"İç Monolog" ve "Bilinç Akışı" Tekniği Açısından Oğuz Atay’ın “Unutulan” Hikâyesi
Abstract
Edebî eserler çeşitli anlatım teknikleriyle okura sunulur, farklı anlamlarıyla okurun karşısına çıkarlar. Sanatçı duygu ve düşüncelerini yeni bakış açıları geliştirerek farklı ifade yöntemleriyle eserine yansıtır. ‘İç monolog’ ve ‘bilinç akışı’ teknikleri de anlatma esasına bağlı edebî metinlere zenginlik katan yönleriyle farklı okumalara ve incelemelere konu olan anlatım tekniklerindendir. Bu iki yöntemle yazar sözü roman ve hikâye kişisine emanet ederek, metinle okuru birbirine yaklaştırır. Okuru doğrudan doğruya kahramanın iç dünyasıyla karşı karşıya getirir. Okur, böylece metin üzerinde düşünmeye, metni anlamlandırmaya ve tamamlamaya çalışır. ‘İç monolog’ ve ‘bilinç akışı’ modernist edebiyatta sıkça kullanılan anlatım teknikleridir. Oğuz Atay da Türk edebiyatında modernist edebiyatın özgün bir temsilcisi olarak roman ve hikâyelerinde bu iki anlatım tekniğini çokça kullanmıştır. Bu yazıda Atay’ın modernist anlatım teknikleri bakımından oldukça zengin bir metin olan “Unutulan” hikâyesi ‘iç monolog’ ve ‘bilinç akışı’ tekniği açısından tahlil edilecektir. Yazıda öncelikle iç monolog ve bilinç akışı teknikleriyle ilgili kavramsal bir değerlendirme yapılacak, ardından Atay’ın eserlerinde bu teknikleri ele alışı ve yazın dünyasında bu tekniklere bakışı tartışılacaktır. Yazıya konu olan “Unutulan” hikâyesi belirtilen anlatım tekniklerinin kullanımı açısından incelenecektir. Bu tekniklerin anlatıma kattığı değer belirtilerek metnin farklı anlamları ve zengin çağrışımları ortaya konmaya çalışılacaktır. Hikâye kişisi, anlatıcı ve bakış açısı çevresinde bireyin iç konuşmaları, bilincinden geçenler, aile ilişkileri, yaşama ve ölüme dair tasavvurları, modern hayatın içindeki duruşu bu iki anlatım tekniğinin işlenişinden hareketle anlatılacaktır.
Keywords
Oğuz Atay,modernist edebiyat,“Unutulan”,anlatım teknikleri,iç monolog,bilinç akışı
References
- Arı, Zeliha (2008). Ferit Edgü’nün Öykü ve Romanlarında Anlatım Teknikleri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi. Aslan, Celal (2007). Sait Faik Abasıyanık’ın Öykülerinde Kurgu ve Anlatım Teknikleri. Doktora Tezi. Ankara: Ankara Üniversitesi.Atay, Oğuz (2018). Korkuyu Beklerken. İstanbul: İletişim Yayınları.Aytaç, G. (2009). Genel Edebiyat Bilim. (2. Baskı) İstanbul: Say Yayınları.Bilgin, Nuri (2003). Sosyal Psikoloji Sözlüğü Kavramlar, Yaklaşımlar. İstanbul: Bağlam Yayıncılık.Canpolat, Erkin (2003). “Oğuz Atay’ın Öykü Evreni”, Varlık, 1144: 36-39.Çetişli, İsmail (2004). Metin Tahlillerine Giriş 2. Ankara: Akçağ Yayınları.Chatman, Seymour (2008). Öykü ve Söylem. (Çev. Özgür Yaren). İstanbul: De Ki Basım Yayım.Demiralp, Oğuz (1998). Yazı ve Yalnızlık. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.Demiralp, Oğuz (2018/1987). “Önsöz”, Korkuyu Beklerken içinde. İstanbul: İletişim Yayınları.Ecevit, Yıldız (1989). “Oğuz Atay’da Aydın Olgusu. İstanbul: Ara Yayıncılık.Ecevit, Yıldız (2009). Türk Romanında Postmodernist Açılımlar. (6. Baskı). İstanbul: İletişim Yayınları.Elmas, Nazım (2011). “Mustafa Kutlu’nun “Bu Böyledir” Adlı Hikâye Kitabında Bilinç Akışı ve İç Monolog Tekniği”, Karadeniz Araştırmaları, 29 (29): 133-145.Erdem, Aslan (2011). “Uzak, Karanlık ve ‘Tozlu’ Bir Kelime Seçti: Unutulan”, Korkuyu Beklerken Gelenler içinde. (Der. Hilmi Tezgör). İstanbul: İletişim Yayınları, ss. 93-102.Eren, B. Nihal (2011).”‘Unutulan’ Üzerine”, “Korkuyu Beklerken” Gelenler içinde. (Der. Hilmi Tezgör). İstanbul: İletişim Yayınları, ss. 83-91.Huyugüzel, Ö. Faruk (2018). Eleştiri Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Dergâh Yayınları.Jahn, Manfred (2012). Anlatıbilim. (Çev. B. Dervişcemaloğlu). İstanbul: Dergâh Yayınları.John, Dorrit (2008). Şeffaf Zihinler. (Çev. Ferit Burak Aydar). İstanbul: Metis Yayınları.Kale, Özlem (2015). “Edebiyatta Bilinç Akışı Tekniğine Başvurulma Sebepleri Üzerine Bazı Dikkatler”. Humanities Sciences. 10 (2), 88-93.Karabulut, Mustafa (2012). “Yusuf Atılgan’ın ‘Aylak Adam’ Romanında Anlatım Teknikleri”, Turkish Studies, 7/1: 1375-1387.Karataş, Turan (2018). Ansiklopedik Edebiyat Terimleri Sözlüğü. İstanbul: İz Yayınları.Kolcu, Ali İhsan (2015). Öykü Sanatı. (4. Baskı). Erzurum: Salkımsöğüt Yayınları.Komisyon (2010). “Oğuz Atay”, Tanzimat'tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi içinde. (Ed. Murat Yalçın). Cilt I, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. ss.141-144.Kundera, Milan (2002). Roman Sanatı. (Çev. Aysel Bora). İstanbul: Can Yayınları.Moran, Berna (2003). Edebiyat Kuramları ve Eleştiri. İstanbul: İletişim Yayınları.Moran, Berna (2002) Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış 1. İstanbul: İletişim Yayınları.Nabokov, Vladimir (1988). Edebiyat Dersleri. İstanbul: Özal Matbaası.Narlı, Mehmet (2010). “Anlatım Tutumu ve Teknikleri ile Öykü Kişilerinin İlişkisi”. Yeni Türk Edebiyatı Araştırmaları. 3: 7-16.Özgüven, Fatih (2009). “Unutulan”, Oğuz Atay İçin Bir Sempozyum. (Ed. H. İnci- E. Türker). İstanbul: İletişim Yayınları, ss. 187-192.Sakallı, Fatih (2011). “Tutunamayanların Hikâyeleri “Korkuyu Beklerken”. Turkish Studies. 6/1: 1713-1725.Sazyek, Hakan (2013). Roman Terimleri Sözlüğü, Ankara: Hece Yayınları.Şahin, Seval (2003). “‘Tutunamayan, Tehlikeyi Oyunlarla Yaşayan’ Bir Hikayeci: Oğuz Atay”, Hece, 74: 143-148.Tekin, Mehmet (2001). Roman Sanatı (Romanın Unsurları). İstanbul: Ötüken Neşriyat.Tosun, Necip (2008). “Modernizmin Eleştirel Dili: Bilinç Akımı”. Hece Öykü. 26: 39-48.Üner, A. Melda (1998). “Tutunamayanlar'ın Anlatım Teknikleri”, Adam Sanat. 148: 37-42.
