Uluslararası Doğrudan Sermaye Yatırımları Üzerinde Belirsizliğin Etkisi: Türkiye’nin Bosna-Hersek’e Yönelik Doğrudan Yatırımlarında Yapısal Kırılmalı ARDL ve Nedensellik Yaklaşımı
Öz
Bu çalışma, Türkiye’den Bosna-Hersek’e yönelen doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının (DYY), Bosna-Hersek’e ilişkin küresel belirsizlik ve küresel duyarlılık göstergeleriyle olan ilişkisini incelemektedir. Analizlerde 2006Q2–2024Q3 dönemini kapsayan çeyreklik veriler kullanılmış ve yapısal kırılmalı ARDL yaklaşımı uygulanmıştır. Bağımlı değişken, Türkiye kaynaklı DYY akışlarının yıllık yüzde değişimi olarak tanımlanırken; bağımsız değişkenler IMF tarafından yayımlanan küresel belirsizlik ve küresel duyarlılık endekslerinden elde edilmiştir. Birim kök testleri, tüm değişkenlerin birinci farklarında durağan olduğunu ortaya koymuş ve ARDL sınır testi çerçevesinin uygulanabilirliğini doğrulamıştır. Elde edilen bulgular, kısa dönemde küresel belirsizlik ve duyarlılık göstergelerinin DYY üzerinde sınırlı ve geçici etkiler yarattığını, uzun dönemde ise değişkenler arasında eşbütünleşme ilişkisi bulunmasına karşın katsayıların istatistiksel olarak anlamlı olmadığını göstermektedir. Bu sonuçlar, Türkiye–Bosna-Hersek DYY ilişkilerinde küresel psikolojik göstergelerin belirleyici etkisinin zayıf kaldığını ve yatırım kararlarının daha çok yapısal ve ikili ekonomik unsurlar tarafından şekillendiğini ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler
Teşekkür
Kaynakça
- Ahir, H., Bloom, N. ve Furceri, D. (2018). World uncertainty index (IMF Working Paper No. 19/273). https://www.imf.org/external/pubs/ft/fandd/2020/03/pdf/imf-launches-world-uncertainty-index-wui-furceri.pdf
- Ahir, H., Bloom, N. ve Furceri, D. (2022). The world uncertainty index (NBER Working Paper No. 29763). National Bureau of Economic Research.
- Ahir, H., Bloom, N. ve Furceri, D. (2025, Eylül). Uncertainty about uncertainty. Finance & Development. International Monetary Fund. https://www.imf.org/en/publications/fandd/issues/2025/09/uncertainty-about-uncertainty-nicholas-bloom
- Altig, D., Barrero, J. M., Bloom, N., Davis, S. J., Meyer, B. H. ve Parker, N. (2020). Surveying business uncertainty (NBER Working Paper No. 25956). National Bureau of Economic Research. https://www.nber.org/papers/w25956
- Azam, M., Khan, M. A. ve Iqbal, N. (2012). Impact of political risk and uncertainty on FDI in South Asia. Transition Studies Review, 19, 59–77. https://doi.org/10.1007/s11300-012-0230-x
- Balaban, S., Živkov, D. ve Milenković, I. (2019). Impact of an unexplained component of real exchange rate volatility on FDI: Evidence from transition countries. Economic Systems, 43, 100719. https://doi.org/10.1016/j.ecosys.2019.100719
- Batmaz, N. ve Tekeli, S. (2009). Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının ekonomik büyüme üzerindeki etkileri: Polonya, Çek Cumhuriyeti, Macaristan ve Türkiye örneği (1996–2006). Ekin Yayınevi.
- Bloom, N. (2009). The impact of uncertainty shocks. Econometrica, 77(3), 623-685. https://doi.org/10.3982/ECTA6248
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Uluslararası İlişkiler (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
4 Mart 2026
Yayımlanma Tarihi
4 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
13 Kasım 2025
Kabul Tarihi
24 Ocak 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication