Gündelik Hayat Teorisi Işığında Distopik Bir Romanın Eleştirisi: Abus

Bu çalışmada, distopik bir roman olan Abus etrafında “Gündelik Hayat Teorisi”nin izleri aranacaktır. Tüm dünyada ütopyanın karşıtı olarak 19. yüzyılın sonlarında ortaya çıkmaya başlayan distopyalar, toplumların gelecekte karşılaşabileceği muhtemel olumsuzlukları önceden haber verme işlevi görür. Tüm değerlerin unutturulduğu, selamlaşmanın dahi suç kabul edildiği Abus’ta; totaliter bir rejimin baskısı altında yaşayan gündelik hayatın alışkanlıkları arasında sıradanlaşmış kötülüğü fark eden bir genç, şehirde büyük bir dönüşümü tetikler. Abuslular, içinde yaşadıkları durumun, düzenin, karmaşıklığın, rutinin farkına varmadıkları ve onu dillendirmedikleri için sıradanlığı üreten bir unsur olmuşlardır. Ancak bazı Abuslular, iktidarın halkı çeşitli aygıtlarla yönlendirip süreğen hâle getirdiği bu hayatta kendilerini yabancı hissederler. İktidarın dikkatini çekmemek için kendilerini gizlemeyi tercih eden bu kişiler, gizlenmeyi, farklı görünmeyi denerler. Eser, Abus şehri toplumunun gündelik hayatını detaylarıyla ortaya koyması sebebiyle özellikle sosyolojide “gündelik hayat teorisi” olarak geçen bakış açısını Henri Lefebvre ve Michel de Certeau’nun düşünceleriyle açıklayabileceğimiz bir özellik taşır. Bu çalışma, karşı-ütopya olarak tanımladığımız Abus adlı romanın “gündelik hayat teorisi” bağlamında metin-içerik analiz yöntemi ile değerlendirilmesini amaçlar. Metin, Lefebvre’nin “direniş”, De Certeau’nun “strateji ve taktikler” kavramları eşliğinde okunacaktır. Çalışma, “gündelik hayat teorisi”nin edebî bir eserin çözümlenmesinde kullanılmasına dair ülkemizdeki az sayıda örneklerdendir.

In this study, traces of “Theory of Everyday Life” around Abus that is a anti-utopia (dystopia) novel will be searched. Anti-utopia that has been come in sight as the opposite of utopia in the late of 19th century throughout the world act to predict likely problems to be faced by the communities in the future. A young who has lived under pressure of totalitarian regime and realised a trivialised evil among the habits of everyday life triggers a major transformation in Abus where all values have been forgotten and even salutation is considered as a crime. People living in Abus have become an element generating ordinaries because they are not aware of the situation, system, complexity, routine and they do not speak out this state. However, people in Abus feel alienated themselves in this life where the ruler ships guide, manipulate or perpetuate public through various instruments. These people preferring to disguise themselves to avoid power’s attention try to hide or keep up one’s act. The work -revealing everyday life of the society in Abus city in detail- has a special feature that we can explain the point of view of “theory of everyday life” called in sociology with the thoughts of Henri Lefebvre and Michel de Certeau. This study aims at evaluation of the novel named Abus, which we define it as anti-utopia, in the context of “theory of everyday life” using text-content analysis method. The text will be read in the light of the concepts “resistance” by Lefebvre and “strategy and tactics” by de Certeau. This study is one of the few examples that “theory of everyday life” was used in the analysis of literary work in Turkey.