İbnü'r-Râvendî'nin Şiî Düşüncedeki Yeri

In the third century of Hegira, in the Abbasid State changed four caliphs as Me’mûn, Mu’tasım, Vâsık and Mütevekkil at Baghdad, where lived tumultuous events and improved in terms of ideas, while Ibn al Rawandi was at Baghdad. Even if medieval biography boks come to agree about Ibn al- Rawandi who lived in Baghdad and and he was at Baghdad on his most important period, very few informations are shown about his life and his real ideas. Mu’tazila come to across great danger after Mutawakkil had been the caliph. In such a period when Ibn al-Rawandi left Mu’tazila and he criticized to sect, he was exposed to very strong reaction by Mu’tazila. After he left Mu’tazila, no source has been found that gives a clear picture of the life and activities of Ibn al-Rawandi, who was banned and burned because of these encountered responses and negative judgments about him. Although it is known that he is interested in Islamic thought and includes these ideas in his works, it is not possible to make absolute determination as to whether Ibn al-Rawandi accepted all of these ideas or not. The ideas of Ibn al-Rawandî, who appeared to have a life going on or advertised between the Shi'ites and Mu’tezilites ideas, were mainly shaped by the Shi'ite tradition.

Çalkantılı olayların görüldüğü ve fikri açıdan gelişmelerin kaydedildiği hicri 3. asırda Bağdat'ta yaşayan İbnü'r-Râvendî'nin Bağdat'ta bulunduğu dönemde, Abbasi Devleti'nde Me'mûn, Mu'tasım, Vâsık ve Mütevekkil olmak üzere dört halife değişmiştir. Orta Çağ biyografi kitapları İbnü'r-Râvendî'nin Bağdat'ta yaşadığı ve hayatının en önemli dönemini Bağdat'ta geçirdiği konusunda hemfikir olsalar da onun hayatına ve gerçek fikirlerine dair çok az bilgi bulunmaktadır. Mütevekkilin halife olması ile büyük bir tehlikeyle karşı karşıya kalan Mu’tezile, böyle bir dönemde İbnü'r-Râvendî'nin kendilerinden ayrılarak mezhebe eleştirilerde bulunmasını oldukça sert bir tepkiyle karşılamıştır. Karşılaştığı tepkiler ve hakkındaki olumsuz yargılar nedeniyle eserleri yasaklanan ve yakılan İbnü'r-Râvendi'nin Mu'tezile'den ayrıldıktan sonraki hayatı ve faaliyetlerinin net bir resmini veren herhangi bir kaynak günümüze ulaşmamıştır. İslam dünyasında ilhadî olarak kabul edilen fikirlere ilgisinin olduğu ve eserlerinde bu fikirlere yer verdiği bilinse de İbnü'r-Râvendî'nin bunları kabul edip etmediği hakkında mutlak bir tespitte bulunmamız mümkün değildir. Yapılan çalışmalarda Şiî ve Mu'tezilî fikirler arasında gidip gelen bir hayatı olduğu veya böyle lanse edildiği görülse de İbnü'r-Râvendî'nin düşüncelerini ana hatlarıyla Şiî gelenek şekillendirmiştir.