Türk Pop Müziği Şarkı Çevirileri Bağlamında Hızır Dede Filmi ve "Milyonzade” Şarkısı

his study examines the effects of song translations and arrangements in Turkish Pop music in the context of Yeşilçam cinema with the song “Millionzade”. With the increase in radio broadcasts and the introduction of vinyl records into homes, the use of foreign-language pop music works translated into Turkish became widespread in the 1960s and 1970s. Filling the void in popular music, these songs, which consisted of slogan-like verses, were not always deep in musicality but were popular, were highly valued. In this period, which is also called the “Arrangements Period” in Turkish Pop music, Ajda Pekkan was the singer who used this repertoire most frequently and also starred in many motion pictures. Within the scope of the study, the song “Millionzade” performed by Ajda Pekkan in the movie “Hızır Dede” directed by Osman F. Seden in Yeşilçam Cinema in 1964 was analyzed. Originally titled “Norma Mia” and composed by Sergio Fernandez Garay (1944) and performed by Tony Dallara, this piece was interpreted by Ajda Pekkan in the movie that was the subject of the study. The lyrics, written in Spanish, were translated into Italian and then adapted into Turkish by Fecri Ebcioğlu under the title “Milyonzade”. In this study, which aims to draw attention to the place and contribution of song translation in Turkish Pop music in Yeşilçam cinema; while the lyrics are adapted according to the thematic content of the film, it is observed that the song takes on a cheerful and funny form, different from its original meaning and message. In this context, the lyrics of the song were rearranged to fit the rhythm and melody in the target language. While the 4/4 rhythm of the song was used in the film, it was observed that the tempo was increased and the rhyme and accents were preserved in the translation. The adaptation of the original foxtrot-style song into the song “Millionzade” 20 years after its composition, in a way that contributes to the atmosphere of the film and supports the story, constitutes an important example of the use of Ajda Pekkan's arrangements in cinema.

Bu çalışmada, “Milyonzade” şarkısı örneğinde şarkı çevirileri ve aranjmanların Yeşilçam sinemasında kullanımı incelenmektedir. Radyo yayınlarının artması ve plak kayıtlarının evlere girmesiyle birlikte, 1960’lı ve 1970'li yıllarda yabancı dildeki pop müzik eserlerinin Türkçeye çevrilerek kullanımı yaygınlaşmıştır. Popüler müzikteki boşluğu dolduran, sloganvari mısralardan oluşan, müzikalitesi her zaman çok da derin olmayan ancak sevilen bu parçalar oldukça değer görmüştür. Türk Pop müziğinde “Arajmanlar Dönemi” olarak da adlandırılan dönemde bu repertuvarı en sık kullanan ve aynı zamanda çok sayıda sinema filminde rol alan şarkıcı Ajda Pekkan’ dır. Çalışma kapsamında, 1964 yılında Yeşilçam Sinemasında, yönetmenliğini Osman F. Seden’in yaptığı “Hızır Dede” filminde Ajda Pekkan'ın seslendirdiği “Milyonzade” şarkısı incelenmiştir. Orijinal ismi “Norma Mia” olan ve Sergio Fernandez Garay tarafından bestelenen (1944); Tony Dallara tarafından seslendirilen bu eser, çalışmaya konu olan filmde Ajda Pekkan tarafından yorumlanmıştır. İspanyolca yazılan sözleri İtalyancaya çevrilen sözler; Türkçeye Fecri Ebcioğlu tarafından “Milyonzade” adı ile Türkçeye uyarlanmıştır. Türk Pop müziğinde şarkı çevirisinin, Yeşilçam sinemasındaki yeri ve katkısına dikkat çekmeyi hedefleyen çalışmada; filmin tematik içeriğine göre sözler uyarlanırken, şarkının orjinal anlam ve mesajından farklı olarak, neşeli ve komik bir şekle büründüğü gözlemlenmektedir. Bu bağlamda, şarkının sözleri hedef dilde ritim ve melodiye uyacak şekilde yeniden düzenlenmiştir. Şarkının 4/4’lük ritminin filmde kullanılırken temponun yükseltilerek icra edildiği; çeviride ise, kafiye ve vurguların korunduğu görülmüştür. Orjinali foxtrot tarzı olan şarkının, beste tarihinden 20 yıl sonra, filmin atmosferine katkı sağlayacak ve hikâyeyi destekleyecek şekilde “Milyonzade” şarkısına uyarlanması, Ajda Pekkan tarafından seslendirilen şarkı, aranjmanların sinemada kullanımına dair önemli bir örnek teşkil etmektedir.