Research Article

Uluslararası Doğrudan Sermaye Yatırımları Üzerinde Belirsizliğin Etkisi: Türkiye’nin Bosna-Hersek’e Yönelik Doğrudan Yatırımlarında Yapısal Kırılmalı ARDL ve Nedensellik Yaklaşımı

Volume: 5 Number: 1 March 4, 2026
EN TR

Uluslararası Doğrudan Sermaye Yatırımları Üzerinde Belirsizliğin Etkisi: Türkiye’nin Bosna-Hersek’e Yönelik Doğrudan Yatırımlarında Yapısal Kırılmalı ARDL ve Nedensellik Yaklaşımı

Abstract

Bu çalışma, Türkiye’den Bosna-Hersek’e yönelen doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının (DYY), Bosna-Hersek’e ilişkin küresel belirsizlik ve küresel duyarlılık göstergeleriyle olan ilişkisini incelemektedir. Analizlerde 2006Q2–2024Q3 dönemini kapsayan çeyreklik veriler kullanılmış ve yapısal kırılmalı ARDL yaklaşımı uygulanmıştır. Bağımlı değişken, Türkiye kaynaklı DYY akışlarının yıllık yüzde değişimi olarak tanımlanırken; bağımsız değişkenler IMF tarafından yayımlanan küresel belirsizlik ve küresel duyarlılık endekslerinden elde edilmiştir. Birim kök testleri, tüm değişkenlerin birinci farklarında durağan olduğunu ortaya koymuş ve ARDL sınır testi çerçevesinin uygulanabilirliğini doğrulamıştır. Elde edilen bulgular, kısa dönemde küresel belirsizlik ve duyarlılık göstergelerinin DYY üzerinde sınırlı ve geçici etkiler yarattığını, uzun dönemde ise değişkenler arasında eşbütünleşme ilişkisi bulunmasına karşın katsayıların istatistiksel olarak anlamlı olmadığını göstermektedir. Bu sonuçlar, Türkiye–Bosna-Hersek DYY ilişkilerinde küresel psikolojik göstergelerin belirleyici etkisinin zayıf kaldığını ve yatırım kararlarının daha çok yapısal ve ikili ekonomik unsurlar tarafından şekillendiğini ortaya koymaktadır. 

Keywords

References

  1. Ahir, H., Bloom, N. ve Furceri, D. (2018). World uncertainty index (IMF Working Paper No. 19/273). https://www.imf.org/external/pubs/ft/fandd/2020/03/pdf/imf-launches-world-uncertainty-index-wui-furceri.pdf
  2. Ahir, H., Bloom, N. ve Furceri, D. (2022). The world uncertainty index (NBER Working Paper No. 29763). National Bureau of Economic Research.
  3. Ahir, H., Bloom, N. ve Furceri, D. (2025, Eylül). Uncertainty about uncertainty. Finance & Development. International Monetary Fund. https://www.imf.org/en/publications/fandd/issues/2025/09/uncertainty-about-uncertainty-nicholas-bloom
  4. Altig, D., Barrero, J. M., Bloom, N., Davis, S. J., Meyer, B. H. ve Parker, N. (2020). Surveying business uncertainty (NBER Working Paper No. 25956). National Bureau of Economic Research. https://www.nber.org/papers/w25956
  5. Azam, M., Khan, M. A. ve Iqbal, N. (2012). Impact of political risk and uncertainty on FDI in South Asia. Transition Studies Review, 19, 59–77. https://doi.org/10.1007/s11300-012-0230-x
  6. Balaban, S., Živkov, D. ve Milenković, I. (2019). Impact of an unexplained component of real exchange rate volatility on FDI: Evidence from transition countries. Economic Systems, 43, 100719. https://doi.org/10.1016/j.ecosys.2019.100719
  7. Batmaz, N. ve Tekeli, S. (2009). Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının ekonomik büyüme üzerindeki etkileri: Polonya, Çek Cumhuriyeti, Macaristan ve Türkiye örneği (1996–2006). Ekin Yayınevi.
  8. Bloom, N. (2009). The impact of uncertainty shocks. Econometrica, 77(3), 623-685. https://doi.org/10.3982/ECTA6248

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

International Relations (Other)

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

March 4, 2026

Publication Date

March 4, 2026

Submission Date

November 13, 2025

Acceptance Date

January 24, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 5 Number: 1

APA
Hepaktan, C. E., & Çevik, S. (2026). Uluslararası Doğrudan Sermaye Yatırımları Üzerinde Belirsizliğin Etkisi: Türkiye’nin Bosna-Hersek’e Yönelik Doğrudan Yatırımlarında Yapısal Kırılmalı ARDL ve Nedensellik Yaklaşımı. Sakarya Üniversitesi Türk Akademi Dergisi, 5(1), 11-26. https://doi.org/10.62122/sautad.1823329
AMA
1.Hepaktan CE, Çevik S. Uluslararası Doğrudan Sermaye Yatırımları Üzerinde Belirsizliğin Etkisi: Türkiye’nin Bosna-Hersek’e Yönelik Doğrudan Yatırımlarında Yapısal Kırılmalı ARDL ve Nedensellik Yaklaşımı. Sakarya Üniversitesi Türk Akademi Dergisi. 2026;5(1):11-26. doi:10.62122/sautad.1823329
Chicago
Hepaktan, Cemal Erdem, and Suna Çevik. 2026. “Uluslararası Doğrudan Sermaye Yatırımları Üzerinde Belirsizliğin Etkisi: Türkiye’nin Bosna-Hersek’e Yönelik Doğrudan Yatırımlarında Yapısal Kırılmalı ARDL Ve Nedensellik Yaklaşımı”. Sakarya Üniversitesi Türk Akademi Dergisi 5 (1): 11-26. https://doi.org/10.62122/sautad.1823329.
EndNote
Hepaktan CE, Çevik S (June 1, 2026) Uluslararası Doğrudan Sermaye Yatırımları Üzerinde Belirsizliğin Etkisi: Türkiye’nin Bosna-Hersek’e Yönelik Doğrudan Yatırımlarında Yapısal Kırılmalı ARDL ve Nedensellik Yaklaşımı. Sakarya Üniversitesi Türk Akademi Dergisi 5 1 11–26.
IEEE
[1]C. E. Hepaktan and S. Çevik, “Uluslararası Doğrudan Sermaye Yatırımları Üzerinde Belirsizliğin Etkisi: Türkiye’nin Bosna-Hersek’e Yönelik Doğrudan Yatırımlarında Yapısal Kırılmalı ARDL ve Nedensellik Yaklaşımı”, Sakarya Üniversitesi Türk Akademi Dergisi, vol. 5, no. 1, pp. 11–26, June 2026, doi: 10.62122/sautad.1823329.
ISNAD
Hepaktan, Cemal Erdem - Çevik, Suna. “Uluslararası Doğrudan Sermaye Yatırımları Üzerinde Belirsizliğin Etkisi: Türkiye’nin Bosna-Hersek’e Yönelik Doğrudan Yatırımlarında Yapısal Kırılmalı ARDL Ve Nedensellik Yaklaşımı”. Sakarya Üniversitesi Türk Akademi Dergisi 5/1 (June 1, 2026): 11-26. https://doi.org/10.62122/sautad.1823329.
JAMA
1.Hepaktan CE, Çevik S. Uluslararası Doğrudan Sermaye Yatırımları Üzerinde Belirsizliğin Etkisi: Türkiye’nin Bosna-Hersek’e Yönelik Doğrudan Yatırımlarında Yapısal Kırılmalı ARDL ve Nedensellik Yaklaşımı. Sakarya Üniversitesi Türk Akademi Dergisi. 2026;5:11–26.
MLA
Hepaktan, Cemal Erdem, and Suna Çevik. “Uluslararası Doğrudan Sermaye Yatırımları Üzerinde Belirsizliğin Etkisi: Türkiye’nin Bosna-Hersek’e Yönelik Doğrudan Yatırımlarında Yapısal Kırılmalı ARDL Ve Nedensellik Yaklaşımı”. Sakarya Üniversitesi Türk Akademi Dergisi, vol. 5, no. 1, June 2026, pp. 11-26, doi:10.62122/sautad.1823329.
Vancouver
1.Cemal Erdem Hepaktan, Suna Çevik. Uluslararası Doğrudan Sermaye Yatırımları Üzerinde Belirsizliğin Etkisi: Türkiye’nin Bosna-Hersek’e Yönelik Doğrudan Yatırımlarında Yapısal Kırılmalı ARDL ve Nedensellik Yaklaşımı. Sakarya Üniversitesi Türk Akademi Dergisi. 2026 Jun. 1;5(1):11-26. doi:10.62122/sautad.1823329

 Sakarya Üniversitesi Türk Akademi Dergisi'nde yayınlanan makaleler Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.