Research Article

Muhteva olarak şehrengiz niteliği taşıyan üç manzume: “der vasf-ı Yenişehr-i Fenâr” (Yenişehirli Avnî), “şehr-i Edirne’nün evsâfıdur” (Edirneli Örfî Mahmud ağa), “şehr-i Bitlis redifli şiir” (Müştak Baba)

Number: 19 June 21, 2020
  • Maşallah Kızıltaş *
RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi Cover
RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi
PDF Download
EN TR

Muhteva olarak şehrengiz niteliği taşıyan üç manzume: “der vasf-ı Yenişehr-i Fenâr” (Yenişehirli Avnî), “şehr-i Edirne’nün evsâfıdur” (Edirneli Örfî Mahmud ağa), “şehr-i Bitlis redifli şiir” (Müştak Baba)

Abstract

Şehrengizler bir yerleşim yerinin güzelliklerini anlatan eserlerdir. Bu eserler umumiyetle mesnevi nazım şekliyle yazılmıştır. Az da olsa başka nazım şekilleriyle yazılan şehrengizler de mevcuttur. Şehrengizler genel olarak münacat bölümüyle başlar, sebeb-i telif ve asıl konunun işlendiği bölüm ile devam eder, hatime bölümüyle sona erer. Bu çalışmada muhteva olarak şehrengiz özellikleri gösteren Yenişehirli Avnî, Örfî Mahmud Ağa ve Müştak Baba’nın şiirleri incelenmiştir. Bu üç şiir de şairlerin divanlarında yer almaktadır. Şiir incelemelerinden önce ilgili şehirlerin bilgileri de verilmiştir. Yenişehirli Avnî’nin şiiri mesnevi nazım şekliyle yazılmış, toplamda 57 beyittir. Örfî Mahmud Ağa’nın şiiri kaside nazım şekliyle kaleme alınmış olup 16 beyittir. Müştak Baba’nın şiiri ise gazel nazım şekliyle yazılmış, toplamda 10 beyittir. Müştak Baba’nın bu şiiri dışında Bitlis övgüsü yaptığı başka bir şiiri de vardır. Bu şiir de gazel nazım şekliyle yazılmıştır, 5 beyittir ve şairin Divan’ında yer almaktadır. Üç şair de şiirlerinde ilgili şehirlerin doğal güzelliklerinin yanında coğrafi unsurlar ve şehrin öne çıkan bazı mahallerini de anlatmış ve şehirlerin güzellerini methetmeyi ihmal etmemiştir. Yenişehirli Avnî Yenişehir’deki bazı kişileri isimleriyle zikretmiştir.

Keywords

References

  1. Aydın, S. (2004). Gazellerde Kafiye, Yüksek Lisans Tezi, Muğla Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü: Muğla.
  2. Canım, R. (2014). Divan Edebiyatında Türler, Ankara: Grafiker Yayınları.
  3. Çavuşoğlu, M. (1991). “Yenişehirli Avnî”, İslam Ansiklopedisi Türkiye Diyanet Vakfı, s.123-124.
  4. Devellioğlu, F. (2000). Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat, Ankara: Aydın Kitabevi.
  5. Dilçin, C. (2016). Örneklerle Türk Şiir Bilgisi, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları
  6. Doğan, A. (1992). Müştak Baba’nın Türkçe Şiirlerinde Dini ve Tasavvufî Unsurlar, Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü: Ankara.
  7. Efe, Z. (2019a). “Müellifleri Meçhul İki Şehrengiz: Üsküp ve Budin Şehrengizleri”, Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi 23, İstanbul 2019, 271-314.
  8. Efe, Z. (2019b). “Kâmî ve Revan Şehrengizi”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, C. 12, S.66, 108-123.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Creative Arts and Writing

Journal Section

Research Article

Authors

Maşallah Kızıltaş * This is me
0000-0003-0055-5367
Türkiye

Publication Date

June 21, 2020

Submission Date

April 4, 2020

Acceptance Date

June 20, 2020

Published in Issue

Year 2020 Number: 19

DOI

https://doi.org/10.29000/rumelide.752418

IZ

https://izlik.org/JA44ER75WE

Cite

RIS / Bibtex
APA
Kızıltaş, M. (2020). Muhteva olarak şehrengiz niteliği taşıyan üç manzume: “der vasf-ı Yenişehr-i Fenâr” (Yenişehirli Avnî), “şehr-i Edirne’nün evsâfıdur” (Edirneli Örfî Mahmud ağa), “şehr-i Bitlis redifli şiir” (Müştak Baba). RumeliDE Dil Ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 19, 413-442. https://doi.org/10.29000/rumelide.752418
AMA
1.Kızıltaş M. Muhteva olarak şehrengiz niteliği taşıyan üç manzume: “der vasf-ı Yenişehr-i Fenâr” (Yenişehirli Avnî), “şehr-i Edirne’nün evsâfıdur” (Edirneli Örfî Mahmud ağa), “şehr-i Bitlis redifli şiir” (Müştak Baba). RumeliDE. 2020;(19):413-442. doi:10.29000/rumelide.752418
Chicago
Kızıltaş, Maşallah. 2020. “Muhteva Olarak şehrengiz Niteliği Taşıyan üç Manzume: “der Vasf-ı Yenişehr-I Fenâr” (Yenişehirli Avnî), “şehr-I Edirne’nün Evsâfıdur” (Edirneli Örfî Mahmud Ağa), ‘şehr-I Bitlis Redifli şiir’ (Müştak Baba)”. RumeliDE Dil Ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, nos. 19: 413-42. https://doi.org/10.29000/rumelide.752418.
EndNote
Kızıltaş M (June 1, 2020) Muhteva olarak şehrengiz niteliği taşıyan üç manzume: “der vasf-ı Yenişehr-i Fenâr” (Yenişehirli Avnî), “şehr-i Edirne’nün evsâfıdur” (Edirneli Örfî Mahmud ağa), “şehr-i Bitlis redifli şiir” (Müştak Baba). RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi 19 413–442.
IEEE
[1]M. Kızıltaş, “Muhteva olarak şehrengiz niteliği taşıyan üç manzume: “der vasf-ı Yenişehr-i Fenâr” (Yenişehirli Avnî), “şehr-i Edirne’nün evsâfıdur” (Edirneli Örfî Mahmud ağa), ‘şehr-i Bitlis redifli şiir’ (Müştak Baba)”, RumeliDE, no. 19, pp. 413–442, June 2020, doi: 10.29000/rumelide.752418.
ISNAD
Kızıltaş, Maşallah. “Muhteva Olarak şehrengiz Niteliği Taşıyan üç Manzume: “der Vasf-ı Yenişehr-I Fenâr” (Yenişehirli Avnî), “şehr-I Edirne’nün Evsâfıdur” (Edirneli Örfî Mahmud Ağa), ‘şehr-I Bitlis Redifli şiir’ (Müştak Baba)”. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi. 19 (June 1, 2020): 413-442. https://doi.org/10.29000/rumelide.752418.
JAMA
1.Kızıltaş M. Muhteva olarak şehrengiz niteliği taşıyan üç manzume: “der vasf-ı Yenişehr-i Fenâr” (Yenişehirli Avnî), “şehr-i Edirne’nün evsâfıdur” (Edirneli Örfî Mahmud ağa), “şehr-i Bitlis redifli şiir” (Müştak Baba). RumeliDE. 2020;:413–442.
MLA
Kızıltaş, Maşallah. “Muhteva Olarak şehrengiz Niteliği Taşıyan üç Manzume: “der Vasf-ı Yenişehr-I Fenâr” (Yenişehirli Avnî), “şehr-I Edirne’nün Evsâfıdur” (Edirneli Örfî Mahmud Ağa), ‘şehr-I Bitlis Redifli şiir’ (Müştak Baba)”. RumeliDE Dil Ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, no. 19, June 2020, pp. 413-42, doi:10.29000/rumelide.752418.
Vancouver
1.Maşallah Kızıltaş. Muhteva olarak şehrengiz niteliği taşıyan üç manzume: “der vasf-ı Yenişehr-i Fenâr” (Yenişehirli Avnî), “şehr-i Edirne’nün evsâfıdur” (Edirneli Örfî Mahmud ağa), “şehr-i Bitlis redifli şiir” (Müştak Baba). RumeliDE. 2020 Jun. 1;(19):413-42. doi:10.29000/rumelide.752418

Cited By

MÜŞTAK BABA’DA MEKÂN ALGISI: DİVANI’NDA GEÇEN ÜLKE VE ŞEHİRLER

Uluslararası Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.37999/udekad.1866427