Joanna Briggs Enstitüsü (JBI) Kalitatif Araştırmalar için Eleştirel Değerlendirme Kontrol Listesi’nin Türkçe’ye Uyarlanması
Abstract
Amaç: Bu çalışmada nitel çalışmaların metodolojik kalitesini değerlendirmek için geliştirilen Joanna Briggs Enstitüsü (JBI) Kalitatif Araştırmalar için Eleştirel Değerlendirme Kontrol Listesi’nin Türkçe’ye uyarlanması ve geçerlik güvenirliğinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntemler: JBI Kalitatif Araştırmalar için Eleştirel Değerlendirme Kontrol Listesi’nin dil eşdeğerliği, geri çeviri yöntemi kullanılarak; kapsam geçerliği, hemşirelik ve dil/iletişim alanlarından dokuz uzmanın görüşüyle; güvenirliği ise değerlendiriciler arası uyumla test edilmiştir. Uzman görüşleri kullanılarak kapsam geçerlik indeksi (KGİ) hesaplanmıştır. Güvenirlik tespitinde Kappa analizi uygulanmış, iki değerlendirici arasındaki ilişki Spearman korelasyon testi kullanılarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Uzman değerlendirmeleri doğrultusunda KGİ=1,00 olarak hesaplanmış olup, bu değer kabul sınırı olan 0,80'in üzerindedir. Kappa değeri 0,781 olup Fleiss sınıflandırmasına göre bu değer mükemmel uyum sınırı olan 0,75'in üzerindedir. Değerlendiriciler arasındaki ilişkinin kuvveti r=0,919 (p<0,001) olarak saptanmıştır.
Sonuç: Türkçe’ye uyarlanan Kalitatif Araştırmalar için Eleştirel Değerlendirme Kontrol Listesi’nin nitel çalışmaların metodolojik kalitesini değerlendirme süreçlerinde kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu belirlenmiştir.
Keywords
Ethical Statement
Thanks
References
- Yıldırım A, Şimşek H. Nitel araştırmanın bilimsel araştırma geleneği içindeki yeri. In: Yıldırım A, Şimşek H, editors. Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. 11. ed. Ankara: Seçkin Yayıncılık; 2018. p. 35-64.
- Creswell JW. Nitel çalışma tasarımı. In: Creswell JW, editor. Nitel araştırma yöntemleri: beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni. Demir SB, Bütün M, translators. Ankara: Siyasal Kitabevi; p. 43-68.
- Lewin S, Glenton C, Munthe-Kaas H, Carlsen B, Colvin CJ, Gülmezoglu M, et al. Using qualitative evidence in decision making for health and social interventions: an approach to assess confidence in findings from qualitative evidence syntheses (GRADE-CERQual). PLoS Med. 2015;12(10):e1001895. doi:10.1371/journal.pmed.1001895. Erratum in: PLoS Med. 2016;13(6):e1002065. doi:10.1371/journal.pmed.1002065.
- Lockwood C, Porrit K, Munn Z, Rittenmeyer L, Salmond S, Bjerrum M, et al. Chapter 2: Systematic reviews of qualitative evidence. In: Aromataris E, Munn Z, editors. JBI reviewer’s manual [Internet]. Adelaide, Australia: The Joanna Briggs Institute; 2020 [cited 2022 Sep 21]. p. 23-71. doi:10.46658/JBIMES-20-03.
- Çınar N, Tecik S. İyi bir kalitatif kanıt sentezi nasıl yazılmalı? Sakarya Üniversitesi Holistik Sağlık Dergisi. 2022;5(2):186-205. doi:10.54803/sauhsd.1086071.
- Gümüş S. Nitel Araştırmaların sistematik derlemesi: meta-sentez. In: Beycioğlu K, Özer N, Kondakçı Y, editors. Eğitim yönetiminde araştırma. Ankara: Pegem Akademi; 2018. p. 533-53.
- Çınar N. İyi bir sistematik derleme nasıl yazılmalı? Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi. 2021;6(2):310-4. doi:10.26453/otjhs.888569.
- Zhang J, Han L, Shields L, Tian J, Wang J. A PRISMA assessment of the reporting quality of systematic reviews of nursing published in the Cochrane Library and paper-based journals. Medicine (Baltimore) 2019;98(49):e18099. doi:10.1097/MD.0000000000018099.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Nursing (Other)
Journal Section
Research Article
Authors
Elif Erbay
0000-0003-3843-4691
Türkiye
Seda Tecik
0000-0003-2707-5371
Türkiye
Ayşe Eroğlu
*
0000-0001-9515-1167
Türkiye
Hamide Zengin
0000-0002-2389-6466
Türkiye
Gülşah Hür
0000-0002-1905-4135
Türkiye
Tuğçe Kolukısa
0000-0002-5114-9951
Türkiye
Nursan Çınar
0000-0003-3151-9975
Türkiye
Publication Date
September 22, 2026
Submission Date
April 25, 2025
Acceptance Date
August 3, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 16 Number: 3