Besse’s Grammaire Turque and his idiotismes

Abstract

Turkish is a language used in Asia, Europe and Africa for various reasons. A wide range of Turkish, especially the European countries wanted to be better recognized by the countries, so they recorded the Turkish language in the Latin alphabet. Other than the alphabets used by Turkish, especially the Latin and Cyrillic alphabets recorded with the text of the transcription and this type of works called the first text Codex Cumanicus. Later on, many such works were written. Jean CHs. Abrégé de la Grammaire in Budapest, 1829, published by De Besse on 1829 and published in Budapest in 1829, published by Turco et Hongrois. and Turkish grammar book written in French. Turkey and especially Istanbul to recognize, the facilities of Istanbul has prepared for those who want to exploit. This work consists of 14 chapters and subdivisions. After the 14th chapter there are vocabulary. The thematic path was followed here. The topics and the order of the work are as follows: Chapter 1 (1-7. P.) Alphabet and pronunciation, Turkish alphabet, Reading examples; Parts of speech (section 2); Chapter 3 (7-8. P.) Names; Chapter 4 (8-10 p.) Adjectives; Chapter 5 (10-12. P.) Numbers; Chapter 6 (12-17. P.) Personal pronouns, possessive, sign pronoun, pronoun, question pronoun, unquestionable pronoun; Chapter 7 (17-19. P.) Generally refers to verbs; Chapter 8 (19-46) p. Is an auxiliary verb, being an auxiliary verb, not being a negative verb, active verbs of first conjunctions, negative verbs, active verbs of second conjunctions, passive verbs, irregular verbs; Chapter 9 (46-47. P.) Adjective verbs; Prepositions of Chapter 10 (47-49); Chapter 11 (49-53. P.) Envelopes; Chapter 7 (53. p.) Connectors; Chapter (53-54) p. Chapter 14 (54-143. P.) Syntax, Turkish idioms, dialogues, country and city names, names of some nations, river names, mountain names, names of celestial bodies, anasir-i erbaa, celestial events, time and season names names of days of the week, haysiyet in Sultam's inner courtyard, French, Turkish and Hungarian dictionary, Turkish, French and Hungarian dictionary. This work, which treats the vocabulary of the era as thematic and comparative, draws attention especially with the title of idiotism. The vocabulary, which is listed as idiotism, is the subject of the study and its determinations will be made.

Keywords

• Besse,grammar,dictionary,idiotism,Turkish language

Besse’nin Grammaire Turque’ü ve eserindeki idyotizmler

Öz

Türkçe, çeşitli sebeplerle Asya, Avrupa ve Afrika’da kullanılmış bir dildir. Özellikle Avrupa ülkeleri tarafından daha iyi tanınmak istenmiş, bu sebeple Türkçeyi Latin alfabesiyle kaydetmişlerdir. Türkçede kullanılan alfabeler dışında, özellikle Latin ve Kiril alfabeleriyle kayda geçirilen ve transkripsiyon metni adı verilen bu tür eserlerin ilki Codex Cumanicus’tur. Daha sonra bu tarzda çok sayıda eser yazılmıştır. Jean CHs. De Besse tarafından 5 Ocak 1829’da tamamlanan ve 1829 tarihinde Budapeşte’de basılan Abrégé de la Grammaire Turque Contenant Outre le Principe de Cette Langue, des Idiotismes, des Dicours Familiers et un Petit Vocabulaire en Français, Turc et Hongrois adlı eser Macarca ve Fransızca yazılan Türkçe bir gramer kitabıdır. Türkiye’yi ve özellikle İstanbul’u tanımak, İstanbul’un imkanlarından istifade etmek isteyenler için hazırlandığı belirtilen bu eser 14 bölüm ve bu bölümlere bağlı alt bölümlerden oluşur. 14. bölümden sonra söz varlığı vardır. Burada tematik yol izlenmiştir. Eserin içerdiği konular ve sırası şöyledir: 1. bölüm (1-7. s.) alfabe ve telaffuz, Türk alfabesi, okuma örnekleri; 2. bölüm (7. s.) konuşmanın bölümleri; 3. bölüm (7-8. s.) isimler; 4. bölüm (8-10. s.) sıfatlar; 5. bölüm (10-12. s.) sayılar; 6. bölüm (12-17. s.) şahıs zamirleri, iyelik, işaret zamiri, ki zamiri, soru zamiri, belirsiz zamir; 7. bölüm (17-19. s.) genel olarak fiiller; 8. bölüm (19-46. s.) yardımcı fiil vardır, yardımcı fiil olmak, olumsuz fiil olmamak, İlk bağlaçların aktif fiilleri, olumsuz fiiller, ikinci bağlaçların aktif fiilleri, pasif fiiller, düzensiz fiiller; 9. bölüm (46-47. s.) sıfat fiiller; 10. bölüm (47-49. s.) edatlar; 11. bölüm (49-53. s.) zarflar; 12. bölüm (53. s.) bağlaçlar; 13. bölüm (53-54. s.) ünlemler; 14. bölüm (54-143. s.) söz dizimi, Türkçe deyimler, diyaloglar, ülke ve şehir adları, bazı milletlerin adları, nehir adları, dağ adları, gök cisimlerinin adları, anasır-ı erbaa, gök olayları, zaman ve mevsim adları, haftanın günlerinin adları, Fransızca, Türkçe ve Macarca sözlük, Türkçe, Fransızca ve Macarca sözlük. Devrinin söz varlığını tematik ve karşılaştırmalı olarak ele alan bu eser, özellikle idyotizm başlığıyla dikkatleri çeker. İdyotizm adıyla sıralan söz varlığı çalışmanın konusu olup nitelikleri üzerinde tespitlerde bulunulacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Besse,gramer,sözlük,idyotizm,Türkçe

References

1. Besse, J. C. (1829). Abrégé de la grammaire turque : contenant, outre les principes de cette langue, des idiotismes, des discours familiers, et un petit vocabulaire en français, turc et hongrois. Pest : O. Wigand. De Besse, J.-C. (1838). Voyage en Crimée, au Caucase, en Géorgie, en Arménie, en Asie-Mineure et à Constantinople en 1829 et 1830, . Paris: Delaunay. Parastatov, S., & Kondrasheva, A. (2018). Academic studies of the black sea region and the northwest caucasus (second half of the 18th to the early 19th century),. D. Gutmeyr, & K. Kaser içinde, Europe and the Black Sea Region A History of Early Knowledge Exchange (1750-1850); (s. 313-335). Zurich: Verlag.