Geleneksel Mizah Kuramları Bağlamında Keloğlan Masalları

Literary studies have tended towards seriousness since ancient times. While serious writing is often described as 'deep', 'heavy' or 'dark', these concepts are intertwined with the concept of 'value'. In contrast, humor lacks this weight and depth and is considered 'shallow', 'light' (lacking weight) or unserious. In all academic fields; In fields such as philosophy, psychology, linguistics, and literature, the study of humor is generally less developed. This situation can be considered as a reflection of humor being perceived as 'light' or 'unimportant'. Thus, it gives the impression that humor has a lower status than seriousness in literary works. Although humor is considered less valuable or interesting than serious, humor is an important part of literature. Therefore, humor deserves serious attention. Humor is one of the oldest forms of expression in human history and has played an important role in both individual and social communication. The act of laughing exists in cultural and literary texts not only as an element of entertainment, but also as a form that produces meaning and content. This versatile structure of humor stands out as a means of distribution of social values, interpersonal relations and cultural codes, especially in folk narratives. In this context, Keloğlan tales are among the productive and widespread examples of Turkish folk narrative tradition and humor. Keloğlan tales, with their symbolic narratives blended with humorous elements and rich content, have a structure that goes beyond entertainment and carries critical, instructive and social messages. The expansion of traditional humor theories and tales provides an opportunity for the effective presentation and dissemination of both the universal principles of humor and local cultural dynamics. In particular, classical humor theories such as comfort, superiority and incongruity draw a guiding framework in analyzing the humor elements in Keloğlan tales. Humor can be better understood as a symbolic form. Thinking of humor as a symbolic form gives us the power to understand it. Capturing humor within a theory is cultural. For this reason, in the article, Keloğlan tales will be examined and evaluated in the context of symbolic humor elements and theories. The study aims to present a perspective in which humor is not seen only as a means of entertainment, but rather as a form of communication that reflects cultural codes and social values.

Edebiyat çalışmaları, antik çağlardan beri ciddiyet eğilimi göstermektedir. Ciddi yazılar genellikle 'derin', 'ağır' veya 'karanlık' olarak tanımlanırken, bu kavramlar 'değer' kavramıyla iç içe geçer. Buna karşılık, mizah bu ağırlık ve derinlikten yoksun, 'sığ', 'hafif' (ağırlıktan yoksun) ya da ciddiyetten uzak olarak değerlendirilir. Tüm akademik alanlarda; felsefe, psikoloji, dilbilim ve edebiyat gibi alanlarda, mizah çalışmaları genellikle daha az gelişmiştir. Bu durum, mizahın 'hafif' veya 'önemsiz' olarak algılanmasının bir yansıması olarak değerlendirilebilir. Dolayısıyla, edebi eserlerde mizahın ciddi olandan daha düşük bir statüye sahip olması izlenimi verir. Mizah, ciddi olandan daha az değerli veya ilgi çekici olarak değerlendirilse de mizah, edebiyatın önemli bir parçasıdır Bu nedenle, mizah ciddi bir ilgiyi hak etmektedir. Mizah, insanlık tarihindeki en eski ifade biçimlerinden biridir ve hem bireysel hem de toplumsal iletişim açısından önemli bir rol üstlenmiştir. Gülme eylemi ise yalnızca bir eğlence unsuru olarak değil, aynı zamanda anlam ve içerik üreten biçim olarak da kültürel ve edebi metinlerde varlık göstermektedir. Mizahın bu çok yönlü yapısı, özellikle halk anlatılarında, toplumsal değerler, kişiler arası ilişkiler ve kültürel kodların dağıtım aracı olarak öne çıkmaktadır. Bu bağlamda, Keloğlan masalları Türk halk anlatı geleneğinin ve mizahın verimli ve yaygın örnekleri arasında yer alır. Keloğlan masalları, güldürücü unsurlarla harmanlanmış sembolik anlatımları ve zengin içerikleriyle eğlencenin ötesinde, eleştirel, öğretici ve toplumsal mesajları taşıyan bir yapıya sahiptir. Geleneksel mizah kuramları ve masallarının genişletilmesi, hem mizahın evrensel ilkeleri hem de yerel kültürel dinamiklerin etkili sunumu ve geniş bir çevreye yayılması için bir fırsat sunar. Özellikle rahatlık, üstünlük ve uyumsuzluk gibi klasik mizah kuramları, Keloğlan masallarındaki mizah unsurlarının analiz edilmesinde yol gösterici bir çerçeve çizer. Mizah, sembolik bir biçim olarak daha iyi anlaşılabilir. Mizahı sembolik bir biçim olarak düşünmek onu anlama gücü verir. Mizahı bir kuram dâhilinde yakalamak ise kültüreldir. Bu sebeple makalede Keloğlan masalları sembolik mizah unsurları ve kuramları bağlamında incelenip değerlendirilecektir. Çalışma, mizahın sadece bir eğlence aracı olarak görülmediği, aksine kültürel kodlar ve toplumsal değerleri yansıtan bir iletişim biçimi olarak ele alınan bir perspektif sunmayı amaçlamaktadır.