Çeviride Yerlileştirme ve Yabancı Dil Öğretiminde Yeri
Abstract
Çevri, dilsel farklılıkların yanı sıra kültürel farklılıkların da dikkate alınmasını, çeviride dil-kültür ilişkisinin korunmasını gerektirir. Ancak, iki dil arasındaki dilsel ve kültürel farklılıklardan dolayı bu her zaman mümkün olamamaktadır. Çeviride kültürel engellerin aşılmasında “yerlileştirme” öne çıkan bir çeviri stratejisidir. Yerlileştirmede, anlaşılırlığın sağlanabilmesi için, hedef dil okuyucusuna yabancı olan kaynak metnin dilsel ve kültürel ögeleri, hedef dilin kültürüne uygun bir şekilde değiştirilir. Dolayısıyla yerlileştirme yapabilmek için her iki dilin kültürünün çok iyi bilinmesi gerekir. Yabancı dil öğretiminde de sadece dil değil aynı zamanda o dilin kültürü de öğretilmektedir. Çeviri dersleri, bu anlamda önemlidir. Çeviri derslerinde, dilsel ve kültürel farklılıkların farkındalığı, metin türlerine göre çeviri yöntemlerinin kullanılması gibi amaçlar yer almaktadır.
Bu çalışmada “21 Lessons for the 21st Century” adlı popüler güncel bir eserin, “21. Yüzyıl İçin 21 Ders” adlı Türkçe çevirisinde dikkat çeken “yerlileştirme” ele alınmış, yerlileştirmenin yabancı dil öğretiminde çeviri derslerinde bilinmesi gereken bir çeviri olgusu olduğuna dikkat çekilmek istenilmiştir. Eserin çevirisinde yerlileştirme yapılmış olan bölümlerden seçilen örneklerde yapılmış olan yerlileştirme çeviribilimsel çerçevede değerlendirilmiştir. Çalışmanın kuramsal çerçevesinde çeviribilimci Venuti’nin çalışmalarında üzerinde önemle durduğu “yabancılaştırma” (foreignization) ve “yerlileştirme” (domestication) çeviri stratejilerinden hareket edilmiştir.
Keywords
Çeviri,yabancı dil öğretimi,çeviri stratejileri,yerlileştirme,yabancılaştırma
References
- Aksan, Doğan (1995). Her Yönüyle Dil. Ana Çizgileriyle Dilbilim. Ankara: Türk Dili Kurumu Yayınları.
- Berk, Özlem (2005). Kuramlar Işığında Açıklamalı Çeviribilim Terimcesi. İstanbul: Multilingual.
- Çamdereli, Mete (1995). “Uluslararası İletişimde Dil ve Dil Aktarımı”. Uluslararası İletişim içinde (haz. Gürsel Öngören). İstanbul: Der Yayınları.
- Harari, Yuval Noah (2018). 21 Lessons for the 21st Century(1st Ed). New York : Spiegel & Grau.
- Harari, Yuval Noah (2018). 21.Yüzyıl için 21 Ders(1.Baskı). Selin Siral (Çev.). İstanbul: Kolektif Kitap.
- Kuran, Nedret (1995). “Çağdaş Alman Çeviribilimcilerin Yaklaşımları”, Çeviri ve Çeviri Kuramı Üstüne Söylemler (yay. haz. Mehmet Rifat), İstanbul: Düzlem Yayınları. S. 33-54.
- Snell-Hornby, Mary (1985). “Translation as a means of integrating language teaching and linguistics”. C. Titfod ve A. E. Hieke (Ed.), Translation in Foreign Language Teaching and Testing. Narr: Gunter Narr Verlag Tubingen. P. 21–28.
- Snell-Hornby, Mary. (2006). The turns of translation studies: New paradigms or shifting viewpoints? Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.
- Türk Dil Kurumu (TDK). https://sozluk.gov.tr/ (Erişim: 30.09.2019).
- Venuti, Lawrence (1995). The Translator’s Invisibility: A History of Translation. Londra/New York: Routledge.
