Halife Me’mûn’un Alioğullarına Yönelik Siyaseti

Bu makale Abbâsî halifelerinden Me’mûn’un Alioğullarına karşı yürüttüğü siyaseti konu edinmektedir. Halife Me’mûn’un hilafeti sırasında özellikle Alioğulları olarak da isimlendirilen Hz. Ali soyu ve taraftarlarına yönelik kendinden önceki halifelerden farklı bir politika izlediği görülmektedir. Bu bağlamda makalenin giriş kısmında tarihi veriler ışığında Me’mûn’un hayatı ve kişiliği hakkında bilgiler aktarılmakta, dönemin olayları, öne çıkan mezhepleri ve hareketlerine değinilmektedir. Daha sonra makalenin ana konusu olan Halife Me’mûn’un Alioğullarıyla ilişkileri ve onlara karşı tutumu üzerinde durulmaktadır. Konuyla ilişkisi ve önemine binaen Alioğulları içerisinde dönemin önde gelen ismi Ali b. Mûsa er-Rızâ’nın Halife Me’mûn tarafından veliaht ilan edilmesi meselesi üzerinde durulmaktadır. Söz konusu döneme damgasını vuran ve İslam aleminde mihne hadisesi olarak bilinen Halku’l-Kur’ân soruşturması da konumuz çerçevesinde ele alınmaktadır. Makalenin sonuç kısmında da Halifenin Alioğullarına yönelik siyaseti bağlamında genel bir değerlendirmeye yer verilmektedir.

This article deals with the policy of Caliph Al-Ma’mun, one of the Abbasid caliphs, against the Alids. It is seen that during the caliphate of Caliph Me'mûn, he followed a different policy from the previous caliphs, especially with his approach towards the lineage of Ali and his followers, also called Alioğulları. In this context, in the introduction part of the article, the historical events and prominent sects and movements of the period are mentioned, as well as providing information about the life and personality of Al-Ma’mun. Then, the main subject of the article, the Alids and the Caliph Me'mûn's politics against them were emphasized. Due to its relevance and importance to the subject, the issue of the proclamation of Ali b. Musa Al-Ridha the leading name of the period among Alioğulları as heir apparent by the Caliph Al-Ma’mun has been discussed and our opinions on the events have been included, as well as some other evaluations. Subsequently, the investigation of Khalku'l-Qur'an, which left its mark on the aforementioned period and is known as the mihna event in the Islamic world, is briefly mentioned within the framework of our subject. In the concluding part of the article, there is a general evaluation in the context of the Caliph's policy against the aforementioned structure.