Metinlerarasılık bağlamında çeviri: Kurt Vonnegut’ın Mezbaha 5 adlı romanı üzerine bir uygulama
Öz
Metinlerarası unsurların yer aldığı edebi metinlerin çevirileri, karşılaştırmalı edebiyat ve çeviribilimin verilerinden yararlanılan disiplinler arası bir incelemeye olanak sağlamaktadır. Amerikalı yazar Kurt Vonnegut Jr.'ın eseri Mezbaha 5: ya da Çocukların Haçlı Seferi, Ölümle Zoraki Dans (1969) metinlerarası unsurlar bakımından oldukça zengindir. Romanda, edebiyat eserlerinden gazetelere, sinemadan tiyatroya, İncil’den popüler şarkılara, yazarlardan politikacılara, tarihi olaylardan güncel olaylara kadar pek çok gönderge bulunmaktadır. Metinlerarası unsurların çevirisi sorunsalı özellikle postmodern romanların çevirisinde ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda postmodern eserlerin metinlerarasılık-çeviribilim ilişkisinin incelendiği çalışmalar için uygun kaynak oluşturduğu söylenebilir. Bu çalışmanın amacı, Kurt Vonnegut’a ait postmodern bir roman olan Mezbaha 5’in orijinal dili olan İngilizceden Türkçeye çevirisinde yer alan göndergelerin çevirileri metinlerarasılık-çeviribilim ilişkisi bağlamında incelemektir. Çalışma, kaynak eserin aynı erek dilde farklı zamanlarda, farklı çevirmenler yapılan üç çevirisine odaklandığından yeniden çeviri çalışmaları kapsamına dahil edilebilir. İncelemede yer verilecek göndergeler edebi eserlere yapılan anıştırma ve göndermelerle sınırlandırılmıştır. Çalışmada eserin E Yayınları tarafından 1975 yılında basılan ve Ali Şan tarafından gerçekleştirilen Türkçe çevirisi, 2015 yılında April Yayınları tarafından basılan Algan Sezgintüredi’ye ait Türkçe çevirisi ile 2021 yılında Can Yayınları tarafından basılan ve çevirisi Hamdi Koç’a ait olan üç çeviri eser temel alınmıştır. Eserin M. Barlas Çevikus tarafından çevrilen ve Dost Kitabevi’nin 2007 yılına ait baskısı tükendiğinden çalışmada yer verilememiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aktulum, Kubilay. (2000). Metinlerarası İlişkiler, Ankara: Öteki Yayınevi.
- Alawi , Nabil (2010). “Intertextuality and Literary Translation between Arabic and English”, An-Najah Univ. J. of Res. (Humanities), Vol. 24(8), 2437-2456.
- Osimo, Bruno. (2004). Çeviri Kursu: 17. Çeviribilim-İkinci bölüm, (Çev. Nevin Özkan), Erişim: http://courses.logos.it/pls/dictionary/linguistic_resources.cap_1_17?lang=tr,
- Jadwe, Majeed U. (2009). “Intertextuality, Autobiography & the Politics of Narrative Self- Fashioning in Kurt Vonnegut’s Slaughterhouse- Five”. مجلة جامعة الانبار للعلوم الإنس ISSN 1995-8463s. 33-46
- Klimovich, N. (2014). “Phenomenon of Intertextuality in Translation Studies”. Journal of Siberian Federal University. Humanities & Social Sciences 2 (2014 -7) 255-264.
- Lefevere, A. (1992). Translation, Rewriting, and the Manipulation of Literary Fame. London:Routledge.
- Sabziyeva, M. (2020). Metinlerarasılık Bağlamında Çeviribilim. Lambert Academic Publishing.
- Salo-oja, Mari. (2004). “Lost In Translation? Translating allusions in two of Reginald Hill’s Dalziel & Pascoe Novels”. Master’s Thesis Department of English University of Helsinki.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Çeviri ve Yorum Çalışmaları
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Arzu Yetim
*
0000-0001-7596-4101
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
21 Ekim 2023
Gönderilme Tarihi
19 Ağustos 2023
Kabul Tarihi
20 Ekim 2023
Yayımlandığı Sayı
Yıl 1970 Sayı: 36