Modern Kadının Eklektik Ruh Hâli: Nezihe Meriç’in Kurumak Öyküsünde Toplumsal Uyum, Kadın Temsili ve Melankoli

Bu çalışma, Nezihe Meriç’in 1970 yılında yayımlanan Kurumak adlı öyküsünü, kadınlık deneyimi, toplumsal uyum, melankoli ve kuşaklar arası ilişkiler bağlamında çok katmanlı bir yapıda ele almayı amaçlamaktadır. Meriç; öyküsünde, bireyin iç dünyası ile toplumsal normlar arasındaki çatışmayı, Bilge adında genç, aydın ve sorgulayıcı bir kadın karakter üzerinden işlemektedir. Çalışmada, Bilge’nin “kuruma” olarak tanımladığı içsel kırılma hâli, Walter Benjamin’in melankolik entelektüel kavramı ve Jacques Lacan’ın arzu teorisiyle birlikte değerlendirilmiş; aynı zamanda Judith Butler’ın toplumsal cinsiyetin performatif doğasına ilişkin görüşlerinden hareketle, kadınlık deneyiminin değişken doğasına vurgu yapılmıştır. Salça, takunya ve ışık gibi sıradan nesnelerin semboller hâline geldiği bu anlatıda, toplumsal aidiyet, bireysel anlam arayışı ve geçici tatmin kavramları arasındaki ilişki incelenmiş; anlatının poetik yapısı Gaston Bachelard’ın mekân kuramı ile açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışma boyunca, Nezihe Meriç’in klasik kadın temsillerini tersyüz eden anlatı stratejileri incelenmiş olup bu bağlamda Safinaz ve Bilge, Macit ve Cemil Bey karakterleri üzerinden kurulan cinsiyet ve kuşak düaliteleri ile yapısal düzeydeki “ters köşe” hamlelerin metne kattığı anlam katmanları açığa çıkarılmıştır. Netice itibariyle Kurumak öyküsünü odağa alan bu çalışma ile modern kadın öznesinin bireysel bilinç ve toplumsal arzu arasında gidip gelen kimlik arayışı; parçalanmış benliğin ve estetik anlatının sınırlarında yeniden yorumlanmaya çalışılmıştır.

This study aims to examine Nezihe Meriç's short story Kurumak, published in 1970, within a multi-layered structure in the context of the female experience, social conformity, melancholy, and intergenerational relationships. Meriç's story explores the conflict between the individual's inner world and social norms through the character of Bilge, a young, enlightened, and questioning woman. The study evaluates Bilge's state of inner breakdown, which she defines as “drying up,” in conjunction with Walter Benjamin's concept of the “melancholic intellectual” and Jacques Lacan's theory of desire. At the same time, drawing on Judith Butler's views on the performative nature of gender, it emphasizes the variable nature of the female experience. In this narrative, where ordinary objects such as tomato paste, clogs, and light become symbols, the relationship between social belonging, the search for individual meaning, and the concept of temporary satisfaction is examined; the poetic structure of the narrative is explained through Gaston Bachelard's theory of space. Throughout the study, Nezihe Meriç's narrative strategies that subvert classical representations of women are examined. In this context, the dualities of gender and generation established through the characters of Safinaz and Bilge, Macit and Cemil Bey, and the layers of meaning added to the text by the structural “twists” are revealed. Ultimately, this study, which focuses on the story of Kurumak, attempts to reinterpret the modern female subject's search for identity, oscillating between individual consciousness and social desire, within the boundaries of a fragmented self and aesthetic narrative.