Research Article

RUSYA İMPARATORLUK HİZMETLİSİ ALMAN SAVAŞ RESSAMI THEODOR HORSCHELT’İN ÇİZİMLERİNDE KAFKASYA: HALKLAR-SAVAŞ-PROPAGANDA

Number: 13 June 30, 2025
TR RU EN

RUSYA İMPARATORLUK HİZMETLİSİ ALMAN SAVAŞ RESSAMI THEODOR HORSCHELT’İN ÇİZİMLERİNDE KAFKASYA: HALKLAR-SAVAŞ-PROPAGANDA

Abstract

Kafkasya, masalsı, gizemli ve şaşırtıcı doğasıyla dünyanın en güzel yerlerinden biridir. Bu özellikler sanatçıları her zaman cezbetmiştir. Görkemli dağlar, karla kaplı zirveler ve keskin kayalar, derin geçitler, çiçekli çayırlar ve sık ormanlar, hızla akan dağ nehirleri ve en saf suya sahip ayna gibi göller, yüksek gökyüzü ve tuhaf olduğu kadar sürekli değişen bulutlar gibi bölgenin güzel ve sıra dışı doğası, birçok seçkin sanatçıya güzel resimler yaratmaları için ilham vermiştir. Özgür karakterleri, özgün kültürleri, gelenek ve görenekleriyle buralarda yaşayan gururlu ve özgürlüğüne düşkün insanlar da sanatçıların ilgi ve hayranlık kapsamına girmiştir. Rus güzel sanatlarında Kafkasya teması “Kafkas Savaşı (1817-1864)” olarak adlandırılan dönemde ortaya çıktı. 19. yüzyılda romantik ve kahraman bir ruha sahip olan Kafkasya, sadece askerlerin değil, aynı zamanda bilim adamları ve gezginlerin, tarihçilerin, şairlerin, seyyahların, yazarların ve tabii ki ressamların da ilgi odağıydı. Kafkasya Valisi Mihail Semyonoviç Vorontsov’un (1782-1856) önerisiyle, sanatçılar Kafkasya’da konuşlanmış Rus birliklerine vakanüvis olarak dâhil edilmiştir. Onlar sadece savaş sahnelerini ve tarihi olayları değil, aynı zamanda Kafkasyalıların/dağlıların portrelerini, günlük yaşamı ve tabii ki görkemli manzaraları da resmettiler. Doğrudan izlenimlere dayanarak yaptıkları resimler, suluboyalar ve çizimler büyük bir gerçekçilikle karakterize edilir. Tüm bunların sonucunda her biri bölgenin büyüklüğü, güzelliği, gizemi ve benzersizliğini ortaya koyarak bir sanat mirasının ortaya çıkmasına vesile oldular. Bunun yanında Rusya İmparatorluğu hizmetine giren savaş ressamları, 19. yüzyılda zirveye çıkan “oryantalizm” ve “sömürgecilik” sistemlerini Kafkasya’daki işgalleri meşrulaştırma çabalarına girişmişlerdi. Bu ressamlardan biri de beş yıl boyunca Kafkasya’da görev yapan Alman asıllı Theodor Horschelt (1829-1871) idi. Alman asıllı Rus Savaş ressamı T. Horschelt Kafkas halklarının portelerine, bölgenin manzaralarına en önemlisi de savaşa odaklı eserler üretmiştir. Bu çalışmada, dönemin modasına da uyarak Kafkasya temalı eserler veren Horschelt’in işgallerdeki misyonu ele alınmıştır.

Keywords

Thanks

Çalışmalarınızda kolaylıklar ve başarılar diliyorum.

References

  1. Ahmedovna, Addulayeva Zarema. “Otobrajeniye sotsıokulturnoy realnostı kavkaza v tvorçestve russkih zapadnih khudojnikov XIX veka.” Nauçnaya Mısıl Kavkaza 3/63 (2010): 121-26.
  2. Akan, Mertçan. “Oryantalizm Bağlamında Kafkasya’da Rus Sömürgeciliği.” Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ege Üniversitesi, 2017.
  3. Albert, H. von Joseph. Theodor Horschelt Sein Leben und Seine Werke: Spanien, Algier, Kaukasus: Nach den Original Zeichnungen Photographirt und in Albertitypie. Munchen: Verlag von, 1871. Erişim 10.06.2024. https://www.kavkazr.com/a/russko-kavkazskaya-voina-v-risunkakh-teodora-gorshelta/28579536.html
  4. Baddaley, F. John. Rusların Kafkasya’yı İstilası ve Şeyh Şamil. Çev. Sedat Özden. İstanbul: Kayıhan Yayınları, 1989.
  5. Bilge, Sadık Müfit. Osmanlı Çağında Kafkasya ve Kafkasyalılar 1454-1829. C. II. İstanbul: Kitabevi Yayınları, 2023.
  6. Çaycıoğlu, Serdar Oğuzhan. “18. Yüzyıl Başlarında Rusya’nın Kafkasya Siyaseti: I. Petro’nun İran Seferi.” Vakanüvis-Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi 2 (2017): 115-132.
  7. Çaycıoğlu, Serdar Oğuzhan. “Çarlık Rusya’nın Kafkas Hattı’nı İnşası ve Kuzey Kafkasya’da Hâkimiyet Kurma Mücadelesi.” Belleten 86/306 (2022): 717-754.
  8. Esadze, Semen. Çerkesya’nın Ruslar Tarafından İşgali-Kafkas Rus Savaşlarının Son Dönemi. Çev. Murat Papşu. Ankara: Kafkas Derneği Yayınları, 1999.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Late Modern Russian History

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 30, 2025

Submission Date

January 7, 2025

Acceptance Date

April 13, 2025

Published in Issue

Year 2025 Number: 13

APA
Karataş, Ö. (2025). RUSYA İMPARATORLUK HİZMETLİSİ ALMAN SAVAŞ RESSAMI THEODOR HORSCHELT’İN ÇİZİMLERİNDE KAFKASYA: HALKLAR-SAVAŞ-PROPAGANDA. Rusya Araştırmaları Dergisi, 13, 33-57. https://doi.org/10.48068/rusad.1615224
AMA
1.Karataş Ö. RUSYA İMPARATORLUK HİZMETLİSİ ALMAN SAVAŞ RESSAMI THEODOR HORSCHELT’İN ÇİZİMLERİNDE KAFKASYA: HALKLAR-SAVAŞ-PROPAGANDA. Rusya Araştırmaları Dergisi. 2025;(13):33-57. doi:10.48068/rusad.1615224
Chicago
Karataş, Ömer. 2025. “RUSYA İMPARATORLUK HİZMETLİSİ ALMAN SAVAŞ RESSAMI THEODOR HORSCHELT’İN ÇİZİMLERİNDE KAFKASYA: HALKLAR-SAVAŞ-PROPAGANDA”. Rusya Araştırmaları Dergisi, nos. 13: 33-57. https://doi.org/10.48068/rusad.1615224.
EndNote
Karataş Ö (June 1, 2025) RUSYA İMPARATORLUK HİZMETLİSİ ALMAN SAVAŞ RESSAMI THEODOR HORSCHELT’İN ÇİZİMLERİNDE KAFKASYA: HALKLAR-SAVAŞ-PROPAGANDA. Rusya Araştırmaları Dergisi 13 33–57.
IEEE
[1]Ö. Karataş, “RUSYA İMPARATORLUK HİZMETLİSİ ALMAN SAVAŞ RESSAMI THEODOR HORSCHELT’İN ÇİZİMLERİNDE KAFKASYA: HALKLAR-SAVAŞ-PROPAGANDA”, Rusya Araştırmaları Dergisi, no. 13, pp. 33–57, June 2025, doi: 10.48068/rusad.1615224.
ISNAD
Karataş, Ömer. “RUSYA İMPARATORLUK HİZMETLİSİ ALMAN SAVAŞ RESSAMI THEODOR HORSCHELT’İN ÇİZİMLERİNDE KAFKASYA: HALKLAR-SAVAŞ-PROPAGANDA”. Rusya Araştırmaları Dergisi. 13 (June 1, 2025): 33-57. https://doi.org/10.48068/rusad.1615224.
JAMA
1.Karataş Ö. RUSYA İMPARATORLUK HİZMETLİSİ ALMAN SAVAŞ RESSAMI THEODOR HORSCHELT’İN ÇİZİMLERİNDE KAFKASYA: HALKLAR-SAVAŞ-PROPAGANDA. Rusya Araştırmaları Dergisi. 2025;:33–57.
MLA
Karataş, Ömer. “RUSYA İMPARATORLUK HİZMETLİSİ ALMAN SAVAŞ RESSAMI THEODOR HORSCHELT’İN ÇİZİMLERİNDE KAFKASYA: HALKLAR-SAVAŞ-PROPAGANDA”. Rusya Araştırmaları Dergisi, no. 13, June 2025, pp. 33-57, doi:10.48068/rusad.1615224.
Vancouver
1.Ömer Karataş. RUSYA İMPARATORLUK HİZMETLİSİ ALMAN SAVAŞ RESSAMI THEODOR HORSCHELT’İN ÇİZİMLERİNDE KAFKASYA: HALKLAR-SAVAŞ-PROPAGANDA. Rusya Araştırmaları Dergisi. 2025 Jun. 1;(13):33-57. doi:10.48068/rusad.1615224

Cited By