HİÇBİRYER’E DÖNÜŞ’TE SÜRGÜNLÜK DURUMU

Bu makalede Oya Baydar’ın Hiçbiryer’e Dönüş romanı “mekânda ve zamanda sürgünlük” bağlamında incelenmiş, söz konusu durumların, özellikle bireyin psikolojik dünyasındaki etkileri irdelenmiştir. Yer yer otobiyografik unsurlar taşıyan romanda, 12 Eylül 1980 Askeri Darbesi sırasında Avrupa’ya kaçan sosyalist ideolojiye bağlı bir kadın ve eşinin Avrupa’da ve dönüş sonrası Türkiye’de yaşadıkları anlatılır. Kitapta kendilerini Avrupa’da iken “mekânda sürgün” olarak tanımlayan başkarakter kadın ve eşi, Berlin Duvarı’nın yıkımıyla bağlı oldukları ideolojilerinin de çöktüğünü fark ederler ve yenik bir şekilde Türkiye’ye dönerler. Yıllarca hayali kurulan İstanbul’a döndüklerinde ise her şeyin değişmesi, dönüşmesi karşısında hayal kırıklığına uğrarlar. Böylece başkarakter ve eşi, Avrupa’da ütopyalarının yıkılması, kendi yurtlarında da geçmişlerinin yok olması karşısında hem mekâna hem zamana yabancılaşırlar. Bu yabancılık ise sürgünlüğü başka bir boyuta, “hiçbiryere” doğru başlayan “zamanda sürgünlüğe” dönüştürür. Çalışmamızın girişinde sürgün kavramı üzerinde durulmuş, inceleme kısmında Hiçbiryer’e Dönüş romanı “mekânda sürgün ve zamanda sürgün” alt başlıklarında irdelenmiş, sonuç kısmında genel bir değerlendirme yapılmıştır.