Araştırma Makalesi

Uluslararası Doğrudan Sermaye Yatırımları Üzerinde Belirsizliğin Etkisi: Türkiye’nin Bosna-Hersek’e Yönelik Doğrudan Yatırımlarında Yapısal Kırılmalı ARDL ve Nedensellik Yaklaşımı

Sayı: Advanced Online Publication 4 Mart 2026
PDF İndir
EN TR

Uluslararası Doğrudan Sermaye Yatırımları Üzerinde Belirsizliğin Etkisi: Türkiye’nin Bosna-Hersek’e Yönelik Doğrudan Yatırımlarında Yapısal Kırılmalı ARDL ve Nedensellik Yaklaşımı

Öz

Bu çalışma, Türkiye’den Bosna-Hersek’e yönelen doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının (DYY), Bosna-Hersek’e ilişkin küresel belirsizlik ve küresel duyarlılık göstergeleriyle olan ilişkisini incelemektedir. Analizlerde 2006Q2–2024Q3 dönemini kapsayan çeyreklik veriler kullanılmış ve yapısal kırılmalı ARDL yaklaşımı uygulanmıştır. Bağımlı değişken, Türkiye kaynaklı DYY akışlarının yıllık yüzde değişimi olarak tanımlanırken; bağımsız değişkenler IMF tarafından yayımlanan küresel belirsizlik ve küresel duyarlılık endekslerinden elde edilmiştir. Birim kök testleri, tüm değişkenlerin birinci farklarında durağan olduğunu ortaya koymuş ve ARDL sınır testi çerçevesinin uygulanabilirliğini doğrulamıştır. Elde edilen bulgular, kısa dönemde küresel belirsizlik ve duyarlılık göstergelerinin DYY üzerinde sınırlı ve geçici etkiler yarattığını, uzun dönemde ise değişkenler arasında eşbütünleşme ilişkisi bulunmasına karşın katsayıların istatistiksel olarak anlamlı olmadığını göstermektedir. Bu sonuçlar, Türkiye–Bosna-Hersek DYY ilişkilerinde küresel psikolojik göstergelerin belirleyici etkisinin zayıf kaldığını ve yatırım kararlarının daha çok yapısal ve ikili ekonomik unsurlar tarafından şekillendiğini ortaya koymaktadır. 

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Teşekkür Notu: Araştırmanın tüm süreçlerinde bilgi ve deneyimi ile çalışmamıza katkıları nedeniyle Değerli Hocamız Prof. Dr. C. Erdem Hepaktan’a teşekkürlerimizi sunuyoruz.

Kaynakça

  1. Ahir, H., Bloom, N. ve Furceri, D. (2018). World uncertainty index (IMF Working Paper No. 19/273). https://www.imf.org/external/pubs/ft/fandd/2020/03/pdf/imf-launches-world-uncertainty-index-wui-furceri.pdf
  2. Ahir, H., Bloom, N. ve Furceri, D. (2022). The world uncertainty index (NBER Working Paper No. 29763). National Bureau of Economic Research.
  3. Ahir, H., Bloom, N. ve Furceri, D. (2025, Eylül). Uncertainty about uncertainty. Finance & Development. International Monetary Fund. https://www.imf.org/en/publications/fandd/issues/2025/09/uncertainty-about-uncertainty-nicholas-bloom
  4. Altig, D., Barrero, J. M., Bloom, N., Davis, S. J., Meyer, B. H. ve Parker, N. (2020). Surveying business uncertainty (NBER Working Paper No. 25956). National Bureau of Economic Research. https://www.nber.org/papers/w25956
  5. Azam, M., Khan, M. A. ve Iqbal, N. (2012). Impact of political risk and uncertainty on FDI in South Asia. Transition Studies Review, 19, 59–77. https://doi.org/10.1007/s11300-012-0230-x
  6. Balaban, S., Živkov, D. ve Milenković, I. (2019). Impact of an unexplained component of real exchange rate volatility on FDI: Evidence from transition countries. Economic Systems, 43, 100719. https://doi.org/10.1016/j.ecosys.2019.100719
  7. Batmaz, N. ve Tekeli, S. (2009). Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının ekonomik büyüme üzerindeki etkileri: Polonya, Çek Cumhuriyeti, Macaristan ve Türkiye örneği (1996–2006). Ekin Yayınevi.
  8. Bloom, N. (2009). The impact of uncertainty shocks. Econometrica, 77(3), 623-685. https://doi.org/10.3982/ECTA6248

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uluslararası İlişkiler (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

4 Mart 2026

Yayımlanma Tarihi

4 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

13 Kasım 2025

Kabul Tarihi

24 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication

Kaynak Göster

APA
Hepaktan, C. E., & Çevik, S. (2026). Uluslararası Doğrudan Sermaye Yatırımları Üzerinde Belirsizliğin Etkisi: Türkiye’nin Bosna-Hersek’e Yönelik Doğrudan Yatırımlarında Yapısal Kırılmalı ARDL ve Nedensellik Yaklaşımı. Sakarya Üniversitesi Türk Akademi Dergisi, Advanced Online Publication, 11-26. https://doi.org/10.62122/sautad.1823329
AMA
1.Hepaktan CE, Çevik S. Uluslararası Doğrudan Sermaye Yatırımları Üzerinde Belirsizliğin Etkisi: Türkiye’nin Bosna-Hersek’e Yönelik Doğrudan Yatırımlarında Yapısal Kırılmalı ARDL ve Nedensellik Yaklaşımı. SAÜTAD. 2026;(Advanced Online Publication):11-26. doi:10.62122/sautad.1823329
Chicago
Hepaktan, Cemal Erdem, ve Suna Çevik. 2026. “Uluslararası Doğrudan Sermaye Yatırımları Üzerinde Belirsizliğin Etkisi: Türkiye’nin Bosna-Hersek’e Yönelik Doğrudan Yatırımlarında Yapısal Kırılmalı ARDL ve Nedensellik Yaklaşımı”. Sakarya Üniversitesi Türk Akademi Dergisi, sy Advanced Online Publication: 11-26. https://doi.org/10.62122/sautad.1823329.
EndNote
Hepaktan CE, Çevik S (01 Mart 2026) Uluslararası Doğrudan Sermaye Yatırımları Üzerinde Belirsizliğin Etkisi: Türkiye’nin Bosna-Hersek’e Yönelik Doğrudan Yatırımlarında Yapısal Kırılmalı ARDL ve Nedensellik Yaklaşımı. Sakarya Üniversitesi Türk Akademi Dergisi Advanced Online Publication 11–26.
IEEE
[1]C. E. Hepaktan ve S. Çevik, “Uluslararası Doğrudan Sermaye Yatırımları Üzerinde Belirsizliğin Etkisi: Türkiye’nin Bosna-Hersek’e Yönelik Doğrudan Yatırımlarında Yapısal Kırılmalı ARDL ve Nedensellik Yaklaşımı”, SAÜTAD, sy Advanced Online Publication, ss. 11–26, Mar. 2026, doi: 10.62122/sautad.1823329.
ISNAD
Hepaktan, Cemal Erdem - Çevik, Suna. “Uluslararası Doğrudan Sermaye Yatırımları Üzerinde Belirsizliğin Etkisi: Türkiye’nin Bosna-Hersek’e Yönelik Doğrudan Yatırımlarında Yapısal Kırılmalı ARDL ve Nedensellik Yaklaşımı”. Sakarya Üniversitesi Türk Akademi Dergisi. Advanced Online Publication (01 Mart 2026): 11-26. https://doi.org/10.62122/sautad.1823329.
JAMA
1.Hepaktan CE, Çevik S. Uluslararası Doğrudan Sermaye Yatırımları Üzerinde Belirsizliğin Etkisi: Türkiye’nin Bosna-Hersek’e Yönelik Doğrudan Yatırımlarında Yapısal Kırılmalı ARDL ve Nedensellik Yaklaşımı. SAÜTAD. 2026;:11–26.
MLA
Hepaktan, Cemal Erdem, ve Suna Çevik. “Uluslararası Doğrudan Sermaye Yatırımları Üzerinde Belirsizliğin Etkisi: Türkiye’nin Bosna-Hersek’e Yönelik Doğrudan Yatırımlarında Yapısal Kırılmalı ARDL ve Nedensellik Yaklaşımı”. Sakarya Üniversitesi Türk Akademi Dergisi, sy Advanced Online Publication, Mart 2026, ss. 11-26, doi:10.62122/sautad.1823329.
Vancouver
1.Cemal Erdem Hepaktan, Suna Çevik. Uluslararası Doğrudan Sermaye Yatırımları Üzerinde Belirsizliğin Etkisi: Türkiye’nin Bosna-Hersek’e Yönelik Doğrudan Yatırımlarında Yapısal Kırılmalı ARDL ve Nedensellik Yaklaşımı. SAÜTAD. 01 Mart 2026;(Advanced Online Publication):11-26. doi:10.62122/sautad.1823329

 Sakarya Üniversitesi Türk Akademi Dergisi'nde yayınlanan makaleler Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.