Review

İNSAN DENTAL VARYASYONUNDA EVRİMSEL SÜREÇLER: NÖTRALİZM VE ADAPTASYONUN ROLÜ

Volume: 16 Number: 2 July 30, 2025
TR EN

İNSAN DENTAL VARYASYONUNDA EVRİMSEL SÜREÇLER: NÖTRALİZM VE ADAPTASYONUN ROLÜ

Abstract

Popülasyonlar arasındaki biyolojik ilişkileri ve göç hareketlerini belirlemek için dişin morfolojik özelliklerini kullanan antropolojik çalışmalar, bu özelliklerin nötral evrimsel süreçlerle oluştuğu varsayımıyla yola çıkmaktadır. Nötral evrim yaklaşımına göre, gözlemlenen varyasyonlar, genetik sürüklenme ve kurucu etkisi gibi şansa bağlı olaylar tarafından şekillenmiştir. Nötral yaklaşımın zıttı olarak kabul edilen adaptif yaklaşıma göre ise, diş özellikleri doğal seçilim baskısı sebebiyle çevre şartlarına uyarlanmış adaptif özelliklerdir. Adaptif yaklaşım, diş özelliklerinin tesadüfi olarak oluşmadıklarını, bireye fonksiyonel avantaj sağladıkları için pozitif seçilime uğradıklarını ileri sürmektedir. İnsan dişinde gözlenen morfolojik varyasyonun çevresel baskılarla mı yoksa nötral bir şekilde mi evrimleştiğinin aydınlatılması önem arz etmektedir. Bu varyasyonun nötral olmadığı ve çevresel baskılarla şekillendiği varsayımı doğru ise, bu çalışmalar popülasyonlar arasındaki genetik ilişkiler yerine diyet ve iklim gibi etkileri yansıtacağından yanıltıcı sonuçlar verebilir. Bunun sonucu olarak, antropolojide geleneksel olarak kullanılan diş özelliklerinin biyolojik ilişkileri belirmede güvenilirliği tehlikeye girecektir. Bu makalede, adaptif ve nötral evrim yaklaşımları ile ilgili literatür diş özellikleri bağlamında değerlendirilmiştir.

Keywords

References

  1. Bailey, S. E. (2006). The evolution of non-metric dental variation in Europe. Mitteilungen der Gesellschaft für Urgeschichte, 15, 9-30.
  2. Blankenship-Sefczek, E. C. (2019). Expression of two near absent dental traits, mesial cuspule and paraconid, on one Archaic period modern human from the Ohio Valley: Rare molar traits in the Ohio Valley. Dental Anthropology Journal, 32(1), 3-7. https://doi.org/10.26575/daj.v32i1.16
  3. Bush W. S., ve Moore J. H. (2012). Chapter 11: Genome-Wide Association Studies. PLoS Computational Biology, 8(12), e1002822. https://doi.org/10.1371/journal.pcbi.1002822
  4. Constantino, P. J., Bush, M. B., Barani, A. ve Lawn, B. R., (2016). On the evolutionary advantage of multi-cusped teeth. Journal of The Royal Society Interface, 13, 20160374. https://doi.org/10.1098/rsif.2016.0374
  5. Dahlberg, A. A., (1963). Dental evolution and culture. Human Biology, 35(3), 237-249. https://www.jstor.org/stable/41448607
  6. Dobzhansky, T., (1956). What is an adaptive trait?. The American Naturalist, 90(855), 337-347. https://www.jstor.org/stable/2458484
  7. Hanihara, T., (2008). Morphological variation of major human populations based on nonmetric dental traits. American Journal of Physical Anthropology, 136(2), 169-182. https://doi.org/10.1002/ajpa.20792
  8. Hlusko, L. J., Carlson, J. P., Chaplin, G., Elias, S. A., Hoffecker, J. F., Huffman, M., Jablonski, N. G., Monson, T. A., O’Rourke, D. H., Pilloud, M. A., ve Scott, G. R. (2018). Environmental selection during the last ice age on the mother-to-infant transmission of vitamin D and fatty acids through breast milk. Proceedings of the National Academy of Sciences, 115(19), E4426-E4432. https://doi.org/10.1073/pnas.1711788115

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Biological Anthropology

Journal Section

Review

Publication Date

July 30, 2025

Submission Date

May 27, 2025

Acceptance Date

June 20, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 16 Number: 2

APA
Erbil, F. N. (2025). İNSAN DENTAL VARYASYONUNDA EVRİMSEL SÜREÇLER: NÖTRALİZM VE ADAPTASYONUN ROLÜ. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(2), 272-281. https://izlik.org/JA46NW33CF
AMA
1.Erbil FN. İNSAN DENTAL VARYASYONUNDA EVRİMSEL SÜREÇLER: NÖTRALİZM VE ADAPTASYONUN ROLÜ. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;16(2):272-281. https://izlik.org/JA46NW33CF
Chicago
Erbil, Fatma Nur. 2025. “İNSAN DENTAL VARYASYONUNDA EVRİMSEL SÜREÇLER: NÖTRALİZM VE ADAPTASYONUN ROLÜ”. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 16 (2): 272-81. https://izlik.org/JA46NW33CF.
EndNote
Erbil FN (July 1, 2025) İNSAN DENTAL VARYASYONUNDA EVRİMSEL SÜREÇLER: NÖTRALİZM VE ADAPTASYONUN ROLÜ. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 16 2 272–281.
IEEE
[1]F. N. Erbil, “İNSAN DENTAL VARYASYONUNDA EVRİMSEL SÜREÇLER: NÖTRALİZM VE ADAPTASYONUN ROLÜ”, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 16, no. 2, pp. 272–281, July 2025, [Online]. Available: https://izlik.org/JA46NW33CF
ISNAD
Erbil, Fatma Nur. “İNSAN DENTAL VARYASYONUNDA EVRİMSEL SÜREÇLER: NÖTRALİZM VE ADAPTASYONUN ROLÜ”. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 16/2 (July 1, 2025): 272-281. https://izlik.org/JA46NW33CF.
JAMA
1.Erbil FN. İNSAN DENTAL VARYASYONUNDA EVRİMSEL SÜREÇLER: NÖTRALİZM VE ADAPTASYONUN ROLÜ. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;16:272–281.
MLA
Erbil, Fatma Nur. “İNSAN DENTAL VARYASYONUNDA EVRİMSEL SÜREÇLER: NÖTRALİZM VE ADAPTASYONUN ROLÜ”. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 16, no. 2, July 2025, pp. 272-81, https://izlik.org/JA46NW33CF.
Vancouver
1.Fatma Nur Erbil. İNSAN DENTAL VARYASYONUNDA EVRİMSEL SÜREÇLER: NÖTRALİZM VE ADAPTASYONUN ROLÜ. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi [Internet]. 2025 Jul. 1;16(2):272-81. Available from: https://izlik.org/JA46NW33CF