Yaşlılarda Konstipasyon Yönetimi ve Abdominal Masaj Uygulaması

Year 2026, Volume: 11 Issue: 1 , 1 - 15 , 30.04.2026

Servet Kalyoncuo

https://doi.org/10.25279/sak.1531717

https://izlik.org/JA92PC24PJ

Abstract

Kabızlık, yaşlıların yaşadığı semptomlardan biridir. Kabızlık tedavi edilmezse, rahatsız edici semptomlara veya karın ağrısı, psikolojik bozukluklar, bağırsak tıkanıklığı ve delinmesi gibi hayatı tehdit eden komplikasyonlara yol açabilir. Kabızlık için yaygın farmakolojik müdahalelerin kullanımı kısa vadeli semptomların giderilmesinde etkili olsa da, uzun süreli kullanımları ciddi yan etkilere ve sağlık sistemine yüksek maliyetlere neden olabilir. Bu nedenle, yaşlılarda kabızlığı hafifletmek için başka destekleyici yöntemlere ihtiyaç duyulmaktadır. Son zamanlarda tamamlayıcı ve alternatif tıp uygulamaları semptom yönetiminde yaygın olarak kullanılmaktadır. Çalışmalar, tamamlayıcı ve alternatif tedavi yöntemlerinden biri olan masajın kabızlık yönetiminde etkili olduğunu göstermiştir. Masaj, kabızlık için invazif olmayan bir müdahaledir ve herhangi bir ağrı veya yan etkiye yol açmayan etkili bir yöntemdir. Ancak yaşlılarda kabızlık tedavisinde masajın etkilerine ilişkin çalışma sayısı oldukça sınırlıdır. Hemşireler, kabızlık semptomlarının yönetiminde tamamlayıcı ve alternatif yöntemlerden biri olan masaj hakkında bilgi sahibi olmalı, hastayı bilgilendirmeli ve masaj uygulamasının hasta üzerindeki etkilerini gözlemlemelidir.

Keywords

yaşlı , konstipasyon , abdominal masaj , hemşirelik

Constipation Management and Abdominal Massage in the Elderly

https://izlik.org/JA92PC24PJ

Abstract

Constipation is one of the symptoms experienced by the elderly. If constipation is left untreated, it can lead to uncomfortable symptoms or life-threatening complications such as abdominal pain, psychological disorders, intestinal obstruction and perforation. Although the use of common pharmacological interventions for constipation is effective in relieving short-term symptoms, their long-term use can cause serious side effects and high costs to the health care system. Therefore, other supportive methods are needed to alleviate constipation in the elderly. Recently, complementary and alternative medicine practices have been widely used in symptom management. Studies have shown that massage, one of the complementary and alternative treatment methods, is effective in the management of constipation. Massage is a non-invasive intervention for constipation and is an effective method that does not result in any pain or side effects. However, the number of studies on the effects of massage in the treatment of constipation in the elderly is quite limited. Nurses should have knowledge about massage, which is one of the complementary and alternative methods in the management of constipation symptoms, inform the patient, and observe the effects of massage application on the patient.

Keywords

elderly , constipation , abdominal massage , nursing

References

• Altun Ugras, G., Yüksel, S., Işık, M.T., Taşdelen, B., Doğan, H. & Mutluay, Ö. (2022). Effect of abdominal massage on bowel evacuation in neurosurgical intensive care patients. Nurs Crit Care, 27(4), 558-566. https://doi.org/10.1111/nicc.12575
• Ağar, A. (2020). Yaşlılarda ortaya çıkan fizyolojik değişiklikler. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 3(3), 347-354. https://doi.org/10.38108/ouhcd.752133
• Han, D., Iragorri, N., Clement, F., Lorenzetti, D. & Spackman, E. (2018). Cost effectiveness of treatments for chronic constipation: A systematic review. Pharmacoeconomics, 36(4), 435-449. https://doi.org/10.1007/s40273-018-0609-6
• Bellini, M., Usai-Satta, P., Bove, A., Bocchini, R., Galeazzi, F., Battaglia, E., Alduini, P., Buscarini, E., Bassotti, G., Santino, M., Dario, G,, Bove, R., Edad, B., Pietro, A., Francesca, G., Gabrio, B. & Antonio, B. (2017). Chronic constipation diagnosis and treatment evaluation: the “CHRO. CO. DI. TE” study. BMC Gastroenterology, 17(1), 1-11. https://doi.org/10.1186/s12876-016-0556-7
• Arslan, G.G. & Yücel, Ş.Ç. (2017). Hemşirelik bakımında el masajı uygulaması ve yapılan çalışmaların sistematik analizi. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 2(1), 15-20. Ayık, D.B. & Gülbeyaz, C. (2020). Palyatif bakım hastalarında konstipasyonun yönetimi ve akupresürün etkinliği. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 7(2), 141-148.
• Adıgüzel, L. & Demirbağ, B.C. (2020). 65 yaş ve üstü kişilerde kronik konstipasyonun yaşam kalitesine etkisinin değerlendirilmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 4(2), 71-79. https://doi.org/10.46237/amusbfd.577351
• Arlı, Ş.K. (2019). Evaluation of Constipation Risk among Inpatients in Surgery and Internal Medicine Wards. Turkish Journal of Colorectal Disease, 29(1), 19-24. https://doi.org/10.4274/tjcd.galenos.2018.01488.
• Bilgiç, Ş., Dilek, F., Avcı Arslan, H.S. & Ünal, A. (2016). Bir huzurevinde yaşayan yaşlıların konstipasyon durumları ve etkileyen faktörler. International Journal of Basic and Clinical Medicine, 4(1), 9-16.
• Birimoğlu-Okuyan, C. & Bilgili, N. (2019). Yaşlılarda konstipasyon sıklığı ve ilişkili faktörlerin belirlenmesi: Bir huzurevi çalışması. Florence Nightingale Hemsirelik Dergisi, 27(2), 157-165. https://doi.org/10.26650/FNJN422104
• Choi, Y.I., Kim, K.O., Chung, J.W., Kwon, K.A., Kim, Y.J., Kim, J.H. & Park, D.K. (2021). Effects of automatic abdominal massage device in treatment of chronic constipation patients: A prospective study. Digestive Diseases and Sciences, 66(9), 3105-3112. https://doi.org/10.1007/s10620-020-06626-3
• Çağlar, S. & Hisar, K.M. (2018). Aile sağlığı merkezine başvuran gebelere verilen eğitim ve danışmanlık hizmetinin konstipasyonun giderilmesinde etkinliği. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(1), 156-163.
• Çevik, K., Çakmakçı Çetinkaya, A., Yiğit Gökbel, K., Menekşe, B., Saza, S. & Tıkız, C. (2018). The effect of abdominal massage on constipation in the elderly residing in rest homes. Gastroenterology Nursing, 41(5), 396-402. https://doi.org/10.1097/sga.0000000000000343
• Çetinkaya, O., Ovayolu, Ö. & Ovayolu, N. (2020). The effect of abdominal massage on enteral complications in geriatric patients. SAGE Open Nursing, 6(1), 1-11. https://doi.org/10.1177/2377960820963772.
• Davies, A., Leach, C., Caponero, R., Dichman, A., Fucks, D., Paice, J. & Emmanuel, A. (2020). MASCC recommendations on the management of constipation in patients with advanced cancer. Supportive Care in Cancer, 28(1), 23-33. https://doi.org/10.1007/s00520-019-05016-4
• Dedeli, Ö. & Pakyüz, S.Ç. (2016). Barsak hareketleri: Altıncı yaşam bulgusu mudur? Clin Exp Health Sci, 6(3), 135-139. https://doi.org/10.5152/clinexphealthsci.2016.043
• Dehghan, M., Malakoutikhah, A., Ghaedi Heidari, F. & Zakeri, M.A. (2020). The Effect of Abdominal Massage on Gastrointestinal Functions: A Systematic Review. Complement Ther Med, 54(1), 102553. http://dx.doi.org/10.1016/j.ctim.2020.102553
• Dehghan, M., Mehdipoor, R. & Ahmadinejad, M. (2018). Does abdominal massage improve gastrointestinal functions of intensive care patients with an endotracheal tube?: A randomized clinical trial. Complementary Therapies In Clinical Practice, 30(1), 122-128. https://doi.org/10.1016/j.ctcp.2017.12.018
• Durgun, H. & Avcı, A.B. (2021). Huzurevinde kalan yaşlı bireylerin sıvı tüketimleri ile konstipasyon durumları arasındaki ilişki. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 6(1), 121-126.
• Durmuş İskender, M. & Çalışkan, N. (2022). Effect of acupressure and abdominal massage on constipation in patients with total knee arthroplasty: A randomized controlled study. Clinical Nursing Research, 31(3), 453-462. https://doi.org/10.1177/10547738211033917
• Doğan, İ.G., Gürşen, C., Akbayrak, T., Balaban, Y.H., Vahabov, C., Üzelpaşacı, E. & Özgül, S. (2022). Abdominal massage in functional chronic constipation: A randomized placebocontrolled trial. Phys Ther, 102(7), pzac058. https://doi.org/10.1093/ptj/pzac058
• Fekri, Z., Aghebati, N., Sadeghi, T. & Farzadfard, M.T. (2021). The effects of abdominal" I LOV U" massage along with lifestyle training on constipation and distension in the elderly with stroke. Complementary Therapies in Medicine, 57(7), 102665. https://doi.org/10.1016/j.ctim.2021.102665
• Jani, B., & Marsicano, E. (2018). Constipation: Evaluation and management. Mo Med, 115(3), 236-240. İskender, M.D. & Çalışkan, N. (2020). Konstipasyon yönetiminde akupresur uygulaması ve hemşirenin rolü. Van Tıp Dergisi, 27(1), 103-108. https://doi.org/10.5505/vtd.2020.65002
• Karatay, G. & Baş, N.G. (2018). Kız öğrencilerde konstipasyon prevalansı ve yaşam tarzı alışkanlıkları ile ilişkisi. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 5(1), 29-38.
• Kayıkçı, E.E., Kocatepe, V., Akyüz, F. & Can, G. (2020). The effects of abdominal massage on the management of constipation: A systematic review of randomised controlled trials. Bezmialem Science, 8(3), 311-318. https://doi.org/10.14235/bas.galenos.2020.2832
• Korkut, E. & Özden, A. (2017). Kronik konstipasyon tedavisi ve polietilen glikol. Güncel Gastroenteroloji, 21(4), 334-336.
• Kubat Bakır, G. & Akın, S. (2019). Yaşlılıkta kronik hastalıkların yönetimi ile ilişkili faktörler. Sağlık ve Toplum, 29(2), 17-25.
• Kuzu, A., Aydın, C., Yıldız, M., Erik, H.E., Keskinkılıç, H.G., Aslan, D. & Şengelen, M. (2019). Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölgesi'nde yaşlanma ile ilgili seçilmiş bazı ölçütlerin değerlendirilmesi. Sürekli Tıp Eğitim Dergisi, 28(1), 17-27. https://doi.org/10.17942/sted.378109
• Lafçı, D. (2020). Constipation and aroma massage in elderly individuals. Bezmialem Science, 8(4), 451-456. https://doi.org/10.14235/bas.galenos.2020.3923
• Meinds, R.J., Meegdenburg, M.M., Trzpis, M. & Broens, P. (2017). On the prevalence of constipation and fecal incontinence, and their co-occurrence, in the Netherlands. Int J Colorectal Dis, 32(4), 475-483. https://doi.org/10.1007/s00384-016-2722-3
• McClurg, D., Walker, K., Aitchison, P., Jamieson, K., Dickinson, L., Paul, L., Hagen, S. & Cunnington, A.L. (2016). Abdominal massage for the relief of constipation in people with Parkinson’s: A qualitative study. Parkinson’s Disease, 1(1), 1-11. https://doi.org/10.1155%2F2016%2F4842090
• McClurg, D., Aitchison, P., Jamieson, K., Dickinson, L., Paul, L., Hagen, S. & Cunnington, A.L. (2016). Abdominal massage for the alleviation of symptoms of constipation in people with Parkinson's: A randomised controlled pilot study. Age and ageing, 45(2), 299-303. https://doi.org/10.1093/ageing/afw005
• McClurg, D., Goodman, K., Hagen, S., Harris, F., Treweek, S., Emmanuel, A., Norton, C., Coggrave, M., Doran, S., Norrie, J., Donnan, P., Mason, H. & Manukyan, S. (2017). Abdominal massage for neurogenic bowel dysfunction in people with multiple sclerosis (AMBER—Abdominal Massage for Bowel Dysfunction Effectiveness Research): study protocol for a randomised controlled trial. Trials, 18(1), 1-9. https://doi.org/10.1186/s13063-017-1890-y
• McClurg, D., Harris, F., Goodman, K., Doran, S., Hagen, S., Treweek, S., Norton, C., Coggrave, M., Norrie, J., Rauchhaus, P., Donnan, P., Emmanuel, A., Manoukian, S. & Mason, H. (2018). Abdominal massage plus advice, compared with advice only, for neurogenic bowel dysfunction in MS: a RCT. Health Technol Assess, 22(58), 1-134. https://doi.org/10.3310/hta22580
• McIlfatrick, S., Muldrew, D.H.L., Beck, E., Carduff, E., Clarke, M., Finucane, A., GrahamWisener, L., Larkin, P., McCorry, N.K., Slater, P. & Hasson, F. (2019). Examining constipation assessment and management of patients with advanced cancer receiving specialist palliative care: a multi-site retrospective case note review of clinical practice. BMC palliative care, 18(1), 1-10. https://doi.org/10.1186/s12904-019-0436-3
• Mokhtare, M., Kerimi, Ş., Bahardoust, M., Sotoudeheian, M., Gazi, E. & Ghazani, A.B. (2020). How adding the abdominal massage to polyethylene glycol can improve symptom and quality of life in patients with functional constipation in comparison with each one of the treatment modalities alone: A randomized clinical trial. Complementary Therapies in Medicine, 52, 102495. https://doi.org/10.1016/j.ctim.2020.102495
• Odabaş, R.K. & Taşpınar, A. (2020). Gebelikte konstipasyon görülme durumu ve yaşam kalitesi ile ilişkisi. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 23(2), 250-258. https://doi.org/10.17049/ataunihem.549074 Okuyan, C.B. & Bilgili, N. (2019). Effect of abdominal massage on constipation and quality of life in older adults: A randomized controlled trial. Complementary Therapies In Medicine, 47, 1-6. https://doi.org/10.1016/j.ctim.2019.102219
• Olgun, S. (2016). Konstipasyon yönetiminde abdominal masaj uygulamasi. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 32(3), 118-126.
• Öztürk, N., Çelik-Kocabıyık, D., Arıkan, F. & Coşkun, H.Ş. (2020). Kanser hastalarında konstipasyon sıklığı ve gelişme riskinin incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 13(3), 178-184. https://doi.org/10.46483/deuhfed.608566
• Pehlivan, Z., Güner, S.G. & Nural, N. (2021). Kanser hastalarında bir semptom konstipasyon: Literatür incelemesi. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 7(1), 139-144.
• Silveira, E.A., Carvalho-Santos, A.S.A., Ribeiro, J.N., Noll, M., Rodrigues, A.P.S. & Oliveira, C. (2021). Prevalence of constipation in adults with obesity class II and III and associated factors. BMC Gastroenterol, 21(1), 217-227. https://doi.org/10.1186/s12876-021-01806-5
• Şirin, S. & Çelebi, A. (2019). Total larenjektomi uygulanmış veya organ koruma protokolüne alınmış hastalarda yaşam kalitesi ve konstipasyon. Akademik Gastroenteroloji Dergisi, 18(3), 120-125. https://doi.org/10.17941/agd.617103
• Tian, H., Ding, C., Gong, J., Ge, X., McFarland, L.V., Gu, L., Chen, Q., Ma, C., Zhu, W, Li, J. & Li, N. (2016). An appraisal of clinical practice guidelines for constipation: A right attitude towards to guidelines. Bmc Gastroenterology, 16(1), 1-11. https://doi.org/10.1186/s12876-016-0466-8
• Türkay, Ö. & Saka, M. (2016). Konstipasyon ve diyet. Güncel Gastroenteroloji, 20(3), 234-239. Turan, N. & Atabek Aştı, T. (2016). The effect of abdominal massage on constipation and quality of life. Gastroenterology Nursing, 39(1), 48-59. https://doi.org/10.1097/sga.0000000000000202
• Turan N, T.A., Atabek-Aştı, T, & Kaya N. (2017). Nöroşirürji yoğun bakım ünitesinde yatan hastalarda konstipasyon ve hemşirelik bakımı. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 14(1), 73-78. https://doi.org/10.5222/HEAD.2017.073
• TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu). İstatistiklerle Yaşlılar 2021. (Erişim Tarihi: 18.03.2024.https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Yaslilar-2021-45636#:~:text=T%C3%BCrkiye'de%202021%20y%C4%B1l%C4%B1nda%20toplam,bir%20ya%C5%9Fl%C4%B1%20fert%20ya%C5%9Fad%C4%B1%C4%9F%C4%B1%20g%C3%B6r%C3%BCld%C3%BC).
• Uzun, Y., Coşar, A.M. & Erkut, M. (2019). Yaşlılık ve kabızlık. Güncel Gastroenteroloji, 23(2), 97-100. Umutlu, S. & Epik, M.T. (2019). Türkiye’de yaşlı nüfus ve sosyal politika uygulamaları. Sosyal ve Beşerî Bilimler Dergisi, 11(1), 29-43.
• Vural, B.K., Zencir, G. & İnci, F.H. (2018). Üç farklı yerleşim alanında yaşlıların beslenme durumunun incelenmesi. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 3(2), 1-7.
• Werth, B.L., Williams, K.A., Fisher, M.J. & Pont, L.G. (2019). Defining constipation to estimate its prevalence in the community: Results from a national survey. BMC Gastroenterol, 19(1), 1-7. https://doi.org/10.1186/s12876-019-0994-0
• Wang, G., Zhang, Z., Sun, J., Li, X., Chu, Y., Zhao, D., Ju, H., Wu, X. & Cong, D. (2022). Abdominal massage: A review of clinical and experimental studies from 1990 to 2021. Complement Ther Med, 70(1), 102861. https://doi.org/10.1016/j.ctim.2022.102861
• WHO, 2022. (Erişim Tarihi: 18.03.2024. https://www.who.int/news/item/20-05-2022-world-health-statistics-2022).
• Wu, T.J., Lin, C.C. & Wang, H.H. (2017). The effectiveness of abdominal massage on neurogenic bowel dysfunction in patients with spinal cord injury: A systematic review. Hu Li Za Zhi, 64(1), 90-97. https://doi.org/10.6224/jn.64.1.90
• Yeşilçınar, İ.L., Acavut, G. & Ulubay, M. (2020). Doğum yapan kadınların obstrüktif defekasyon sendromu ve konstipasyon açısından değerlendirilmesi. Cukurova Medical Journal, 45(3), 807-813. https://doi.org/10.17826/cumj.683326
• Yıldırım, D., Can, G. & Talu, G.K. (2019). The efficacy of abdominal massage in managing opioid-induced constipation. European Journal of Oncology Nursing, 41, 110-119. https://doi.org/10.1016/j.ejon.2019.05.013