İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Siber Zorbalık Algıları ve Siber Zorbalıkla Başa Çıkma Aracı Olarak Din

Öz

Bu çalışma, üniversite öğrencilerinin siber zorbalık deneyimlerini ve bu süreçte dini inançlarını nasıl bir başa çıkma stratejisi olarak kullandıklarını anlamaya yönelik fenomenolojik bir araştırmadır. Katılımcılar, Türkiye'deki İlahiyat Fakültelerinde öğrenim gören, 19-35 yaş aralığındaki siber zorbalık mağduru 5’i erkek 17’si kız olmak üzere toplam 22 gönüllü bireyden oluşmaktadır. Araştırma, siber zorbalık deneyimlerinin bireyler üzerindeki psikolojik ve duygusal etkilerine odaklanmakta ve bu süreçte dini inançların ve ritüellerin nasıl bir manevi destek kaynağı olarak işlev gördüğünü incelemektedir. Araştırmada yarı yapılandırılmış mülakatlar kulla-nılmış ve katılımcıların siber zorbalık karşısında yaşadıkları deneyimlere dair de-rinlemesine bilgi toplanmıştır. Sonuçlar, siber zorbalığın bireyler üzerinde panik, korku, stres, mutsuzluk, sosyal izolasyon ve psikolojik travma gibi çeşitli olumsuz etkiler yarattığını ortaya koymaktadır. Siber zorbalığın yol açtığı bu tür duygusal zorluklar, katılımcılarda önemli bir stres kaynağı olmuştur. Bununla birlikte, bazı katılımcılar siber zorbalık deneyimlerinden kendilerini geliştirme ve kişisel anlamda güçlenme fırsatı olarak yararlandıklarını belirtmişlerdir. Bu katılımcılar, zorbalık karşısında daha dirençli hale geldiklerini ve bu sürecin kendilerine yeni bakış açıları kazandırdığını ifade etmişlerdir. Dini inançların ve ritüellerin, siber zorbalıkla başa çıkmada önemli bir manevi destek kaynağı olduğu vurgulanmıştır. Katılımcıların büyük bir kısmı, dua, ibadet ve diğer dini pratikleri kullanarak kendilerini daha güçlü hissettiklerini belirtmişlerdir. Dua etmek, manevi bir sığınak olarak görülmüş ve zorluklarla başa çıkmada içsel bir huzur kaynağı olarak tanımlanmıştır. Dini ritüeller, katılımcılar için hem genel psikolojik bir rahatlama sağlamış hem de özel olarak zorbalığın yarattığı stres ve kaygıyla başa çıkmada etkili olmuştur. Sosyal destek unsurları da katılımcıların siber zorbalıkla başa çıkma süreçlerinde önemli bir rol oynamıştır. Aile, arkadaşlar ve yakın çevrelerinden aldıkları destek, zorbalı-ğın olumsuz etkilerini hafifletmede kritik bir unsur olarak öne çıkmıştır. Katılımcı-lar, bu destek sayesinde kendilerini daha az yalnız hissettiklerini ve zorbalığın psiko-lojik yükünü hafiflettiklerini ifade etmişlerdir. Bu çalışma, siber zorbalıkla mücade-lede dini inançların ve manevi başa çıkma stratejilerinin önemini vurgulamaktadır. Siber zorbalık mağdurlarına yönelik müdahale programlarının, dini ve manevi ihtiyaçları göz önünde bulunduracak şekilde tasarlanmasının yararlı olabileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Ayrıca, aile ve sosyal destek sistemlerinin güçlendirilme-sinin de mağdurlara yardımcı olabileceği belirtilmiştir. Çalışma, siber zorbalığın olumsuz etkilerine karşı manevi başa çıkma yöntemlerinin önemini ortaya koy-makta ve bu alandaki literatüre katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• din psikolojisi
• siber zorbalık
• siber mağduriyet
• dini başa çıkma
• gençlik

The Perceptions of Cyberbullying Among Theology Faculty Students and Religion as a Coping Mechanism Against Cyberbullying

Abstract

This study is a phenomenological investigation aimed at understanding university students' experiences of cyberbullying and how they use their religious beliefs as a coping strategy during this process. The participants were a total of 22 voluntary individuals, including 5 males and 17 females, who are victims of cyberbullying and study at the Theology Faculties in Turkey. The primary aim of the research is to examine the psychological and emotional effects of cyberbullying experiences on individuals and how religious beliefs and rituals serve as a source of spiritual support in this context. To achieve this, semi-structured interviews were employed to gather in-depth information about participants' experiences in the face of cyberbullying. The findings reveal that cyberbullying has various negative impacts on individuals, including panic, fear, stress, unhappiness, social isolation, and psychological trau-ma. Participants reported that these emotional challenges were a significant source of stress. However, some participants reported that they leveraged their experiences of cyberbullying as an opportunity for personal growth and empowerment. They expressed that they had become more resilient in the face of bullying and that the process had given them new perspectives. The study emphasizes the role of reli-gious beliefs and rituals as significant sources of spiritual support in coping with cyberbullying. A considerable proportion of participants stated that they felt strong-er by performing prayer, worship, and other religious practices. Prayer was perceived as a spiritual refuge and described as a source of inner peace in coping with difficul-ties. Rituals not only provided psychological relief for the participants but also proved effective source in coping with the stress and anxiety caused by bullying. Social support elements played a crucial role in the participants' coping processes with cyberbullying. Support from family, friends, and close acquaintances emerged as a critical factor in alleviating the negative effects of bullying. Participants noted that this support made them feel less alone and helped ease the psychological dis-tress of bullying. In conclusion, this study underscores the importance of religious beliefs and spiritual coping strategies in responding to cyberbullying. The findings suggest that intervention programmess for cyberbullying victims should be designed with consideration for their religious and spiritual needs in mind. In addition, strengthening family and social support systems can be beneficial for victims. The findings illuminate how religious and social support mechanisms can be effective source in coping with cyberbullying, providing new insights for both academic litera-ture and practical applications.

Keywords

• psychology of religion
• cyberbullying
• cybervictimization
• religious coping
• youth

References

1. Semptomlar Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Selcuk Üniversitesi Sosyal Bi-limler Enstitüsü Dergisi 48 (2022), 278-288. https://doi.org/10.52642/susbed.1108775
2. Akbolat, Abdurrahman. Kronik Hastalara Psikolojik İyi Oluş Odaklı Manevi Des-tek. Ankara: Sonçağ Akademi, 2023.
3. Albikawi, Zainab Fatehi. “Anxiety, Depression, Self-Esteem, Internet Addiction and Predictors of Cyberbullying and Cybervictimization among Female Nursing University Students: A Cross Sectional Study”. International Journal of Envi-ronmental Research and Public Health 20/5 (2023). https://doi.org/10.3390/ijerph20054293
4. Aydın, Furkan - Seferoğlu, Süleyman Sadi. “Üniversite Öğrencilerinin Sanal Zorba-lıkla Baş Etme Stratejileri Üzerine Bir İnceleme”. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 21/2 (2020), 579-594. https://doi.org/10.17679/inuefd.554675
5. Ayten, Ali. Din ve Sağlık; Kavram, Kuram ve Araştırma. Marmara Akademi Yayın-ları, 2018.
6. Bahadır, Abdülkerim. İnsanın anlam arayışı ve din: Logoterapik bir araştırma. İnsan Yayınları, 2002.
7. Barutçu, Atilla. “Bir erkeklik stratejisi: Özel alanda eril suskunluk”. Fe Dergi 7/1 (Haziran 2015), 130-145. https://doi.org/10.1501/Fe0001_0000000137
8. Creswell, J.W. Qualitative Inquiry and Research Design: Choosing Among Five Approaches. SAGE Publications, 2013. https://books.google.com.tr/books?id=Ykruxor10cYC

9. Çankal, Selahattin. “Dijital Platformlarda Kimlik İnşası ve Sunumu: Z Kuşağı Üye-leri Üzerine Bir Araştırma”. Pamukkale University Journal of Social Sciences Institute 61 (04 Mart 2024), 325-342. https://doi.org/10.30794/pausbed.1430273
10. Demir, Abdurrahman vd. “Doğa Yürüyüşü ve Yamaç Paraşütü Sporu Yapan Birey-lerin Yaşam Doyumu ve Özyeterliklerinin İncelenmesi”. Spor Eğitim Dergisi 3/2 (Ağustos 2019), 137-145.
11. Espino, Esperanza vd. “Effective coping with cyberbullying in boys and girls: the mediating role of self-awareness, responsible decision-making, and social sup-port”. Current Psychology 42/36 (01 Aralık 2023), 32134-32146. https://doi.org/10.1007/s12144-022-04213-5
12. Fredrick, Stephanie Secord vd. “Peer cyber-victimization and addictive phone use: Indirect effects of depression and anxiety among college students”. Cy-berpsychology: Journal of Psychosocial Research on Cyberspace 17/3 (30 Haziran 2023), Article 6. https://doi.org/10.5817/CP2023-3-6
13. Hastaoğlu, Fatma - Çelik, Pelin. “Düzenli Kitap Okuma Aktivitesinin Yaşlıların Mental Sağlığı Üzerine Etkisi”. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi 16/1 (Hazi-ran 2023), 9-15. https://doi.org/10.46414/yasad.1271741
14. Juvonen, Jaana - Gross, Elisheva F. “Extending the school Grounds?—Bullying Experiences in Cyberspace”. Journal of School health 78/9 (2008), 496-505.
15. Kara, Osman. “We Are Social Dijital 2024 Global Raporu Yayınlandı!” omg! ileti-şim (blog), 31 Ocak 2024. https://omgiletisim.com/we-are-social-dijital-2024-global-raporu-yayinlandi/
16. Kaygısız, Esra G. - Çakır, Çiğdem. “Siber Zorbalık ve Siber Mağduriyet Ekseninde Özsaygı ve İş Tatmini İlişkisi”. Turkish Studies (2006) 15 Issue 5/Volume 15 Issue 5 (2020), 2463-2479. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.43596
17. Koç, Turgay. “Sanal Alemin Geleceğinde İnsan ve Postmodern Görünümler: Meta-verse’de Kimlik”. Din ve İnsan Dergisi 3/6 (2023), 65-76.
18. Korkmaz, Sezai. “Olumlu ve Olumsuz Dini Başa Çıkma, Sosyal Medya Bağımlılığı ve Yalnızlık İlişkisi”. Tasavvur / Tekirdağ İlahiyat Dergisi 7/1 (Haziran 2021), 237-271. https://doi.org/10.47424/tasavvur.883693
19. Korkmaz, Sezai. Siber Psikoloji, Kişilik ve Dindarlık. Çamlıca Yayınları, 2021.
20. Korkmaz, Sezai - Mehmedoğlu, Ali Ulvi. “Dindarlık, Siber Zorbalık ve Problemli İnternet Kullanımı İlişkisine Dair Nicel Bir Araştırma”. Dini Araştırmalar 21/53 (15 Haziran 2018), 35-54. https://doi.org/10.15745/da.433507
21. Kowalski, Robin M. vd. “Bullying in the digital age: A critical review and meta-analysis of cyberbullying research among youth.” Psychological Bulletin 140/4 (2014), 1073-1137. https://doi.org/10.1037/a0035618
22. Molero, María M. vd. “Anxiety and depression from cybervictimization in adoles-cents: A metaanalysis and meta-regression study”.
23. Newman, Kaela L. vd. “Sadness, hopelessness and suicide attempts in bullying: Data from the 2018 Iowa youth survey”. PLOS ONE 18/2 (15 Şubat 2023), e0281106. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0281106
24. Öztürk, Bennur. Türkiye’deki Y Kuşağı Mensubu Bireylerin Siber Zorbalık ve Siber Mağduriyet Algıları : Bir Alan Çalışması. PQDT - Global. Turkey: Marmara Universitesi (Turkey), Master’s, 2023. ProQuest Dissertations & Theses Global (2878259003). https://www.proquest.com/dissertations-theses/türkiye-deki-y-kuşağı-mensubu-bireylerin-siber/docview/2878259003/se-2?accountid=141837
25. Pargament, Kenneth I. The Psychology of Religion and Coping: Theory, Research, Practice. NewYork: Guilford Publications, 2001. https://books.google.com.tr/books?id=Vn5XObcpnd4C
26. Reep-van den Bergh, Carin M. M. - Junger, Marianne. “Victims of cybercrime in Europe: a review of victim surveys”. Crime Science 7/1 (04 Nisan 2018), 5. https://doi.org/10.1186/s40163-018-0079-3
27. Rodop, Şeyma vd. “Üniversite Öğrencilerinde Siber Zorbalık: Başa Çıkma Strateji-leri, Değer Yönelimleri ve Akademik Başarılarıyla İlişkileri”. Gençlik Araştırma-ları Dergisi 10/26 (2022), 97-116. https://doi.org/10.52528/genclikarastirmalari.899396
28. Şahin, Adem. “Din Kaynaklı Stres Üzerine Bir Araştırma”. Necmettin Erbakan Üni-versitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 21/21 (01 Ekim 2006), 147-180.
29. Şahin, Mustafa. “The relationship between the cyberbullying/cybervictmization and loneliness among adolescents”. Children and Youth Services Review 34/4 (2012), 834-837. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2012.01.010
30. Tanrıkulu, İbrahim. Siber Zorbalık. Ankara: Anı Yayıncılık, 2020.
31. Tokur, Behlül. İmtihan Psikolojisi. Ankara: Fcr Yayın, 2018.
32. Tokur, Behlül. “Stres ve din”. İstanbul: Çamlıca Yayınları 2 (2017).
33. Villegas-Lirola, Francisco. “Emotional Intelligence Profiles and Cyber-Victimization in Secondary School Students: A Multilevel Analysis”. Education Sciences 14/9 (2024), 971.
34. Waseem, Muhammad - Nickerson, Amanda B. “Bullying: issues and challenges in prevention and intervention”. Current Psychology 43/10 (01 Mart 2024), 9270-9279. https://doi.org/10.1007/s12144-023-05083-1
35. Winding, Trine Nøhr vd. “Is bullying in adolescence associated with the develop-ment of depressive symptoms in adulthood?: A longitudinal cohort study”. BMC Psychology 8/1 (19 Kasım 2020), 122. https://doi.org/10.1186/s40359-020-00491-5
36. Wright, Michelle F. - Wachs, Sebastian. “Adolescents’ Psychological Consequences and Cyber Victimization: The Moderation of School-Belongingness and Ethni-city”. International Journal of Environmental Research and Public Health 16/14 (2019). https://doi.org/10.3390/ijerph16142493
37. Yapıcı, Asım. Ruh sağlığı ve din: Psiko-sosyal uyum ve dindarlık. Karahan Yayın-ları, 2007.
38. Yıldırım, A. - Şimşek, H. Sosyal Bilimlerde: Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 6. Basım, 2006. “Nüfusumuzun Yüzde 86,5’i Çevrimiçi; Yüzde 93,8’i Mobil”. 12 Temmuz 2024. Erişim 30 Eylül 2024. https://sgb.uab.gov.tr/haberler/nufusumuzun-yuzde-86-5-i-cevrimici-yuzde-93-8-i-mobil “Türkiye’de günlük sosyal medya kullanımı ortalama 2 saat 44 dakika”. 07 Şubat 2024. Erişim 30 Eylül 2024. https://www.trthaber.com/haber/bilim-teknoloji/turkiyede-gunluk-sosyal-medya-kullanimi-ortalama-2-saat-44-dakika-835186.html