Edebi Dizgede Söylemin Çeviri Yoluyla İnşası: Saatler Eseri Üzerine Bir Çözümleme

This study focuses on three translations of The Hours by Michael Cunningham, originally published in 1998 and awarded the Pulitzer Prize and the Pen Faulkner Prize in 1999. The Hours highlights the convergence of three women's narratives (Virginia Woolf, Laura Brown, Clarissa Vaughan) over three periods (1923, 1951, 2001), addressing gender roles and the struggles of women confined within places to navigate the patriarchal structure of society. The corpus of the study consists of Saatler, published by Can Publishing in 2000 and translated by İlknur Özdemir; Saatler, published by Kırmızı Kedi Publishing House in 2017 and translated by İlknur Özdemir; and Saatler, published by Kırmızı Kedi Publishing House in 2024 and translated by Öykü Gizem Gökgül. The translation of Özdemir in 2000 received the translation prize of Dünya Book Magazine. In line with this, the current study seeks to investigate translation as a mechanism facilitating the circulation of discourse and to demonstrate the impact of othering discourse inside the literary system. The study reaches out to attain these purposes through the othering discourse strategies put forward by Nikolas Coupland (2010), which serve as the theoretical framework. The study employs critical discourse analysis as its methodological perspective. Following the study's introduction, the interplay between translation and discourse and the concepts of the other and othering, are addressed before the theoretical framework is presented. The methodology section is included after the theoretical framework. Subsequently, the source text and the target texts are introduced, and the background of the work is presented. A comparative qualitative analysis of the source and target texts is performed in the analysis part. The discussion and conclusion sections of the paper address the research questions. The conclusion highlights that Özdemir's translations contained a greater amount of othering discourse compared to Gökgül's translations.

Bu çalışma, 1998 yılında ilk kez basılmış Micheal Cunningham tarafından yazılmış ve 1999 yılında Pulitzer ve Pen Faulkner ödüllerinin sahibi olan The Hours isimli eserin üç çevirisini konu edinmektedir. Üç kadının (Virginia Woolf, Laura Brown, Clarissa Vaughan) üç zaman dilimindeki (1923, 1951, 2001) anlatılarının kesişimini ortaya koyan The Hours toplumsal cinsiyet rollerini ve mekanlara hapsedilmiş kadınların, ataerkil hayat düzeni içerisindeki var olma çabalarını konu almaktadır. Çalışmanın bütüncesini, Can Yayınları tarafından 2000 yılında basılan Saatler isimli İlknur Özdemir tarafından çevrilen eser, Kırmızı Kedi Yayınları tarafından 2017 yılında basılan Saatler isimli yine Özdemir tarafından çevrilen eser ve Kırmızı Kedi Yayınları tarafından 2024 yılında basılan Saatler isimli Öykü Gizem Gökgül tarafından çevrilen eser oluşturmaktadır. Özdemir’in 2000 yılındaki çevirisinin Dünya Kitap Dergisi, Çeviri Ödülü’ne layık görülmüştür. Bu bilgilerden hareketle, bu çalışma söylemin dolaşıma girmesini sağlayan bir araç olarak çeviriyi incelemeyi ve ötekileştirici söylemin edebi dizgede nasıl yankı bulduğunu göstermeyi amaçlamaktadır. Bu amaçlara, çalışmanın kuramsal çerçevesini oluşturan Nikolas Coupland (2010) tarafından ortaya atılmış ötekileştirici söylem stratejileri ile ulaşılmaya çalışılmaktadır. Bu doğrultuda çalışmanın yöntemsel bakış açısını eleştirel söylem çözümlemesi oluşturmaktadır. Çalışmanın giriş kısmından sonra, çeviri ve söylem ilişkisinden, öteki ve ötekileştirmeden söz edilmekte ve ardından kuramsal çerçeveye geçilmektedir. Kuramsal çerçeveyi takiben yöntem kısmına yer verilmiştir. Ardından kaynak metin ve erek metinler tanıtılmış böylelikle eserin artalanına inilmektedir. Çözümleme bölümünde kaynak metin ve erek metinler üzerine karşılaştırmalı nitel bir çözümleme gerçekleştirilmektedir. Çalışmanın tartışma ve sonuç kısmında, araştırma soruları cevaplandırılmaktadır. Çalışmanın sonucunda ise Özdemir’in çevirilerinde, Gökgül’ ün çevirilerine göre daha fazla ötekileştirici söyleme yer verildiği vurgulanmıştır.