İLKOKUL ÖĞRETMENLERİNE YÖNELİK DUYGU VE DÜŞÜNCELERİN DİJİTAL YANSIMALARININ NİTEL ANALİZİ

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 115 - 138, 26.12.2025

Cüneyt Çapraz , Aslıhan Kiliç

https://doi.org/10.31798/ses.1798967

Öz

Bireylerin ailelerinden sonra sevgi ve ilgisine ihtiyaç duydukları ilk kişiler genellikle ilkokul öğretmenleridir. Ulaşılan alan yazın incelendiğinde, ilkokul öğretmenleri ile öğrenciler arasındaki ilişkilerin uzun vadeli etkilerini inceleyen araştırmaların sınırlı olduğu görülmüş ve bu etkilerin dijital yansımalarını inceleyen herhangi bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu araştırmayla, bu boşluğun doldurulmasına katkıda bulunmak amaçlanmıştır. Günümüzde çevrimiçi forum kullanıcıları, farklı başlıklar açarak ve var olan başlıklar altında ilgili konuya ilişkin duygu ve düşüncelerini yazarak kendilerini ifade etmekte ve etkileşimde bulunmaktadırlar. Bu başlıklardan biri, bir çevrimiçi forumda yer alan “İlkokul Öğretmenine Söylemek İstenen Şeyler” başlığıdır. Başlıkta yapılan yorumların çokluğu, birçok bireyin ilkokul öğretmenine yıllar sonra dahi olumlu veya olumsuz bir şeyler söylemek isteyebileceğini göstermektedir. Bu durum, öğretmen-öğrenci etkileşiminin uzun vadede anlamlı sonuçları olabileceğine işaret etmektedir. Araştırmada, forum kullanıcılarının ilkokul öğretmenlerine yönelik duygu ve düşünceleri, onlara yönelik tepkileri ve bunları ortaya çıkaran öğretmen davranış ve özellikleri bağlamında incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemi benimsenen çalışmanın deseni olgubilimdir. Doküman analiziyle ulaşılan veriler, içerik analizi yaklaşımıyla çözümlenmiştir. Kullanıcıların ilkokul öğretmenlerine yönelik olumsuz tepkilerinin, olumlu tepkilerinden belirgin şekilde fazla olduğu tespit edilmiştir. Olumlu tepkiler genellikle sevgi, minnettarlık ve teşekkür gibi duyguları içerirken; bu tepkiler çoğunlukla ilgili, sevgi dolu, anne baba gibi olma ve milli değerleri sevdirme gibi öğretmen davranış ve özelliklerine yöneliktir. Olumsuz tepkiler ise en çok sevmeme, ağır hakaret/hakaret, sitem, nefret ve beddua etme şeklindedir ve genellikle şiddet, ayrımcılık, ilgisizlik, küçük düşürme ve özgüven kırma gibi öğretmen davranış ve özelliklerine yöneliktir. Araştırma bulguları, forum kullanıcılarının yıllar sonra bile ilkokul öğretmenleriyle olan bağlarını, olumlu veya olumsuz tepkilerle sürdürme eğiliminde olduklarını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

İlkokul öğretmeni , öğretmen–öğrenci ilişkisi , öğretmen davranışları ve özellikleri , çevrimiçi forum

A QUALITATIVE ANALYSIS OF THE DIGITAL REFLECTIONS OF FEELINGS AND THOUGHTS REGARDING PRIMARY SCHOOL TEACHERS

Öz

After their families, primary school teachers are often among the first individuals from whom children seek care and affection. A review of the available literature indicates that studies examining the long-term effects of relationships between primary school teachers and students are limited, and that the digital reflections of these effects have not yet been sufficiently explored. This study aims to contribute to filling this gap. One such online forum thread, titled “Things One Wants to Say to Their Primary School Teacher,” contains a large number of comments, suggesting that many individuals wish to express positive or negative feelings toward their primary school teachers even years later. This indicates that teacher–student interactions may have meaningful long-term consequences. Adopting a qualitative phenomenological design, this study analyzed forum users’ feelings and thoughts toward their primary school teachers, their reactions, and the teacher behaviors and characteristics underlying these reactions. The data obtained through document analysis were examined using content analysis. The findings revealed that negative reactions toward primary school teachers were more prevalent than positive ones. While positive reactions primarily involved emotions such as love, gratitude, and appreciation and were associated with caring, affectionate, and supportive teacher behaviors, negative reactions most commonly involved dislike, strong insult, reproach, hatred, and cursing, and were linked to behaviors such as violence, discrimination, indifference, humiliation, and undermining self-confidence. Overall, the findings indicate that individuals tend to maintain emotional bonds with their primary school teachers through positive or negative reactions even years later.

Anahtar Kelimeler

Primary school teacher , teacher–student relationship , teacher behaviors and characteristics , online forum

Kaynakça

• Alexander, K. L., Entwisle, D. R., & Dauber, S. L. (1993). First-grade classroom behavior: Its short- and long-term consequences for school performance. Child Development, 64, 801–814.
• Aras, Ş., Özan, S., Tımbıl, S., Şemin, S., & Kasapçı, O. (2016). Öğrencilerin okulda maruz kaldıkları duygusal ve fiziksel şiddet [Exposure of students to emotional and physical violence in the school environment]. Nöropsikiyatri Arşivi [Arch Neuropsychiatry], 53(4), 303-310. https://doi.org/10.5152/npa.2016.11323
• Aydın, B., Kara, E., & Günbey, M. (2019). İlkokul yıllarında öğrencileri mutlu ve mutsuz eden öğretmen davranışları ve bu davranışların etkileri [Teachers' behaviors making students happy or unhappy, and their effects]. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi [Nevşehir Hacı Bektaş Veli University Journal of ISS], 9(1), 69–92.
• Başar, M., Doğan, M. C., Şener, N., Uzun, Ö., & Topal, H. (2018). İlkokulda öğretmen öğrenci iletişimi [Teacher-student communication in elemantary school]. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi [The Usak University Journal of Educational Research], 4(1), 1-17. https://doi.org/10.29065/usakead.339105
• Beler Yaylacı, F. (2012). İlköğretim okullarında “nasıl bir beden eğitimi dersi istiyorum?” [In primary and middle schools, “what kind of physical education lesson do I want?”]. Milli Eğitim Dergisi, 42( 195), 194-210.
• Bergin, C., & Bergin, D. (2009). Attachment in the classroom. Educational Psychology Review, 21(2), 141-170. https://doi.org/10.1007/s10648-009-9104-0
• Brackett, M. A., Palomera, R., Mojsa-Kaja, J., Reyes, M. R., & Salovey, P. (2010). Emotion-regulation ability, burnout, and job satisfaction among British secondary-school teachers. Psychology in the Schools, 47(4), 406–417. https://doi.org/10.1002/pits.20478
• Creswell, J. W. (2017). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (S. B. Demir, Trans.). Eğiten Kitap. (Original work published 2014)
• Çelikten, M., Şanal, M., & Yeni, Y. (2005). Öğretmenlik mesleği ve özellikleri [Teaching profession and its characteristics]. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi [Journal of Erciyes University Social Sciences Institute], 1(19), 207-237. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/231612
• Çoban, A. (2015). Sınıf ortamında istenmeyen davranışlara ilişkin öğretmenlerin gösterdikleri tepkiler [Teachers’ Reactions Towards Misbehavior in the Classroom]. Eğitim ve Bilim [Education and Science], 40(180), 89-102.
• Davis, H. A. (2001). The quality and impact of relationships between elementary school students and teachers. Contemporary Educational Psychology, 26(4), 431-453. https://doi.org/10.1006/ceps.2000.1068
• Dönmez, B. (n.d.). Zorunlu eğitim [Compulsory education]. TÜBİTAK Bilim ve Toplum Başkanlığı Popüler Bilim Yayınları. Retrieved February 22, 2023, from https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/zorunlu_egitim
• Erol, M., & Başaran, M. (2020). İlkokul öğrencileri sınıf öğretmeni değişimini nasıl algılıyor? [How primary school students perceive primary school teacher exchange?]. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi [Journal of Qualitative Research in Education], 8(4), 1196-1213. https://doi.org/10.14689/issn.2148-2624.8c.4s.6m
• Ertürk, R. (2017). İlkokul öğrencilerinin “öğretmen” kavramına ilişkin metaforik algıları. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi [E-International Journal of Educational Research], 8(3), 1-15. https://doi.org/10.19160/ijer.285232
• Gündüz, M. (2014). İlkokul öğrencilerinin etkili öğretmen hakkındaki düşünceleri [Elementary students’ thoughts on effective teachers]. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi [YYU Journal Of Education Faculty], 11(1), 114-128. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/146344
• Gürel, E., & Yakın, M. (2007). Ekşi Sözlük: Postmodern elektronik kültür [Sözlük sourtımes: Postmodern electronıc culture]. Selçuk İletişim [Journal of Selcuk Communication], 4(4), 203-219. https://doi.org/10.18094/si.36509 Güven, İ. (2012). Eğitimde 4+ 4+ 4 ve fatih projesi yasa tasarısı= reform mu? [The 4+4+4 School Reform Bill and the Fatih Project: Is it a reform?]. İlköğretim online [Elementary Education Online], 11(3), 1-22. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/90552
• Hamre, B. K., & Pianta, R. C. (2001). Early teacher-child relationships and the trajectory of children’s school outcomes through eighth grade. Child Development, 72(2), 625–638. https://doi.org/10.1111/1467-8624.00301
• Hanushek, E. A., & Rivkin, S. G. (2006). Teacher quality. In E. A. Hanushek & F. Welch (Eds.), Handbook of the Economics of Education (Vol. 2, pp. 1051–1078). Elsevier.
• Harris, D. N., & Sass, T. R. (2009). What makes for a good teacher and who can tell? CALDER Working Paper No. 30. The Urban Institute. Washington, DC.
• Hatunoğlu, B. Y., & Hatunoğlu, A. (2005). Öğretmenlerin fiziksel cezalandırmaya ilişkin görüşleri [Opinions of teachers about physical punishment]. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi [Current Perspectives in Social Sciences], 6(2), 105-115.
• Hughes, J. N. (2011). Longitudinal effects of teacher and student perceptions of teacher–student relationship qualities on academic adjustment. The Elementary School Journal, 112(1), 38–60. https://doi.org/10.1086/660686
• Ministry of National Education. (1973, June 14). National education basic law (Law No. 1739) [Official Gazette, June 24, 1973]. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.1739.pdf
• Merriam, S. B. (2015). Qualitative research: A guide to design and implementation (S. Turan, Trans.). Nobel Academic Publishing. (Original work published 2009).
• Milli Eğitim Bakanlığı. (1962). Bir amaç olarak Atatürk [Atatürk as an aim]. İlköğretim, 28(507), 1-32.
• Mncube, V., & Netshitangani, T. (2014). Can violence reduce violence in schools? The case of corporal punishment. J Sociology Soc Anth, 5(1), 1–9. https://doi.org/10.31901/24566764.2014/05.01.01
• Oktay, A. (1988). Çocuğun yaşamında ilkokulun yeri ve önemi [The place and importance of primary school in the child's life]. Yaşadıkça Eğitim Dergisi [Lifelong Education Journal], 4, 6-8. https://openaccess.maltepe.edu.tr/xmlui/handle/20.500.12415/4762?localeattribute=en
• Pianta, R. & Cox, M. (2002). Transition to kindergarten. Early Childhood Research and Policy Briefs, 2(2), 1-9.
• Polat, İ. (2022). Yetişkinlerin anılarında ilkokul öğretmenleri: Öğretmen-öğrenci ilişkisi. G. Gürçay & A. Manafidizaji (Ed.). In Ege 7. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi Tam Metin Kitabı 1 [Ege 7th International Conference On Social Sciences Full Text Book 1] (pp. 1055-1065).
• Semerci, N. (1999). Öğretmenin görevi: Düşünmeyi geliştirmek [The task of the teacher: To develop thinking]. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi [Fırat University Journal of Social Sciences], 9(1), 209-216. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/71980#page=191
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri [Qualitative research methods in the social sciences] (12th ed.). Seçkin Yayıncılık.