Bir çeviri eylemi olarak yeniden anlatım: ‘The Hogarth Shakespeare’ projesi
Abstract
Bu çalışmanın amacı, William Shakespeare’in
oyunlarının roman türünde yeniden anlatılması ve ortaya çıkan eserlerin
Türkçeye çevrilmesi üzerinden ‘yeniden anlatım’ ve ‘yeniden yazan’ kavramlarını
sorgulamaktır. Sorgulamanın inceleme nesnesi Hogarth Press tarafından Ekim 2015
itibarıyla hayata geçirilen ‘The Hogarth Shakespeare’ projesidir. 2016 yılının
William Shakespeare’in 400. ölüm yıl dönümü olması nedeniyle başlatılan proje
kapsamında, Shakespeare’in oyunlarının günümüzün çok satan, tanınmış yazarları
tarafından roman türünde yeniden anlatılması ve bu romanların Türkiye dahil 20
ülkede çevrilmesi planlanmıştır. Başlangıç tarihinden itibaren, proje için yedi
oyun roman türünde yeniden anlatılmış, bunlardan dördü Türkçeye
kazandırılmıştır. Türkçeye çevrilen romanlar, Doğan Kitap tarafından
‘Shakespeare Yeniden’ adlı bir seriyle okura sunulmuştur. Çevrilen bu
romanların yazarlarına, serinin tanıtımı için hazırlanan listede ‘yeniden
yazan’ denilmektedir. Tiyatro oyunundan roman üretme eyleminin kaynak dizgede
‘yeniden anlatım’ ve bu sürecin eyleyenlerinin erek dizgede ‘yeniden yazan’ şeklinde
ifade edilmesine rağmen, romanlar her iki dizgede de telif eser olarak kabul
görmüştür. Ancak yüzyıllar önce yazılan oyunların romanlara kaynaklık ettiği
göz önüne alındığında, telif olduğu düşünülen bu romanların bir çeviri gibi
değerlendirilip değerlendirilemeyeceği sorusu akla gelmektedir. Ayrıca
metinlerarasılık kavramı üzerinden yorumlandığında, çevirinin
“tekrarlanabilir”, “çoğul” ve “özgünün farklı bir yorumu” olduğu iddia
edilmektedir (Sakellariou, 2014: 7). Bu iddiadan hareketle, bir oyunu roman
türünde yeniden anlatmanın bir çeviri eylemi olup olamayacağı da tartışmaya
açılacaktır. Son olarak, tartışmaya açılan sorulara cevap aranırken bahsi geçen
yeniden anlatım sürecine dahil edilen kaynak ve erek metinler arasındaki
ilişkisellik, çeviribilim bağlamında anlamlandırılmaya çalışılacaktır.
Keywords
References
- Amorim, Lauro Maia. (2003). Translation and Adaptation: Differences, Intercrossings and Conflicts in Ana Maria Machado’s Translation of Alice in Wonderland By Lewis Carroll. Caternos de Traducao, Cilt 1, Sayı 11, 193-209. Asal, Raşel Rakella. (2019). Yazmak Yeniden Yazmaktır: Tracy Chevalier’in Yeni Çocuk Romanı. Roman Kahramanları, 37, 163-172. Atwood, Margaret. (2016). Hagseed. New York/London: Hogarth. Atwood, Margaret. (2017). Cadı Tohumu. Çev. Canan Sılay. İstanbul: Doğan Kitap. Chevalier, Tracy. (2017). New Boy. New York/London: Hogarth. Derrida, Jacques. (1976). Of Grammatology. Çev. Gayatri Chakravorty Spivak. Baltimore: Johns Hopkins University Press. Erdoğan, Altay Ömer. Dunbar: Azmin Yolu Kalbe Uzanmazsa; Shakespeare Yeniden, Kral Lear Yine!. Roman Kahramanları, 37, 142-150. Jacobson, Howard. (2016). Shylock is My Name. New York/London: Hogarth. Karadağ, Ayşe Banu. (2019). Çeviriyi ve Çeviribilimi Çeviribilim Aracılığıyla Yeniden Düşünmek. II. Uluslararası Rumeli [Dil, Edebiyat, Çeviri] Sempozyumu, 12-13.04.2019, Kırklareli Üniversitesi, Kırklareli/Türkiye. Lewis, Anthony R.. (2007). Language and Translation: Contesting Conventions. In Translation – Reflections, Refractions, Transformations, Ed. Paul St. Pierre, 27-37. New York: Benjamins. Milton, John. (2010). Adaptation. Handbook of Translation Studies. Amsterdam: John Benjamins. Nesbo, Jo. (2018). Macbeth. New York/London: Hogarth. Nesbo, Jo. (2018). Macbeth. Çev. Can Yapalak. İstanbul: Doğan Kitap. Pala-Mull, Çiğdem. (2019). Hırçın Kız’dan Sirke Kız’a Kadının Özgürleşmesi mi Evcilleşmesi mi?. Roman Kahramanları, 37, 125-131. Schiff, James A.. (1998). Contemporary Retellings: A Thousand Acres as the Latest Lear. Critique: Studies in Contemporary Fiction, Cilt 39, Sayı 4, 367-381. Doi: 10.1080/00111619809599542. Sakellariou, Panagiotis. (2014). The Appropriation of the Concept of Intertextuality for Translation-Theoretic Purposes. Translation Studies. 37-41. Soyşekerci, Hülya. (2019). Kış Masalı’ndan Zaman Boşluğu’na. Roman Kahramanları, 37, 151-162. St. Aubyn, Edward. (2017). Dunbar. New York/London: Hogarth. St. Pierre, Paul. (2007). In Translation – Reflections, Refractions, Transformations. Amsterdam: John Benjamins. Tellioğlu, Banu. (2019). Özgünün Kökeni ve Çeviride Telif Hakları. Çeviribilimde Araştırmalar, Ed. Seda Taş, 123-148. İstanbul: Hiperlink. Toury, Gideon. (1986). Translation. A Cultural-Semiotic Perspective. Encyclopedic Dictionary of Semiotics, Ed. Thomas A. Sebeok, 1111-1124. Berlin: Walter de Gruyter. Tyler, Anne. (2016). Vinegar Girl. New York/London: Hogarth. Tyler, Anne. (2018). Sirke Kız. Çev. Sinem Bozkurt. İstanbul: Doğan Kitap. Van Wyke, Ben. (2010). Ethics and Translation. Handbook of Translation Studies, Ed. Yves Gambier & Luc Van Doorslaer, 111-115. Amsterdam: John Benjamins. Venuti, Lawrence. (1998). The Scandals of Translation: Towards an Ethics of Difference. New York: Routledge. Winterson, Jeanette. (2015). The Gap of Time. New York/London: Hogarth. Winterson, Jeanette. (2017). Zaman Boşluğu. Çev. Yeşim Seber. İstanbul: Doğan Kitap. Yağcıoğlu, Semiramis. (2019). Shakespeare Yeniden. Roman Kahramanları, 37, 123- 124. Yağcıoğlu, Semiramis. (2019). Shakespeare’in Büyülü Adasından Hapishane Duvarlarına: Atwood’un Cadı Tohumu. Roman Kahramanları, 37, 132-141.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Linguistics
Journal Section
Research Article
Authors
Gülsüm Canlı
*
This is me
0000-0001-6720-1147
Türkiye
Publication Date
August 21, 2019
Submission Date
June 28, 2019
Acceptance Date
August 19, 2019
Published in Issue
Year 2019