Research Article

KUR'ÂN'A GÖRE AKIL ve TEFSİRDEKİ ROLÜ BAKIMINDAN AKLIN KUR'ÂN'A ARZI

Volume: 14 Number: 1 April 30, 2022

KUR'ÂN'A GÖRE AKIL ve TEFSİRDEKİ ROLÜ BAKIMINDAN AKLIN KUR'ÂN'A ARZI

Öz

Kur’ân, akla önem vermiş ve insanı, aklını kendisini zarardan alıkoyacak ve kendisine fayda sağlayacak şekilde kullanmasına teşvik etmiştir. Özellikle de Allah’ın kelamının anlaşılması ve açıklanması konusunda akla önemli bir rol vermiştir. Tefsir Tarihi boyunca ise müfessirler, Kur’ân’ın akla yüklediği bu görevi yürütmeye çalışırken kimi zaman ifrata kimi zaman da tefrite kaçmışlardır. Dolayısıyla Kur’ân’ın tefsir alanında akla yüklediği görevin tanımının tespit edilmesi amacıyla “akıl” lafzının lüğavi anlamı ile Kur’ân dilinde geçen manası incelenmiş ve iki anlamın arasında bir fark bulunmamakla birlikte Kur’ân’ın daha çok pratik akla önem verdiği görülmüştür. Ardından Kur’ân/vahiy ile akıl ilişkisinden söz edilerek sahih nakil ile sarih aklın birbiriyle uyumlu olduğu belirtilmiştir. Çelişki izlenimi veren durumlarda ise naklin sahih olması hâlinde akla tercih edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak salt akla dayalı tefsirin doğruluk derecesinin ortaya konulması amacıyla ilgili yöntem Kur’ân’ın “akıl” yaklaşımıyla karşılaştırılmıştır. İslam’ın ana esaslarında dahi ulaştığı hatalı sonuçların çokluğu ve sahih nakilleri basit/sarih akla aykırı gerekçelerle reddetmesi sebebiyle söz konusu yöntemin Kur’ân’ın “akıl” yaklaşımına aykırı olduğu belirtilmiştir.

Anahtar Kelimeler

References

  1. ‘Azkûl, Kerîm. el-‘Aklu fi’l-İslâm. Beyrut: y.y. 1946.
  2. ‘İlmî, Ebû Cemîl el-Hasan. Menhacu Kırâati’t-Turâsil’l-İslâmi Beyne Te‘sîli’l-‘Âlimîn ve İntihâli’l-Mubtilîn. b.y. Dâru’l-Kelime, 2018.
  3. ‘İmâd er-Râ‘ûş, Taha Ahmed. el-‘Aklu fi’l-Kur’ân ve Eseruhu fi’t-Tefsîr. nşr. Mecelletu’l-‘Ulûmi’ş-Şer‘îyye. b.y. y.y. 1432/2011.
  4. ‘İmâra, Muhammed. Makâmu’l-‘Akli fi’l-İslâm. Kahire: Nahdatu Mısr, 2008.
  5. Abduh, Muhammed. el-İslâm ve’n-Nesrâniyye me‘a’l-‘İlmi ve’l-Medeniyye. b.y. Dâru’l-Hadâse, 1988.
  6. Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdullah b. Muhammed eş-Şeybânî. Müsnedü’l-İmam Ahmed b. Hanbel. thk. Şu‘ayp Arnaût – ‘Âdil Murşid vd. b.y.: Muessesetu’r-Risâle, 1421/2001.
  7. Arpa, Enver. “Tefsir’de Çağdaş Akılcı Ekol”. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi 8/Ek Sayı 1 (Ocak 2019), 899-918.
  8. Aydınlı, Osman. “Mu‘tezile Akılcılığı ve Modernist Düşüncedeki İzleri/Yansımaları”. Eskiyeni / 25 (Temmuz 2012), 39-49.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 30, 2022

Submission Date

January 1, 2022

Acceptance Date

April 30, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 14 Number: 1

ISNAD
Oral, Murat. “KUR’ÂN’A GÖRE AKIL Ve TEFSİRDEKİ ROLÜ BAKIMINDAN AKLIN KUR’ÂN’A ARZI”. Şarkiyat 14/1 (April 1, 2022): 278-301. https://doi.org/10.26791/sarkiat.1052142.

Cited By

Kur’ân-ı Kerîm’de İnsanlara Bildirilen Sorular

Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.35209/ksuifd.1653055