Research Article

BOLŞEVİK BASINI VE HEGEMONYA: NİSAN TEZLERİ’NİN TOPLUMSAL MOBİLİZASYON ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

Number: 13 June 30, 2025
RU EN TR

BOLŞEVİK BASINI VE HEGEMONYA: NİSAN TEZLERİ’NİN TOPLUMSAL MOBİLİZASYON ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

Abstract

Bu çalışma, Vladimir Lenin’in 1917 yılında kaleme aldığı Nisan Tezleri’nin, Bolşevik basın aracılığıyla nasıl etkili bir toplumsal mobilizasyon sağladığını analiz etmektedir. Nisan Tezleri, Rus Devrimi’nin ideolojik ve politik yönelimini belirleyen temel bir belge olarak, sosyalist devrim hedefini net biçimde ortaya koymuş ve geniş işçi sınıfı ile köylü sınıfı gibi toplumsal kesimlere hitap ederek mevcut kapitalist düzeni sert bir şekilde eleştirmiştir. Çalışmada, Antonio Gramsci’nin hegemonya teorisi temelinde Lenin’in söylemlerinin ideolojiyle ilişkisi ve Bolşevik basının bu söylemi yayma işlevi teorik çerçeve olarak sunulmuş; söylem analizi yöntemi olarak Teun van Dijk’in eleştirel söylem analizi modeli tercih edilerek Lenin’in retorik stratejileri bilişsel, söylemsel ve toplumsal boyutlarıyla sistematik biçimde incelenmiştir. Bu yöntem Lenin’in ideolojik hedeflerini ve söylem gücünü derinlemesine anlamaya olanak sağlamıştır. Nisan Tezleri, Bolşevik basın tarafından geniş kitlelere ulaştırılarak devrimci bilincin yaygınlaşmasında ve halkın devrim sürecine aktif katılımında kritik rol oynamış; basın, sadece mesajların taşıyıcısı olmakla kalmayıp, ideolojik içeriği geniş toplumsal tabanlara ulaştırarak devrimin iletişim altyapısını ve ideolojik çerçevesini güçlendirmiştir. Ayrıca, kitlelerin siyasi farkındalığını artırmış ve devrim sürecindeki aktörler arasındaki güç ilişkilerinin şekillenmesinde belirleyici olmuştur. Bulgular, Lenin’in söylemlerinin işçi ve köylü kitleleri adına mevcut sistem algısını kökten değiştirme amacı taşıdığını ve söylemin hem stratejik hem de ideolojik bir araç olarak işlev gördüğünü göstermektedir. Çalışma, Lenin’in Nisan Tezleri’ni toplumsal mobilizasyon ve hegemonya inşası bağlamında ele alarak, devrimci hareketlerin dil ve söylem aracılığıyla nasıl etkili bir liderlik ve hegemonya mekanizması kurduğunu tarihsel ve siyasal bağlamda ortaya koymakta; böylece Lenin’in söylemlerinin stratejik amaçları ve toplumsal dinamiklerle kurduğu ilişki üzerinden dilin dönüştürücü gücünü ve ideolojik hegemonya yaratmadaki rolünü göstermektedir. Bu bağlamda, Bolşevik basın ve Lenin’in retoriği, sosyalist devrim sürecinde söylem ile ideolojinin siyasette iç içe geçtiğinin somut örnekleri olarak değerlendirilmektedir

Keywords

References

  1. Aka, Asiye. “Antonio Gramsci ve ‘Hegemonik Okul.” Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 12/21 (2009): 329-338.
  2. Antonov-Ovseenko, Anton Antonoviç. “Periodiçeskaya Peçat i İyulskoe Vosstanie 1917 g. v Petrograde.” Uçenıe Zapiski Zabaykalskogo Gosudarstvennogo Universiteta. Seriya Filologiya, İstoriya, Vostokovedenie 2 (2012): 217-221.
  3. Bates, Thomas R. “Gramsci and the Theory of Hegemony.” Journal of the History of Ideas 36/2 (1975): 351-366.
  4. Baykalov, İvan Akimoviç. Lenin i Stalin o Peçati. Moskva: Tipolaboratoriya Vkij, 1933.
  5. Blackledge, Adrian. Discourse and Power in a Multilingual World. Amsterdam: John Benjamins Publishing Company, 2005.
  6. Blommaert, Jan ve Bulcaen, Chris. “Critical Discourse Analysis.” Annual Review of Anthropology 29,1 (2000): 447-466.
  7. Cox, Robert Warburton. “Gramsci, Hegemony and International Relations: an Essay in Method.” Millennium: Journal of International Studies 12/2 (1983): 162-175.
  8. De Giovanni, Biagio. “Lenin and Gramsci: State, Politics and Party.” Gramsci and Marxist Theory içinde, ed. Chantal Mouffe, 259-288. New York: Routledge, 2014.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Policy and Administration (Other), Intellectual History of Politics, Political Science (Other), Late Modern Russian History

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 30, 2025

Submission Date

February 20, 2025

Acceptance Date

June 11, 2025

Published in Issue

Year 2025 Number: 13

APA
Yerköy, S. (2025). BOLŞEVİK BASINI VE HEGEMONYA: NİSAN TEZLERİ’NİN TOPLUMSAL MOBİLİZASYON ÜZERİNDEKİ ETKİSİ. Rusya Araştırmaları Dergisi, 13, 89-113. https://doi.org/10.48068/rusad.1643783
AMA
1.Yerköy S. BOLŞEVİK BASINI VE HEGEMONYA: NİSAN TEZLERİ’NİN TOPLUMSAL MOBİLİZASYON ÜZERİNDEKİ ETKİSİ. Rusya Araştırmaları Dergisi. 2025;(13):89-113. doi:10.48068/rusad.1643783
Chicago
Yerköy, Samet. 2025. “BOLŞEVİK BASINI VE HEGEMONYA: NİSAN TEZLERİ’NİN TOPLUMSAL MOBİLİZASYON ÜZERİNDEKİ ETKİSİ”. Rusya Araştırmaları Dergisi, nos. 13: 89-113. https://doi.org/10.48068/rusad.1643783.
EndNote
Yerköy S (June 1, 2025) BOLŞEVİK BASINI VE HEGEMONYA: NİSAN TEZLERİ’NİN TOPLUMSAL MOBİLİZASYON ÜZERİNDEKİ ETKİSİ. Rusya Araştırmaları Dergisi 13 89–113.
IEEE
[1]S. Yerköy, “BOLŞEVİK BASINI VE HEGEMONYA: NİSAN TEZLERİ’NİN TOPLUMSAL MOBİLİZASYON ÜZERİNDEKİ ETKİSİ”, Rusya Araştırmaları Dergisi, no. 13, pp. 89–113, June 2025, doi: 10.48068/rusad.1643783.
ISNAD
Yerköy, Samet. “BOLŞEVİK BASINI VE HEGEMONYA: NİSAN TEZLERİ’NİN TOPLUMSAL MOBİLİZASYON ÜZERİNDEKİ ETKİSİ”. Rusya Araştırmaları Dergisi. 13 (June 1, 2025): 89-113. https://doi.org/10.48068/rusad.1643783.
JAMA
1.Yerköy S. BOLŞEVİK BASINI VE HEGEMONYA: NİSAN TEZLERİ’NİN TOPLUMSAL MOBİLİZASYON ÜZERİNDEKİ ETKİSİ. Rusya Araştırmaları Dergisi. 2025;:89–113.
MLA
Yerköy, Samet. “BOLŞEVİK BASINI VE HEGEMONYA: NİSAN TEZLERİ’NİN TOPLUMSAL MOBİLİZASYON ÜZERİNDEKİ ETKİSİ”. Rusya Araştırmaları Dergisi, no. 13, June 2025, pp. 89-113, doi:10.48068/rusad.1643783.
Vancouver
1.Samet Yerköy. BOLŞEVİK BASINI VE HEGEMONYA: NİSAN TEZLERİ’NİN TOPLUMSAL MOBİLİZASYON ÜZERİNDEKİ ETKİSİ. Rusya Araştırmaları Dergisi. 2025 Jun. 1;(13):89-113. doi:10.48068/rusad.1643783