Research Article

Alüminyum Bazlı Alaşımlarda Radyasyon Zayıflama Parametrelerinin Phy-X/PSD ile İncelenmesi

Volume: 29 Number: 3 December 25, 2025
EN TR

Alüminyum Bazlı Alaşımlarda Radyasyon Zayıflama Parametrelerinin Phy-X/PSD ile İncelenmesi

Abstract

Bu çalışmada, farklı ağırlık oranlarına ve 2,66–2,76 g cm⁻³ yoğunluk aralığına sahip yüksek alüminyum içerikli ETİAL serisi alaşımların gama fotonlarıyla etkileşimleri, 10⁻³–10⁵ MeV enerji aralığı boyunca ve seçili foton enerjilerinde (0.059, 0.081, 0.356, 0.662, 1.173 ve 1.332 MeV) Phy-X/PSD yazılımı kullanılarak incelenmiştir. Kütle ve doğrusal zayıflama katsayıları (MAC, LAC), yarı ve ondalık değer kalınlıkları (HVL, TVL), ortalama serbest yol (MFP) ve etkin atom numarası (Zeff) hesaplanmıştır. Düşük enerji aralığında fotoelektrik etkinin baskın hale gelmesi, MAC, LAC ve Zeff değerlerinin artmasına; buna karşın HVL, TVL ve MFP değerlerinin azalmasına neden olmuştur. Orta enerjilerde Compton saçılması hâkim olup, MAC ve LAC azalmış, HVL, TVL ve MFP artmıştır. Yüksek enerjilerde Compton ve çift oluşum süreçleri belirginleşmiş ve parametreler sabitlenmiştir. Seçili enerjilerde yapılan değerlendirmeler, düşük enerjilerde S5 alaşımının (0,059 MeV’de MAC = 0,3489 cm² g-1, LAC = 93,1595 cm⁻¹) en yüksek zırhlama performansına sahip olduğunu, orta ve yüksek enerjilerde ise S2 alaşımının daha dengeli soğurma kapasitesi sunduğunu göstermektedir. Alaşımların bileşimi ve yoğunluğu, gama ışını zayıflatma performansında belirleyici rol oynamaktadır. Bu çalışma, söz konusu alaşımların zayıflatma parametrelerini literatürde sistematik olarak ortaya koyan ilk araştırmadır.

Keywords

Ethical Statement

Bu çalışmada, “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” kapsamında uyulması gerekli tüm kurallara uyulduğunu, bahsi geçen yönergenin “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler” başlığı altında belirtilen eylemlerden hiçbirinin gerçekleştirilmediğini taahhüt ederim.

References

  1. [1] Elsafi, M., Almousa, N., Al-Harbi, N., Almutiri, M. N., Yasmin, S., Sayyed, M. I. 2023. Ecofriendly and radiation shielding properties of newly developed epoxy with waste marble and WO₃ nanoparticles. Journal of Materials Research and Technology, 22, 269–277.
  2. [2] Pour, H. G., Shojaei, M. R., Soltani, J. 2023. A new approach to calculating the ratio of the Compton to total mass attenuation coefficient. Radiation Physics and Chemistry, 208, 110848.
  3. [3] Zare Mehrjardi, A., Gholamzadeh, L., Zafari, F. 2023. Coating of polyester fabrics with micro-particles of Bi₂O₃ and BaO for ionization ray shielding. Applied Radiation and Isotopes, 192, 110573.
  4. [4] Geidam, I. G., Matori, K. A., Halimah, M. K., Chan, K. T., Muhammad, F. D., Ishak, M., Umar, S. A. 2022. Oxide ion polarizabilities and gamma radiation shielding features of TeO₂–B₂O₃–SiO₂ glasses containing Bi₂O₃ using Phy-X/PSD software. Materials Today Communications, 31, 103472.
  5. [5] Gili, M. B. Z., Jecong, J. F. M. 2023. Radiation shielding properties of ZnO and other glass modifier oxides: BaO, MgO, Na₂O, and TiO₂, using EpiXS software. Arabian Journal for Science and Engineering, 48, 1021–1029.
  6. [6] Şahin, M. C., Manisa, K., Bircan, H., Saygılı, S. K. 2024. Experimental, theoretical, and biological investigations on radiation shielding parameters of boron-doped Cerrobend alloys. Matéria (Rio de Janeiro), 29.
  7. [7] Dong, M., Zhou, S., Yang, H., Xue, X. 2023. Gamma ray attenuation behaviors and mechanism of boron rich slag/epoxy resin shielding composites. Nuclear Engineering and Technology, 55(7), 2613–2620.
  8. [8] Issa, S. A. M., Tekin, H. O., Elsaman, R., Kilicoglu, O., Saddeek, Y. B., Sayyed, M. I. 2019. Radiation shielding and mechanical properties of Al₂O₃–Na₂O–B₂O₃–Bi₂O₃ glasses using MCNPX Monte Carlo code. Materials Chemistry and Physics, 223, 209–219.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Nuclear Physics

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 25, 2025

Submission Date

October 28, 2025

Acceptance Date

December 3, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 29 Number: 3

APA
Özaydın Özkara, R. (2025). Alüminyum Bazlı Alaşımlarda Radyasyon Zayıflama Parametrelerinin Phy-X/PSD ile İncelenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 29(3), 694-704. https://doi.org/10.19113/sdufenbed.1812428
AMA
1.Özaydın Özkara R. Alüminyum Bazlı Alaşımlarda Radyasyon Zayıflama Parametrelerinin Phy-X/PSD ile İncelenmesi. J. Nat. Appl. Sci. 2025;29(3):694-704. doi:10.19113/sdufenbed.1812428
Chicago
Özaydın Özkara, Reyhan. 2025. “Alüminyum Bazlı Alaşımlarda Radyasyon Zayıflama Parametrelerinin Phy-X PSD Ile İncelenmesi”. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 29 (3): 694-704. https://doi.org/10.19113/sdufenbed.1812428.
EndNote
Özaydın Özkara R (December 1, 2025) Alüminyum Bazlı Alaşımlarda Radyasyon Zayıflama Parametrelerinin Phy-X/PSD ile İncelenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 29 3 694–704.
IEEE
[1]R. Özaydın Özkara, “Alüminyum Bazlı Alaşımlarda Radyasyon Zayıflama Parametrelerinin Phy-X/PSD ile İncelenmesi”, J. Nat. Appl. Sci., vol. 29, no. 3, pp. 694–704, Dec. 2025, doi: 10.19113/sdufenbed.1812428.
ISNAD
Özaydın Özkara, Reyhan. “Alüminyum Bazlı Alaşımlarda Radyasyon Zayıflama Parametrelerinin Phy-X PSD Ile İncelenmesi”. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 29/3 (December 1, 2025): 694-704. https://doi.org/10.19113/sdufenbed.1812428.
JAMA
1.Özaydın Özkara R. Alüminyum Bazlı Alaşımlarda Radyasyon Zayıflama Parametrelerinin Phy-X/PSD ile İncelenmesi. J. Nat. Appl. Sci. 2025;29:694–704.
MLA
Özaydın Özkara, Reyhan. “Alüminyum Bazlı Alaşımlarda Radyasyon Zayıflama Parametrelerinin Phy-X PSD Ile İncelenmesi”. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, vol. 29, no. 3, Dec. 2025, pp. 694-0, doi:10.19113/sdufenbed.1812428.
Vancouver
1.Reyhan Özaydın Özkara. Alüminyum Bazlı Alaşımlarda Radyasyon Zayıflama Parametrelerinin Phy-X/PSD ile İncelenmesi. J. Nat. Appl. Sci. 2025 Dec. 1;29(3):694-70. doi:10.19113/sdufenbed.1812428

e-ISSN :1308-6529
Linking ISSN (ISSN-L): 1300-7688

All published articles in the journal can be accessed free of charge and are open access under the Creative Commons CC BY-NC (Attribution-NonCommercial) license. All authors and other journal users are deemed to have accepted this situation. Click here to access detailed information about the CC BY-NC license.