AİLE KAVRAMININ YENİDEN İNŞASI: TEK EBEVEYNLİ AİLELERDE AİLE ALGISI

Öz

Bu çalışma, İstanbul’da yaşayan tek ebeveynli bireylerin aile algılarını inceleyerek, toplumsal dönüşümün aile tanımı üzerindeki etkilerini ele almaktadır. Modernleşme, kentleşme ve bireyselleşme süreçleri, aile yapısında çeşitlenmelere yol açmış; tek ebeveynli aileler bu dönüşümün önemli bir sonucu haline gelmiştir. Araştırmada, tek ebeveynli bireylerin aileyi nasıl tanımladıkları ve bu tanımların sevgi, güven, dayanışma gibi duygusal unsurlara dayalı olarak nasıl yeniden inşa edildiği incelenmiştir. Fenomenolojik yaklaşım benimsenerek gerçekleştirilen çalışmada, derinlemesine görüşmeler yoluyla veriler toplanmış ve analiz edilmiştir. Bulgular, geleneksel “anne-baba-çocuk” modelinin hâlâ bir referans noktası olduğunu; ancak pratikte aile kavramının duygusal bağlar ve dayanışma ekseninde yeniden tanımlandığını göstermektedir. Katılımcılar, başlangıçta yaşadıkları “eksiklik” duygusunu zamanla “güçlenme” ve “dayanıklılık” algısına dönüştürmüşlerdir. Sonuç olarak, tek ebeveynli ailelerin güçlü ve işlevsel bir yapı inşa ettikleri görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Tek Ebeveynli Aileler
• Aile Algısı
• Çekirdek Aile
• Alternatif Aile Modelleri

The Reconstruction Of The Family Concept: Family Perceptions Family In Single-Parent Families

Öz

This study examines the perceptions of family among single-parent individuals living in Istanbul, focusing on the impact of social transformation on the definition of family. Processes such as modernization, urbanization, and individualization have led to diversification in family structures, making single-parent families a significant outcome of this transformation. The research investigates how single-parent individuals define the family and how these definitions are reconstructed around emotional elements such as love, trust, and solidarity. Using a phenomenological approach, data were collected and analyzed through in-depth interviews. The findings reveal that while the traditional “mother-father-child” model remains a reference point, in practice, the concept of family is redefined through emotional bonds and solidarity. Participants reported experiencing an initial sense of “incompleteness,” which gradually evolved into perceptions of “strength” and “resilience.” Consequently, single-parent families are observed to construct a strong and functional family structure.

Anahtar Kelimeler

• Single-Parent Families
• Family Perception
• Nuclear Family
• Alternative Family Models

Kaynakça

1. Anderson, B. A. (1994). Single parent family strength: A phenomenological study, The University of Utah, Doctor of Philosophy, Doctoral Thesis.
2. Clarke, M. C. (1997). The Interaction of Family Structure, Socioeconomic Status, School Violations, and Academic Achievement of High School, University of Alabama, Department of Education, Doctoral Thesis.
3. Creswell, J. W. (2013). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
4. Creswell, J. W. (2017). Eğitim Araştırmaları: Nicel ve Nitel Araştırmanın Planlanması Yürütülmesi ve Değerlendirilmesi. İstanbul: EDAM.
5. Feyzioğlu, E., & Kuşçuoğlu, M. (2011). Tek ebeveynli ailelerde toplumsal cinsiyet rolleri ve aile algısı. Toplum ve Sosyal Hizmet Dergisi, 22(1), 45-67.
6. Fukuyama, F. (2015). Büyük çözülme (H. Kaya, Çev.). İstanbul: Profil Kitap.
7. Giddens, A. (2005). Sosyoloji, Güzel, C.(Ed.). Ankara: Ayraç Yayınevi.
8. Gillies V., Ribbens McCarthy J. and Holland, J. (2001). Pulling Together, Pulling Apart: the Family Lives of Young People, London: Family Policy Studies Centre/Joseph Rowntree Foundation.

9. Hamilton, K. (2012). Single mothers in poverty : consumption paradoxes of stigma avoidance. In: Association for Consumer Research Conference 2012 (October 4-7), Vancouver, Canada.
10. İnceoğlu, Y. & Kar, A. (2010). Kadın ve Bedeni: Dişilik, Güzellik ve Şiddet Sarmalında. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
11. Kalaycı, A.R. (2011). Tek Ebeveynli Aileler. Ankara: T.C. Başbakanlık Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü Yayınları.
12. Koç, İ. (2019). "Türkiye’de Aile Yapısının Değişimi Sürecinde Tek Ebeveynli Ailelerin Oluşumu, Belirleyicileri ve Refah Durumu (2006-2016),” T.C. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü Türkiye Aile Yapısı İleri İstatistik Analizi, Ankara: TDV Yayın Matbaacılık, ss. 35-85.
13. Moynihan, D. P. (1965). The Negro Family: The Case for National Action. U.S. Department of Labor
14. Ribbens McCarthy J, Edwards R and Gillies V (2003). Making Families: Moral Tales of Parenting and Step-Parenting. London: Sociology Press
15. Sadıkoğlu, Z.Z. (2023). Yeni Anneliğin Sosyolojisi: Postmodern Zamanda Anne Olmak. İstanbul: Alfa Yayınları.
16. Sayın, Ö. (2020). Aile Sosyolojisi. Ankara: Doğu Batı Yayınları.
17. T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı (TAYA). (2019). Türkiye Aile Yapısı Araştırması. Ankara: Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Yayınları.
18. TÜİK. (2015). İstatistiklerle Aile 2014. Ankara: Türkiye İstatistik Kurumu Yayınları.
19. TÜİK. (2024). İstatistiklerle Aile 2023. Ankara: Türkiye İstatistik Kurumu Yayınları.
20. Uzoka, A. (1979). The myth of the nuclear family. American Psychologist, 34(11), 1095-1106. https://doi.org/10.1037/0003-066X.34.11.1095
21. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (9. baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.