Research Article

Joanna Briggs Enstitüsü (JBI) Kalitatif Araştırmalar için Eleştirel Değerlendirme Kontrol Listesi’nin Türkçe’ye Uyarlanması

Volume: 16 Number: 3 September 22, 2026
EN TR

Joanna Briggs Enstitüsü (JBI) Kalitatif Araştırmalar için Eleştirel Değerlendirme Kontrol Listesi’nin Türkçe’ye Uyarlanması

Abstract

Amaç: Bu çalışmada nitel çalışmaların metodolojik kalitesini değerlendirmek için geliştirilen Joanna Briggs Enstitüsü (JBI) Kalitatif Araştırmalar için Eleştirel Değerlendirme Kontrol Listesi’nin Türkçe’ye uyarlanması ve geçerlik güvenirliğinin belirlenmesi amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntemler: JBI Kalitatif Araştırmalar için Eleştirel Değerlendirme Kontrol Listesi’nin dil eşdeğerliği, geri çeviri yöntemi kullanılarak; kapsam geçerliği, hemşirelik ve dil/iletişim alanlarından dokuz uzmanın görüşüyle; güvenirliği ise değerlendiriciler arası uyumla test edilmiştir. Uzman görüşleri kullanılarak kapsam geçerlik indeksi (KGİ) hesaplanmıştır. Güvenirlik tespitinde Kappa analizi uygulanmış, iki değerlendirici arasındaki ilişki Spearman korelasyon testi kullanılarak analiz edilmiştir.

Bulgular: Uzman değerlendirmeleri doğrultusunda KGİ=1,00 olarak hesaplanmış olup, bu değer kabul sınırı olan 0,80'in üzerindedir. Kappa değeri 0,781 olup Fleiss sınıflandırmasına göre bu değer mükemmel uyum sınırı olan 0,75'in üzerindedir. Değerlendiriciler arasındaki ilişkinin kuvveti r=0,919 (p<0,001) olarak saptanmıştır.

Sonuç: Türkçe’ye uyarlanan Kalitatif Araştırmalar için Eleştirel Değerlendirme Kontrol Listesi’nin nitel çalışmaların metodolojik kalitesini değerlendirme süreçlerinde kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu belirlenmiştir.

Keywords

Ethical Statement

Kalitatif Eleştirel Değerlendirme Kontrol Listesi” nin Türkçe uyarlamasının yapılması için JBI editörlerinden elektronik e-posta yolu ile izin alınmıştır. Araştırma, insan ya da hayvanlar üzerinde veri toplanmasını içermediğinden etik kurul onayı alınmamıştır.

Thanks

Çalışma süresince tüm sorularımızı içtenlikle yanıtlayan Sayın Dr. Edoardo Aromataris’e ve uzman görüşleriyle katkı sunan değerli hocalarımıza en içten teşekkürlerimizi sunarız. JBI Kalitatif Araştırmalar için Eleştirel Değerlendirme Kontrol Listesi Türkçe uyarlaması, akademik çalışmalarda yazarlardan ayrıca izin alınmaksızın kullanılabilir.

References

  1. Yıldırım A, Şimşek H. Nitel araştırmanın bilimsel araştırma geleneği içindeki yeri. In: Yıldırım A, Şimşek H, editors. Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. 11. ed. Ankara: Seçkin Yayıncılık; 2018. p. 35-64.
  2. Creswell JW. Nitel çalışma tasarımı. In: Creswell JW, editor. Nitel araştırma yöntemleri: beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni. Demir SB, Bütün M, translators. Ankara: Siyasal Kitabevi; p. 43-68.
  3. Lewin S, Glenton C, Munthe-Kaas H, Carlsen B, Colvin CJ, Gülmezoglu M, et al. Using qualitative evidence in decision making for health and social interventions: an approach to assess confidence in findings from qualitative evidence syntheses (GRADE-CERQual). PLoS Med. 2015;12(10):e1001895. doi:10.1371/journal.pmed.1001895. Erratum in: PLoS Med. 2016;13(6):e1002065. doi:10.1371/journal.pmed.1002065.
  4. Lockwood C, Porrit K, Munn Z, Rittenmeyer L, Salmond S, Bjerrum M, et al. Chapter 2: Systematic reviews of qualitative evidence. In: Aromataris E, Munn Z, editors. JBI reviewer’s manual [Internet]. Adelaide, Australia: The Joanna Briggs Institute; 2020 [cited 2022 Sep 21]. p. 23-71. doi:10.46658/JBIMES-20-03.
  5. Çınar N, Tecik S. İyi bir kalitatif kanıt sentezi nasıl yazılmalı? Sakarya Üniversitesi Holistik Sağlık Dergisi. 2022;5(2):186-205. doi:10.54803/sauhsd.1086071.
  6. Gümüş S. Nitel Araştırmaların sistematik derlemesi: meta-sentez. In: Beycioğlu K, Özer N, Kondakçı Y, editors. Eğitim yönetiminde araştırma. Ankara: Pegem Akademi; 2018. p. 533-53.
  7. Çınar N. İyi bir sistematik derleme nasıl yazılmalı? Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi. 2021;6(2):310-4. doi:10.26453/otjhs.888569.
  8. Zhang J, Han L, Shields L, Tian J, Wang J. A PRISMA assessment of the reporting quality of systematic reviews of nursing published in the Cochrane Library and paper-based journals. Medicine (Baltimore) 2019;98(49):e18099. doi:10.1097/MD.0000000000018099.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Nursing (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 22, 2026

Submission Date

April 25, 2025

Acceptance Date

August 3, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 16 Number: 3

APA
Erbay, E., Tecik, S., Eroğlu, A., Zengin, H., Hür, G., Kolukısa, T., Karakaya Suzan, Ö., & Çınar, N. (2026). Joanna Briggs Enstitüsü (JBI) Kalitatif Araştırmalar için Eleştirel Değerlendirme Kontrol Listesi’nin Türkçe’ye Uyarlanması. Value in Health Sciences, 16(3), 434-440. https://doi.org/10.33631/sabd.1683308
AMA
1.Erbay E, Tecik S, Eroğlu A, et al. Joanna Briggs Enstitüsü (JBI) Kalitatif Araştırmalar için Eleştirel Değerlendirme Kontrol Listesi’nin Türkçe’ye Uyarlanması. VHS. 2026;16(3):434-440. doi:10.33631/sabd.1683308
Chicago
Erbay, Elif, Seda Tecik, Ayşe Eroğlu, et al. 2026. “Joanna Briggs Enstitüsü (JBI) Kalitatif Araştırmalar Için Eleştirel Değerlendirme Kontrol Listesi’nin Türkçe’ye Uyarlanması”. Value in Health Sciences 16 (3): 434-40. https://doi.org/10.33631/sabd.1683308.
EndNote
Erbay E, Tecik S, Eroğlu A, Zengin H, Hür G, Kolukısa T, Karakaya Suzan Ö, Çınar N (September 1, 2026) Joanna Briggs Enstitüsü (JBI) Kalitatif Araştırmalar için Eleştirel Değerlendirme Kontrol Listesi’nin Türkçe’ye Uyarlanması. Value in Health Sciences 16 3 434–440.
IEEE
[1]E. Erbay et al., “Joanna Briggs Enstitüsü (JBI) Kalitatif Araştırmalar için Eleştirel Değerlendirme Kontrol Listesi’nin Türkçe’ye Uyarlanması”, VHS, vol. 16, no. 3, pp. 434–440, Sept. 2026, doi: 10.33631/sabd.1683308.
ISNAD
Erbay, Elif - Tecik, Seda - Eroğlu, Ayşe - Zengin, Hamide - Hür, Gülşah - Kolukısa, Tuğçe - Karakaya Suzan, Özge - Çınar, Nursan. “Joanna Briggs Enstitüsü (JBI) Kalitatif Araştırmalar Için Eleştirel Değerlendirme Kontrol Listesi’nin Türkçe’ye Uyarlanması”. Value in Health Sciences 16/3 (September 1, 2026): 434-440. https://doi.org/10.33631/sabd.1683308.
JAMA
1.Erbay E, Tecik S, Eroğlu A, Zengin H, Hür G, Kolukısa T, Karakaya Suzan Ö, Çınar N. Joanna Briggs Enstitüsü (JBI) Kalitatif Araştırmalar için Eleştirel Değerlendirme Kontrol Listesi’nin Türkçe’ye Uyarlanması. VHS. 2026;16:434–440.
MLA
Erbay, Elif, et al. “Joanna Briggs Enstitüsü (JBI) Kalitatif Araştırmalar Için Eleştirel Değerlendirme Kontrol Listesi’nin Türkçe’ye Uyarlanması”. Value in Health Sciences, vol. 16, no. 3, Sept. 2026, pp. 434-40, doi:10.33631/sabd.1683308.
Vancouver
1.Elif Erbay, Seda Tecik, Ayşe Eroğlu, Hamide Zengin, Gülşah Hür, Tuğçe Kolukısa, Özge Karakaya Suzan, Nursan Çınar. Joanna Briggs Enstitüsü (JBI) Kalitatif Araştırmalar için Eleştirel Değerlendirme Kontrol Listesi’nin Türkçe’ye Uyarlanması. VHS. 2026 Sep. 1;16(3):434-40. doi:10.33631/sabd.1683308