Biçimbilimsel Açıdan Japonca Katakana + Hiragana Birleşimlerinde Eylem Yapıları
Abstract
Japonca, birden fazla yazı sisteminin birlikte kullanıldığı nadir dillerden biridir. Japon Dili iç dinamiği sebebiyle üretkenlik seviyesi yüksek bir dil olma özelliği taşırken, git gide yoğun bir değişim gösterme eğilimi de sergilemektedir. Bu çalışmada, Japoncada temel olarak yabancı kökenli sözcüklerin yazımı için kullanılan Katakana ile çekim ekleri ve dilbilgisi ögelerinin yazımı için kullanılan Hiragana’nın birleşmesiyle oluşan sözcük yapıları biçimbilimsel açıdan incelenmektedir. Özellikle eylem yapılarında farklı kombinasyonlarla oluşturulan bu sözcükler, günlük hayatta Genç Dili ifadeleri olarak sık kullanılan argo sözcükler sınıfında yer almaktadır. Bu bağlamda çalışmada, Katakana (ad/eylem) + Hiragana (-ru eki) birleşimlerinden meydana gelen sözcüklerin analizi yapılmış, yapısal özellikleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Genç Dili ifadeleri, argo ve yeni-popüler sözcüklerin bir araya toplandığı üç ayrı matbu sözlükte yer alan kalıplaşmış bu sözcükler derlenmiş, sözcük türetme biçimleriyle açıklanarak çeşitli örneklerle araştırma desteklenmiştir. Sözcük analizi sonucunda, Katakana (ad/eylem) + Hiragana (-ru eki) birleşimleri birkaç farklı türeme biçimiyle karşımıza çıkmıştır. Kök olan Katakana sözcüğün, sadece ilk iki hecesi alınarak sözcüğü eylemleştirmek için kullanılan「る(-ru)」hecesinin eklenmesi ile oluşturulan yapılar çoğunluktadır. Modern Japoncada giderek artan bu birleşim yapıları, başka dillerden Japoncaya giren yabancı kökenli sözcükleri özümseme biçimini ve dilin evrimsel esnekliğini göstermektedir. Ayrıca bu araştırma Japoncanın hem dış etkilere açık hem de biçimbilimsel olarak üretken bir dil olduğu gerçeğini de yansıtmaktadır.
Keywords
Hiragana, Katakana, Biçimbilim, Kısaltmalar, Genç Dili, Eylem Yapısı
Supporting Institution
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi
References
- Çiftçi, Ümmühan Sâre (2023). “Japoncadaki “Genç Dili” (Wakamono Kotoba) ve Bu Dilin Türk Öğreniciler Tarafından Algılanışı”. (Ed. Ayşe Nur Tekmen ve Tsuyoshi Sugiyama). Japon Dili İncelemeleri V. Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi, 105-124.
- Erdem, Mevlüt (2014). “Türkçede Çekim ve Türetim Morfolojisi ve Sözlüklere Yansıması”. Turkology and Linguitics Eva Agnes Csato Festschrift, 141-150.
- Eryiğit, Gülşen (2016). “Biçimbilimsel Çözümleme”. Türkiye Bilişim Vakfı Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi, 5(2), 1-23.
- Ishiguro, Kei ve Ishiguro Ai (2024). Gengogakusha mo Shiranai Nazona Nihongo. Tokyo: Kyōikuhyōronsha Yayınevi.
- Kamacı Gencer, Duygu (2020). “Biçimbilim/Morphology”. (Ed. Erdoğan Boz). DİLBİLİM Teorik ve Uygulamalı Alanlar Ankara: Gazi Kitabevi, 279-308.
- Katō, Tikara (2005). Wakamono Kotoba Jiten. (Genç Dili Sözlüğü) Nagoya: Chūbu Japonya Eğitim ve Kültür Toplantısı Yayınları.
- Kubozono, Haruo (2006). “Wakamono Kotoba-no Gengo Kouzou”. Wakamono Kotoba Daikenkyū, Özel Sayı, Vol.35, No.3, 52-59.
- Maekawa, Kikuo vd. (2014). “Balanced Corpus of Contemporary Written Japanese”. Lang Resources & Evaluation 48, 345–371. (https://doi.org/10.1007/s10579-013-9261-0)
- Matsumura, Akira (2019). Daijirin Sözlüğü. Tokyo: Sanseido Yayınevi.
- Müldür, Fatih (2016). “Noam Chomsky’de Üretici Dilbilgisi: Derin Yapı ve Yüzey Yapı Ayrımı”. Kaygı, Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi (27), 59-74. (https://doi.org/10.20981/kaygi.286647)
