RUH SAĞLIĞI PROFESYONELLERİNİN YAŞLILARLA PSİKOLOJİK DANIŞMA YAPMAYA DAİR GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ

Öz

Sağlık koşullarındaki gelişmeler ile birlikte yaşlı bireylerin yaşam kaliteleri artmakta ve nüfus içerisinde yaşlı bireylerde oransal açıdan artış görülmektedir. Nüfustaki yaşlı oranının artışı ruh sağlığı hizmetleri üzerinde doğrudan etkiye sahiptir. Şu an ki durumda ruh sağlığı profesyonellerinin tercihe bağlı olarak yaşlı gruba ruh sağlığı hizmeti verilirken ilerleyen yıllarda bu durumun bir gereklilik olacağı düşünülmektedir. Bu nedenle bu çalışmada yaşlılarla psikolojik danışma / terapi süreçlerini yürüten uzmanların görüşlerini incelemek amaçlanmıştır. Bu amaçla araştırmada psikiyatrist, psikolog ve psikolojik danışmanlardan oluşan 19 ruh sağlığı profesyonelinin yaşlılarla psikolojik danışma yapmaya dair görüşleri incelenmiştir. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden bir tipik durum çalışmasıdır. Gerçekleştirilen kodlama ile açığa çıkan bulgular 5 tema altında sıralanmıştır. Bu temalar ’’Tercihler’’ , ‘’Yaşlılık döneminde psikolojik destek alma: Terapinin yaşı yoktur’’, ‘’Yeterlilik’’, ‘’Zorluklar: Terapi 65 – 70 yaşındaki bir amcaya golf oynatmak gibi midir?’’ ve ‘’Ekonomik sorunlar, etiketlenme kaygısı ve bilgelik yanılgısı kıskacında terapiye katılım engelleri’’ şeklindedir. Tüm temalar ayrı ayrı yorumlanarak ele alınmış ve uygulamaya dönük somut önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Yaşlı
• Psikolojik danışma
• ruh sağlığı
• terapi

INVESTIGATING THE PERCEPTIONS OF MENTAL HEALTH PROFESSIONALS’ ABOUT COUNSELING WITH THE ELDERLY

Abstract

The deterioration of health status among elderly people is on the rise which has led to a huge increase in low life expectancy among elderly people. The proportion of the elderly population has rapidly increased. This trend is parallel to the increase in the proportion of the elderly population, which directly affects their mental health. The main reason why mental health services currently provide to the elderly group on an optional basis is that it a necessity in the coming years. In that sense, it is essential to investigate the views of experts who conduct psychological counselling or therapy processes on elderly people. This study aims to determine the opinions of 19 mental health professionals consisting of psychiatrists, psychologists, and counsellors on providing psychological counselling to elderly people. The quantitive approach was obtained in this research. From the analyzed data, the findings were grouped under 5 themes. The themes are “Preferences”, “Seeking Psychological Support in Old Age: Therapy Knows No Age”, “Competence”, “Difficulties: Is therapy like playing golf with a 65-70-yearold uncle?”, and “Participation Barriers in Therapy due to Economic Problems, Labeling Anxiety, and the Fallacy of Wisdom”. All themes were interpreted separately and concrete recommendations were made.

Keywords

• Elderly
• Counseling
• mental health
• therapy

Kaynakça

1. American Psychological Association (APA). (2014). Guidelines for psychological practice with older adults. American Psychologist, 69, 34-65.
2. Beşe Canpolat, Ş., Taştı, E.(2022). Türkiye'de aktif yaşlanma endeksinde 2008-2020 döneminde yaşanan değişim: Avrupa Birliği ülkeleri ile karşılaştırmalı bir değerlendirme. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 22(56), 443-499. DOI:10.21560/spcd.vi.1074414
3. Creswell, J. W. (2021a). Beş nitel araştırma yaklaşımı. S. B. Demir ve M. Bütün (Çev. Eds.) ve M. Aydın (Çev.). Nitel araştırma yöntemleri. (Altıncı baskı, s. 98 – 103) içinde. Siyasal Kitabevi (Orijinal eser yayın tarihi, 1997).
4. Creswell, J. W. (2021b). Geçerlik ve değerlendirme standartları. S. B. Demir ve M. Bütün (Çev. Eds.) ve O. Birgin (Çev.). Nitel araştırma yöntemleri. (Altıncı baskı, s. 245 – 256) içinde. Siyasal Kitabevi (Orijinal eser yayın tarihi, 1997).
5. Güven M., Aslan, A. M. (2018). Psikolojik danışma ve rehberlik alanında Türkiye'deki bilimsel dergilerde yayınlanan makaleler üzerine bir inceleme. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(55). 593 – 604.
6. Güven, M., Özhan, M. B., Kaynak, S., Demirbaş-Kurt, N. (2018). Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi ile Journal of Counselling Psychology’deki araştırma eğilimleri. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 8(49), 193-208.
7. Hamamcı, Z., Taşdemir, H. S. (2009). Huzurevinde çalışan psikolog ve sosyal çalışmacıların mesleki yeterlilik düzeylerinin incelenmesi. 1. Uluslararası Eğitim Araştırmaları Kongre Kitabı (ss. 22-33). Çanakkale: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.
8. İstatistiklerle Yaşlılar, 2022. (2023, Mart). Türkiye İstatistik Kurumu Haber Bülteni, 49667. Erişim adresi: https://l24.im/ETKpO (Erişim 05.12.23).

9. Karagöz, S., Ertem, M. (2020). Cerrahi kliniklerde yatan hastaların psikolojik yardım arama tutumu. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi, 9(3), 189 – 196.
10. Karel, M. J., Gatz, M., Smyer, M. A. (2012). Aging and mental health in the decade ahead: What psychologists need to know. American Psychologist, 67(3), 184-198.
11. Kessler, E. M., Agines, S., Bowen, C.E. (2015) Attitudes towards seeking mental health services among older adults: Personal and contextual correlates. Aging & Mental Health, 19(2), 182- 191.
12. Lee, H. J., Dugan, E. (2015) How large is the gap between self-report and assessed mental health and does it impact older adult mental health service utilization? Journal of Gerontological Social Work, 58(1), 3-19, doı: 10.1080/01634372.2014.919978
13. Mackenzie, C. S., Gekoski, W. L., Knox, V. J. (2006) Age, gender, and the underutilization of mental health services: The influence of help-seeking attitudes, Aging and Mental Health, 10(6), 574-582, doı: 10.1080/13607860600641200
14. Mersin, S., Demiralp, M., Öz, F. (2018). Yaşlı bireylerin kendilerine ve yaşamlarına ilişkin öz değerlendirmeleri. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 18(40), 135-155.
15. Pak, M. (2020). Yaşlılarla sosyal hizmetlerde yeni paradigma: Yaşlıları güçlendirme. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 20(47), 355-382. DOI: 10.21560/spcd.vi.535708
16. Patton, M. Q. (2018a). Nitel araştırmanın desenlenmesi. M. Bütün ve S. B. Demir (Çev. Eds.) ve İ. Eti ve B. Turhan Türkkan (Çev.). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri. (Üçüncü baskı, s. 209 – 259) içinde. Pegem Akademi (Orijinal eser yayın tarihi, 2001).
17. Patton, M. Q. (2018b). Nitel analiz ve yorumlama. M. Bütün ve S. B. Demir (Çev. Eds.) ve A. Çekiç ve A. Bakla (Çev.). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri. (Üçüncü baskı, s. 453-454) içinde. Pegem Akademi (Orijinal eser yayın tarihi, 2001).
18. Santrock, J. W. (2016). Yaşam boyu gelişim. (Çev. Ed. Galip Yüksel). İçinde ileri yetişkinlik döneminde bilişsel gelişim (s. 586). Nobel Akademi Yayıncılık
19. Siviş, R., Demir, A. G. (2004). Küresel yaşlanma ve Türkiye'de yaşlılarla psikolojik danışma ve rehberlik. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 3(21), 43- 48.
20. T. C. Sağlık Bakanlığı. (2010). Birinci basamak sağlık hizmetlerinde çalışan hekimler için yaşlı sağlığı tanı ve tedavi rehberi 2010. T. C. Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü. Erişim adresi: https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/kronik- hastaliklar-engelli- db/hastaliklar/Yasli_Sagligi/rehberler/Yasli_Sagligi_Tani_Tedavi_Rehberi.pdf (Erişim 12.12.22)
21. United Nations. (2022, 15 Kasım). Global issues: Population. https://www.un.org/en/global- issues/population#:~:text=On%2015%20November%202022%2C%20the,a%20milest one%20in%20human%20development (Erişim 12.12.22) Virnig, B., Huang, Z., Lurie, N., Musgrave, D., McBean, A. M., Dowd, B. (2004). Does medicare managed care provide equal treatment for mental illnessacross races?. Archives of General Psychiatry, 61(2), 201-205.
22. Yerli, G. (2017). Yaşlılık dönemi özellikleri ve yaşlılara yönelik sosyal hizmetler. Journal of International Social Research, 10(52). 1278-1287.
23. Yin, R. K. (2014). Case study research: Design and methods (5th edition). Los Angeles: Sage.