Tayfur Sökmen Kampüs Kazısı'ndan bir grup geç antik dönem tekne örnekleri
Abstract
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Tayfur Sökmen Kampüsü’nde tespit edilen çiftlik yerleşiminde 2012-2014 yılları arasında kazı çalışmaları Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Arkeoloji Bölümü ve Hatay Arkeoloji Müzesi tarafından gerçekleştirilmiştir. Amik Ovası ve Kilikya Bölgesi’ne uzanan yollar ile Amanos Dağları’nın doğu yamacında konumlanan bu çiftlik yerleşimi özellikle seramik buluntuları ışığında ağırlıklı olarak Geç Antik Döneme tarihlenmektedir. Yapının konumu hem tarım için gerekli olan geniş arazi alanlarına hem de kıyı bölgelerine ge¬çişi sağlayan ticaret yollarına yakın olmasına olanak tanımıştır. Kazı çalışmalarında ele geçen günlük kullanım seramikleri arasında bulunan Geç Antik Döneme ait tekne örnekleri bu çalışmanın konusunu oluşturur. Tekne formları kullanıma yönelik olarak az miktarda gıda ürününün depolanması veya yemek hazırlama aşamasında tercih edilmiştir. Diğer yandan bu kap formlarının konut alanları, dükkanlar ve çiftlik komplekslerinde yoğunluk göstermesi bölgenin tarımsal faaliyetlerine bağlı olarak üreticiden tüketiciye ne oranda ürün aktarımının olduğunu ve yerel mutfak kültürüne dair bilgilere ulaşılmasında da etkilidir. Özellikle ithal örneklerin varlığı bölgenin ticari ilişkilerine farklı bir bakış açısı sunması açısından önemlidir. Tekneler ışığında Tayfur Sökmen çiftlik yerleşiminin hem yakın çevresindeki hem de uzak bölgelerdeki tarımsal organizasyonla ilişkisi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda, söz konusu kapların kırsal ve gündelik yaşam içerisindeki çok yönlü kullanım biçimleri açıklanmıştır. Çalışma sayesinde Geç Antik Dönem tarımsal üretimi, elde edilen ürünler ve dönemin mutfaklarında teknelerin kullanımına ilişkin önemli bilgiler edinilmiştir. Tekneler, önce ana tiplere, ardından alt tiplere ayrılarak tipolojik çeşitlilik ortaya konmuştur. Tipolojik olarak sınıflandırılan bu tekne örnekleri MS 3.–7. yüzyıllar arasına tarihlenmekte ve gündelik yaşamda yoğun olarak kullanıldıkları anlaşılmaktadır. Bu kaplar üzerinde yapılan analojik çalışmalar sonucunda benzer örneklerin özellikle Kilikya ve Kuzey Suriye’de bulunduğu saptanmıştır. Bununla birlikte, bu kapların benzer formlarına İspanya’dan Levant Bölgesi’ne, Kuzey Afrika’dan Anadolu ve Ege’ye kadar uzanan geniş bir coğrafyada rastlanmıştır. Geniş bir perspektifle yürütülen bu analoji çalışmaları neticesinde, söz konusu teknelerin tüm Akdenizde yaygın bir kullanım ve dağılıma sahip olduğu belirlenmiştir. Tayfur Sökmen Kampüs kazılarında yalnızca tekne formları özelinde gerçekleştirilen bu araştırma, Antiokheia ve yakın çevresi için ilk olma niteliğini taşıması açısından da önemlidir.
Keywords
Supporting Institution
Ethical Statement
Thanks
References
- Abadie-Reynal, C., Martz, A. M., & Cador, A. (2007). Late Roman and Byzantine pottery in Zeugma: Groups of the beginning of the 5th century. B. Böhlendorf-Arslan, A. O. Uysal, & J. Witte-Orr (Ed.), Byzas 7: Çanak: Late antique and medieval pottery and tiles in Mediterranean archaeological contexts (ss. 181–194). Ege Yayınları.
- Amari, S. (2014). Observations on the Late Roman coarse wares production from the factory of Acium in Sicily (Italy). N. Poulou-Papadimitriou, E. Nodarou, & V. Kilikoglou (Ed.), LRCW 4 Late Roman coarse wares, cooking wares and amphorae in the Mediterranean: Archaeology and archaeometry, the Mediterranean: A market without frontiers, BAR International Series 2616 (I) (ss. 225–234). Bar Publishing.
- Amores, F., Garcia, E., Gonzalez, D., & Lopez, P. (2007). Ceramicas de cocina y comunes tardoantiguas en Hispalis (Sevilla, Espana). Primera tipologia y sus contextos (la encarnacion, ss. V-VI). M. Bonifay & J. C. Treglia (Ed.), LRCW 2 Late Roman coarse wares, cooking wares and amphorae in the Mediterranean: Archaeology and archaeometry, BAR International Series 1662 (I) (ss. 147–164). Bar Publishing.
- Anderson-Stojanovic, V. R. (1992). Stobi, the Hellenistic and Roman pottery. Princeton University Press. https://doi.org/10.1515/9781400852918
- Aydınoğlu, Ü. (1998). Doğu Dağlık Kilikia'da villae rusticae [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ege Üniversitesi.
- Aydınoğlu, Ü. (2013). Paslı: Dağlık Kilikia'da bir kırsal yerleşimin değişim süreci. OLBA, 21, 71–100.
- Ben Abed-Ben Khader, A., & Bonifay, M. (1998). La céramique de l'édifice des asclépeia à Thuburbo Majus (Tunisie). Antiquités Africaines, Hommage a Georges Souville 2 (34), 231–249. https://doi.org/10.3406/antaf.1998.1300
- Bonetto, J., Mazzochin, S., & Kaudelka, E. S. (2010). Missione archeologica Italiana presso il teatro del pythion a Gortyna (Creta): I dati preliminari della ceramica comune di eta tardoantica. S. Menchelli, S. Santoro, M. Pasquinucci, & G. Guiducci (Ed.), LRCW 3 Late Roman coarse wares, cooking wares and amphorae in the Mediterranean: Archaeology and archaeometry, comparison between western and eastern Mediterranean, BAR International Series 2185 (II) (ss. 899–905). Bar Publishing.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Ceramics in Archeology
Journal Section
Research Article
Authors
Publication Date
June 30, 2026
Submission Date
August 11, 2025
Acceptance Date
December 5, 2025
Published in Issue
Year 2026 Number: 54
Journal of Suleyman Demirel University Institute of Social Sciences (SDU-JS), is licensed under the is licensed under the