Ortaokul Öğrencilerinin Sportif Faaliyetlere Katılım Durumları ile Akademik Başarıları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Year 2025, Volume: 9 Issue: 3, 543 - 554, 30.12.2025

Hayri Aydoğan , Celal Kal , Selami Yüksek , Miraç Uzun

https://doi.org/10.55238/seder.1828085

Abstract

Amaç: Bu çalışmanın amacı, “Ortaokul Öğrencilerinin Sportif Faaliyetlere Katılım Durumları ile Akademik Başarıları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi” dir. Gereç ve Yöntem: Araştırmanın evrenini, 2023-2024 eğitim öğretim yılında Rize İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı devlet ortaokullarında öğrenim gören tüm öğrenciler oluşturmuştur. Çalışmanın örneklemini ise Rize Merkez, İyidere, Çayeli, Pazar, Ardeşen ve Fındıklı ilçelerinde bulunan ortaokulların 5., 6., 7. ve 8. sınıflarında okuyan toplam 492 öğrenci meydana getirmektedir. Veri toplama aracı olarak ortaokul öğrencilerine 7 maddeden oluşan “Demografik Bilgi Formu” ile Türkel (2010) tarafından geliştirilen, 5’li Likert tipinde 7 ifadeden oluşan “Sportif Faaliyetlere Katılım Ölçeği” uygulanmıştır. Akademik başarıyı belirlemek amacıyla öğrencilerin 2023-2024 eğitim öğretim yılı birinci dönem karne not ortalamaları kullanılmıştır. Elde edilen veriler lisanslı SPSS 27.0 paket programında analiz edilmiş ve dağılımın normal olduğu saptanmıştır. Parametrik analizlerde, iki bağımsız grubun karşılaştırılmasında bağımsız örneklem t-testi; üç ve üzeri bağımsız grubun karşılaştırılmasında ise tek yönlü varyans analizi (ANOVA) tercih edilmiştir. Bunun yanında kategorik değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek için Ki-Kare analizinden yararlanılmış; ölçeğin iç tutarlılığı ise Cronbach’s Alpha katsayısı ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Analiz sonuçlarına göre, ortaokul öğrencilerinin sportif aktivitelere katılım düzeyleri ile cinsiyet değişkeni arasında anlamlı bir fark tespit edilmiştir. Erkek öğrencilerin puan ortalamalarının, kız öğrencilere kıyasla istatistiksel olarak anlamlı biçimde daha yüksek olduğu görülmüştür. Bununla birlikte sınıf düzeyi, anne ve baba eğitim durumu ile ailenin gelir seviyesine ilişkin karşılaştırmalarda anlamlı bir farklılık ortaya çıkmamıştır. Sportif Faaliyetlere Katılım Ölçeği hiyerarşik olmayan kümeleme analizi kullanılarak düşük ve yüksek katılım olarak ikiye ayrılmış, katılımcıların orta ve yüksek akademik ortalamaları ile düşük ve yüksek sportif faaliyetlere katılım düzeyleri arasında yapılan Ki-Kare analizi sonucunda anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Sonuç: Sportif faaliyetlere yüksek oranda katılan öğrencilerin not ortalamalarının da anlamlı bir şekilde yüksek olduğu belirlenmiştir.

Keywords

Akademik Başarı , Sportif Faaliyet , Ortaokul Öğrencileri

Examining the Relationship Between Middle School Students’ Participation in Sports Activities and Their Academic Achievement

Abstract

Aim: This study aims to investigate the relationship between middle school students’ engagement in sports activities and their academic performance. Method: The study population comprised all students attending public middle schools under the Rize Provincial Directorate of National Education during the 2023–2024 academic year. The sample consisted of 492 students from grades 5 through 8 in middle schools located in the districts of Rize Central, İyidere, Çayeli, Pazar, Ardeşen, and Fındıklı. Data were collected using a 7-item “Demographic Information Form” and the “Sports Participation Scale,” a 7-item measure developed by Türkel (2010) employing a 5-point Likert scale. Students’ academic achievement was determined based on their first-semester grade point averages for the 2023–2024 academic year. The collected data were analyzed using SPSS 27.0, and the distribution of the data was found to be normal. For parametric analyses, independent samples t-tests were used to compare two groups, while one-way analysis of variance (ANOVA) was applied for comparisons involving three or more groups. Additionally, Chi-square tests were performed to examine the associations between categorical variables, and the reliability of the scale was assessed using Cronbach’s alpha coefficient. Results: According to the analysis results, a significant difference was identified between middle school students’ levels of participation in sports activities and their gender. Male students were found to have statistically higher mean scores compared to female students. However, no significant differences were observed in comparisons based on grade level, parental education levels, or family income. Using non-hierarchical cluster analysis, the Sports Participation Scale was classified into two groups: low and high participation. Chi-Square analysis revealed significant differences between students’ academic performance levels (medium and high) and their sports participation levels (low and high). Conclusion: The findings revealed that students with a high level of participation in sports activities had significantly higher academic grade averages.

Keywords

Academic Achievement , Sports Activity , Middle School Students

References

• Bekhechi, A. K., & Khiat, B. (2019). Impact of regular physical activity and sports on school performance among girls and boys aged between 6 and 10 years. Retos: nuevas tendencias en educación física, deporte y recreación, (36), 398-402.
• Bora, M. M. (2020). Ortaokullarda sportif faaliyetlere katılan ve katılmayan öğrencilerin iletişim becerileri ile okul başarıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Lefkoşa.
• Büyüköztürk, Ş. (2008). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Ankara: Pegem Yayıncılık.
• Büyüköztürk, Ş., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., Demirel, F. ve Kılıç, E. (2013). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
• Council of Europe. (2001). European Sports Charter. Council of Europe Publishing.
• Cheung, Chau-Kiu, Kwok, Siu-Tong. (1998). Activities and academic achievement among collage students. The Journal of Genetic Psychology, 159(2), 147- 162,
• Çoban, M. (2018). Ortaokul öğrencilerinin sportif faaliyetlere katılım düzeyi ve iletişim becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi: Kilis İli örneği (Master's thesis, Sağlık Bilimleri Enstitüsü).
• Demir, M., Filiz, K. (2004). Beden eğitimi ve spor yüksekokulunda okuyan öğrencilerin barınma ve beslenme durumlarının araştırılması. Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, Gazi Üniversitesi, Cilt 5, Sayı 2, s. 225-234.
• Garcia, M. G., & Subia, G. S. (2019). High school athletes: Their motivation, study habits, self-discipline and academic performance. International Journal of Physical Education, Sports and Health, 6(1), 86-90.
• Härdle, W., & Simar, L. (2007). Applied multivariate statistical analysis (2. press). Springer.
• Hızıroğlu, U. C. (2022). Spor faaliyetlerine katılan lise öğrencilerinin sportif sorunlarla başa çıkma becerileri ile akademik güdülenmeleri ve akademik başarıları arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Maltepe Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
• Karasar, N. (2019). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler (34. basım). Nobel.
• Küçük, S. (2012). Orta öğretim öğrencilerinin kişilik özellikleri ile spora katılımları arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• Meıer, K.J., Eller, W.S., Marchbanks, M.P., Robınson, S., Polınard J.L., Wrınkle, R.D.A (2004). Lingering Question of Priorities: Athletic budgets and academic performance revisited. Review of Policy Research, Vol. 21, No.6.
• Morehous, L.E. and Miller A.T. (1976). Physiology exercise. Oint: The C.V. Mosby Company.
• Orhan, M. (2015). 15-17 yaş grubu spor yapan öğrencilerle spor yapmayan öğrencilerin öğrenim başarısı yönünden karşılaştırılması. Yüksek Lisans Tezi, Bahçeşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Qurban, H., Siddique, H., Wang, J., & Morris, T. (2018). The relation between sports participation and academic achievement: the mediating role of parental support and self-esteem. Journal of Human Psychology, 1(1), 27-40.
• Salar, B. (2015). Ortaöğretim öğrencilerinin ders dışı sportif faaliyetlere katılım düzeyleri ve sorunları: Burdur, Isparta, Denizli örneği. Yüksek Lisans Tezi, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Burdur.
• Serbest, Ö. (2019). Okul takımlarında görev alan lise öğrencilerinin okul aidiyet duygularının incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Trabzon Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Trabzon.
• Singh, A., Uijtdewilligen, L., Twisk, J., Van Mechelen, W., & Chinapaw, M. (2012). Physical activity and performance at school: A systematic review of the literature including a methodological quality assessment. Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine, 166(1), 49-55.
• Solmaz, B., & Aydın, O. B. (2012). Popüler kültür ve spor merkezlerine yönelik bir araştırma. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 1(4).
• Soyer, F., Can, Y., & Türkel, Ç. (2013). İlköğretim çağı öğrencilerinin sportif faaliyetlere katılım düzeyi ile iletişim beceri düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (19), 73-88.
• Tabachnick, B. G. & Fidell, L. S. (2015). Çok değişkenli istatistiklerin kullanımı. (Çev. Ed. Mustafa Baloğlu). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
• Tanır, H. (2013). İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinde fiziksel aktivite düzeyi ve bazı antropometrik özelliklerin akademik başarı ile ilişkisi. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Kırıkkale Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kırıkkale.
• Türkel, Ç. (2010). İlköğretim öğrencilerinin sportif faaliyetlere katılım düzeyi ile sosyal uyum ve iletişim beceri düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri.
• Vazou, S., Gavrilou, P., Mamalaki, E., Papanastasiou, A., & Sioumala, N. (2012). Does integrating physical activity in the elementary school classroom influence academic motivation? International Journal of Sport & Exercise Psychology, 10(4), 251-263.
• White, J. S. (2021). The effects of sports participation on academic achievement for seventh-graders in urban Pennsylvania.
• Yalçın, U., & Balcı, V. (2013). 7-14 yaş arası çocuklarda spora katılımdan sonra okul başarılarında, fiziksel ve sosyal davranışlarında oluşan değişimlerin incelenmesi. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 11(1), 27-33.
• Yetim, A. (2014). Sosyoloji ve Spor (6. bs.). Berikan Yayınevi.
• Yıldız, M. E. (2017). Ortaokul öğrencilerinde akademik başarı ile fiziksel aktivite ilişkisi. International Journal of Social Humanities Scıences Research, 4(12), 891-898.