Motherhood 2.0 in Türkiye: Evaluation of the Virtual Family Education Program for Mothers

Abstract

The objective of this study was to implement a family education program with mothers to raise parental awareness about children's technology use, to support healthy regulation of this use, and to enhance parents' knowledge and skills for preventing excessive use.. The study employed a quantitative method, specifically a quasi-experimental design with a single-group pre-test-post-test approach. In this context, the researcher delivered a five session training program via the Zoom platform between May 8 and June 5, 2024. The aim of the program was to enhance the participants' awareness and competencies in digital literacy, control, ethics, and innovation roles. Sixteen mothers participated in the study, with ages ranging from 36 to 46 (M = 40. Six of the participants were employed, and the average number of children per mother was two. The results indicated that maternal digital parenting self-efficacy remained consistent across different employment statuses, educational levels, and number of children. Following the training, a non-statistically significant increase was observed in the mothers’ digital literacy and digital security levels. However, no change was detected in their digital communication levels. The findings suggested that the mothers’ digital literacy levels were higher than those reported in the existing literature. It is thought that this study will contribute to theoretical and practical studies in the field in terms of module content and implementation. In future studies, it is recommended that male parents participate, comparisons are made with the control group, and such trainings are continued by updating the content according to the requirements.

Keywords

• mother
• technology
• digital parenting
• education

Türkiye’de Annelik 2.0: Annelere Yönelik Sanal Aile Eğitim Programının Etkililik Değerlendirilmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı ebeveynlerin çocuklarının teknoloji kullanımının farkına varmalarına, çocuklarının teknoloji kullanımını sağlıklı bir şekilde denetlemelerine ve aşırı kullanımı önlemelerine yardımcı olacak bilgi ve beceri kazandırmayı hedefleyen annelere yönelik bir aile eğitim programının etkililiğini sınamaktır. Çalışma nicel araştırma yöntemi yarı deneysel desenle gerçekleştirilen, tek gruplu, ön test-son test türündedir. Bu kapsamda 16 anneye farkındalık, dijital okuryazarlık, kontrol, etik ve yenilikçilik rolleri kazandırmak için araştırmacı tarafından 8 Mayıs - 5 Haziran 2024 tarihleri arasında Zoom platformu üzerinden 5 oturumda eğitim verilmiştir. Annelerin yaşları 36-46 arasındadır (ort. 40), altısı çalışmaktadır ve ortalama çocuk sayıları ikidir. Annelerin çalışma durumlarına, eğitim düzeyine ve sahip oldukları çocuk sayısına göre dijital ebeveynlik öz yeterliliğinin değişmediği görülmüştür. Eğitim sonrasında annelerin dijital okuryazarlık düzeyleri, dijital güvenlik düzeyleri istatistiksel olarak anlamlı olmamakla birlikte artmış, dijital iletişim düzeyleri değişmemiştir. Bu çalışma sonucunda annelerin dijital okuryazarlıklarının alan yazınındaki bulgulara kıyasla yükseldiği görülmüştür. Bu çalışmanın alandaki kuramsal ve uygulamalı çalışmalara modül içerikleri ve uygulanışı yönünden katkı sunacağı düşünülmektedir. Gelecek çalışmalarda erkek ebeveynlerin katılımının sağlanması, kontrol grubu ile karşılaştırma yapılması ve içeriğin gereksinimlere göre güncellenerek bu tür eğitimlerin sürdürülmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• anne
• teknoloji
• dijital ebeveynlik
• eğitim

Kaynakça

1. Amin, N. A. L., Tam, W. W. & Shorey, S. (2018). Enhancing first-time parents’ self-efficacy: A systematic review and meta-analysis of universal parent education interventions’ efficacy. International Journal of Nursing Studies, 82, 149-162. https://doi.org/10.1016/j.ijnurstu.2018.03.021
2. Anderson, M. (2016). Parents, teens and digital monitoring. Pew İnternet & American Life Project (2016). https://www.pewresearch.org/internet/2016/01/07/parents-teens-and-digital-monitoring/
3. Ayas, T. & Horzum, M.B. (2013). İlköğretim öğrencilerinin internet bağımlılığı ve aile internet tutumu. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(39), 46-57.
4. Benedetto, L. & Ingrassia, M. (2021). Digital parenting: Raising and protecting children in media world. Parenting: Studies by an ecocultural and transactional perspective, 127-148. https://doi.org/10.5772/intechopen.92579
5. Blakemore, S. J. (2022). Ergen Beyninin Gizli Yaşamı. Nepal Kitap: İstanbul.
6. BTK Akademi (t.y.). Google Dijital Ebeveynlik. https://www.btkakademi.gov.tr/portal/course/google-dijital-ebeveynlik-9529
7. Cabello-Hutt, T., Cabello, P. & Claro, M. (2018). Online opportunities and risks for children and adolescents: The role of digital skills, age, gender and parental mediation in Brazil. New Media & Society, 20(7), 2411- 2431. https://doi.org/10.1177/1461444817724168
8. Canpolat, M. & Karadaş, C. (2023). A mixed method research on increasing digital parenting awareness of parents. Education and Information Technologies, 29(6), 6683-6704.

9. Cerniglia, L., Zoratto, F., Cimino, S., Laviola, G., Ammaniti, M. & Adriani, W. (2017). Internet Addiction in adolescence: Neurobiological, psychosocial and clinical issues. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 76, 174-184. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2016.12.024
10. Chang, F. C., Chiu, C. H., Chen, P. H., Chiang, J. T., Miao, N. F., Chuang, H. Y. & Liu, S. (2019). Children’s use of mobile devices, smartphone addiction and parental mediation in Taiwan. Computers in Human Behavior, 93(April 2018), 25–32. https://doi.org/10.1016/j.chb.2018.11.048
11. Chaudron, S., Beutel, M. E., Navarrete, D., Dreier, V., Fletcher-Watson, M., Heikkilä, B. & Wölfling, A. S., K (2015). Young children (0–8) and digital technology: A qualitative exploratory study across seven countries. Italy: JRC; ISPRA.
12. Clarkson, A. & Zierl, L. (2018). An Online Parenting Program Grows Digital Parenting Skills and Parent–School Connection. The Journal of Extension, 56(5), Article 6. https://doi.org/10.34068/ joe.56.05.06
13. Cojocaru, D. (2011). Attending parenting education programmes in Romania. The case of the Holt Romania Iasi programme. Revista de cercetare şi intervenţie socială, (32), 140-154.
14. Coşkunalp, S. (2022). Dijital ebeveynlik öz yeterliği i̇le çocuklarda problemli medya kullanımı arasındaki i̇lişkinin i̇ncelenmesi. [Yüksek lisans tezi]. Selçuk Üniversitesi.
15. Çeçen, A. F., Çokluk, N., Bostanci, M. & Atmaca, S. (2023). Aile kurumuna dijital bir yaklaşım: Dijital Aile Sözleşmesi. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 22(1), 66-84. https://doi.org/10.21547/jss.1206730
16. Dere, S. (2023). Di̇ji̇tal Ebeveynli̇ği̇n Ai̇le İçi̇ İleti̇şi̇m ve Veli̇ni̇n Eği̇ti̇me Katılımı Üzeri̇ne Etki̇si̇, [Yüksek lisans tezi] İstanbul Ti̇caret Üni̇versi̇tesi̇.
17. Ersoy, M. & Arseven, İlhami. (2021). Examination of teacher candidates’ social media addictions and academic procrastination behaviors according to various variables. E-International Journal of Pedandragogy, 1(1), 87– 105. https://doi.org/10.7051/e-ijpa.31
18. Fischer-Grote, L., Kothgassner, O. D. & Felnhofer, A. (2019). Risk factors for problematic smartphone use in children and adolescents: a review of existing literature. Neuropsychiatrie, 33(4), 179. https://doi.org/10.1007/s40211-019-00319-8
19. Gedik, Ç. & Şahan, G. (2024). Evaluation of Parents' and Teachers' Views on Digital Parenting Skills. International e-Journal of Educational Studies, 8(16), 87-106. https://doi.org/10.31458/iejes.1417362
20. Gökali̇ler, E. ve Özer, A. (2019). Baba 2.0: Dijital dönüşüm ile değişen baba rolü üzerine bir araştırma. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 48.
21. Gökel, Ö. (2020). Teknoloji bağımlılığının çeşitli yaş gruplarındaki çocuklara etkileri hakkındaki ebeveyn görüşleri. Cyprus Turkish Journal of Psychiatry & Psychology, 2(1), 41-47. https://doi.org/10.35365/ctjpp.20.2.6
22. Göldağ, B. (2018). Lise öğrencilerinin dijital oyun bağımlılık düzeylerinin demografik özelliklerine göre incelenmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 1287-1315.
23. Goodwin, K. (2018). Dijital dünyada çocuk büyütmek. (T. Er, Çev.) Aganta Kitap Yayınevi. Grant, J. E., Brewer, J. A. & Potenza, M. N. (2006). The neurobiology of substance and behavioral addictions. CNS spectrums, 11(12), 924-930.
24. Hark Söylemez, N. (2023). Views of Parents on Digital Parenting Competencies. International Journal of Contemporary Educational Research, 10(1), 72–83. https://doi.org/10.33200/ijcer.1163987
25. Helsper, E. J., Kalmus, V., Hasebrink, U., Sagvari, B. & De Haan, J. (2013). Country classification: Opportunities, risks, harm and parental mediation. London: EU Kids Online, LSE.
26. İnan-Kaya, G., Mutlu-Bayraktar, D. & Yılmaz, Ö. (2018). Digital parenting: Perceptions on digital risks. Kalem Uluslararası Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 8(1), 131-157. doi: https://doi.org/10.23863/kalem.2018.96
27. Kabakçı Yurdakul, I., Dönmez, O., Yaman, F. & Odabaşı, H. F. (2013). Digital parenting and changing roles. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 12(4), 883–896.
28. Kabali, H. K., Irigoyen, M. M., Nunez-Davis, R., Budacki, J. G., Mohanty, S. H., Leister, K. P. & Bonner, R.L. (2015). Exposure and use of mobile media devices by young children. Pediatrics, 136(6), 1044e1050. https://doi.org/10.1542/peds.2015-2151.
29. Kalkim, A., Korkmaz, E. K. & Toraman, A. U. (2024). Examining the relationship between digital parenting self-efficacy and digital parenting awareness of early adolescents' parents. Journal of Pediatric Nursing, 78, 1-6. https://doi.org/10.1016/j.pedn.2024.05.028
30. Kaşıkçı, D. N., Çağıltay, K., Karakuş, T., Kurşun, E. & Ogan, C. (2014). Türkiye ve Avrupa'daki çocukların internet alışkanlıkları ve güvenli internet kullanımı. Eğitim ve Bilim, 39(171), 230-243.
31. Kennedy, T. L. M. (2011). Weaving the home web: A Canadian case study of internet domestication [Unpublished doctoral dissertation]. Doctor of Philosophy: University of Toronto.
32. Kopuz, T., Turgut, Y. E. & Aktı Aslan, S. (2022). Dijital ebeveynlik tutumu ile çocukların güvenli internet kullanımları arasındaki ilişki üzerine bir inceleme. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (42), 123-153. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1111996
33. Kwak, J. Y., Kim, J. Y. & Yoon, Y. W. (2018). Effect of parental neglect on smartphone addiction in adolescents in South Korea. Child Abuse & Neglect, 77, 75-84. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2017.12.008
34. Lewis, K. L., Howard, S. J. Verenikina, I. & Kervin, L. K. (2023). Parent perspectives on young children’s changing digital practices: Insights from Covid-19. Journal of Early Childhood Research, 21(1), 76-90. https://doi.org/10.1177/1476718X221145486
35. Liau, A. K., Khoo, A. & Ang, P. H. (2008). Parental awareness and monitoring of adolescent internet use. Current Psychology, 27, 217–233. https://doi.org/10.1007/s12144-008-9038-6
36. Lim, S. A. & You, S. (2019). Effect of parental negligence on mobile phone dependency among vulnerable social groups: Mediating effect of peer attachment. Psychological reports, 122(6), 2050-2062. https://doi.org/10.1177/0033294118799339
37. Lim, S. S. (2016). Through the tablet glass: Transcendent parenting in an era of mobile media and cloud computing. Journal of Children and Media, 10(1), 21-29. https://doi.org/10.1080/17482798.2015.1121896
38. Lin-Lewry, M., Nguyen, C. T. T., Huda, M. H., Tsai, S. Y., Chipojola, R. & Kuo, S. Y. (2024). Effects of digital parenting interventions on self-efficacy, social support, and depressive symptoms in the transition to parenthood: A systematic review and meta-analysis. International Journal of Medical Informatics, 105405. https://doi.org/10.1016/j.ijmedinf.2024.105405
39. Livingstone, S., Ólafsson, K., Helsper, E. J., Lupiáñez-Villanueva, F. Veltri, G. A. & Folkvord, F. (2017). Maximizing opportunities and minimizing risks for children online: The role of digital skills in emerging strategies of parental mediation. Journal of Communication, 67, 82–105. https://doi.org/10.1111/jcom.12277
40. Manap, A. & Durmuş, E. (2021). Dijital ebeveynlik farkındalığının aile içi roller ve çocukta internet bağımlılığına göre incelenmesi. e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 12(1), 141-156. https://doi.org/10.19160/ijer.837749
41. Mertala, P. (2019). Digital technologies in early childhood education–a frame analysis of preservice teachers’ perceptions. Early Child Development and Care, 189(8), 1228–1241.
42. Mitchell, A. & Savill-Smith, C. (2005). The use of computer and video games for learning: A review of the literature. London: LSDA.
43. Modecki, K. L., Goldberg, R. E., Wisniewski, P. & Orben, A. (2022). What is digital parenting? A systematic review of past measurement and blueprint for the future. Perspectives on Psychological Science, 17(6), 1673-1691. https://doi.org/10.1177/17456916211072458
44. Mohamed, S., Wok, S., Ghazali, W. N. W. M. & Nasir, N. S. M. (2022). Maternal Digital Competencies as a Prerequisite for Effective Digital Parenting among Malaysian Mothers. International Journal of Social Policy and Society (IJSPS), 115-135.
45. Nayci, Ö. (2021). Examination of digital parenting awareness of the primary school students' parents during the COVID-19 Pandemic. Pegem Journal of Education and Instruction, 11(2), 58-71.
46. Nguyen, Q. T., Naguib, R. N., Das, A. K., Papathomas, M., Vallar, E. A., Wickramasinghe, N., ... & Nguyen, V. A. (2018). Primary education in Vietnam and pupil online engagement. International Journal of Educational Management, 32(1), 71-83. https://doi.org/10.1108/IJEM-11-2016-0242
47. Nikken, P. & Schols, M. (2015). How and why parents guide the media use of young children. Journal of Child and Family Studies, 24(11), 3423–3435. https://doi.org/10.1007/s10826-015- 0144-4.
48. Office of Communications. (2020). Online Nation 2020 report. https://www.ofcom.org.uk/__data/assets/pdf_file/0027/196407/online-nation-2020-report.pdf
49. Oğuz, B. N. & Kutluca, A.Y. (2020). Okul öncesi dönemde çocukları olan ebeveynlerin teknoloji kullanımına yönelik görüşlerinin incelenmesi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39(2), 252-268.
50. Özsoy, D. & Atılgan, S. (2018). Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi’ndeki 0-8 yaş grubu çocukların internet kullanımı ve bu kapsamda ebeveyn arabuluculuğu: Nitel bir araştırma. Selçuk İletişim, 11(2), 96-125. https://doi.org/10.18094/josc.415323
51. Pekyürek, M. F. (2022). Ebeveynlerin dijital ebeveynlik yeterliklerinin artırılmasına yönelik eiçeriklerin geliştirilmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Bartın Üniversitesi.
52. Pekyürek, M. F., Durak, H. Y., Sarıtepeci, M., Aydoğdu, Y. Ö. & Yıldız, E. A. (2023). Examining the usability of e-content in different forms for increasing digital parenting competencies. Journal of Learning and Teaching in Digital Age, 8(1), 82-92. https://doi.org/10.53850/joltida.1118809
53. Pempek, T. & McDaniel, B. T. (2016). Young children’s tablet use and associations with maternal well-being. Journal of Child and Family Studies, 25(8), 1-28. https://doi.org/10.1007/s10826-016-0413-x
54. Plowman, L., Stevenson, O., Stephen, C. & McPake, J. (2012). Preschool children’s learning with technology at home. Computers and Education, 59(1), 30-37. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2011.11.014
55. Runyan, D., Wattam, C., Ikeda, R., Hassan, F. & Ramiro, L. (2002). Child abuse and neglect by parents and other caregivers. E. G. Krug, L. L. Dahlberg, J. A. Mercy (eds.). World Health Organization, Geneva. 57-86.
56. Sanders, W. P., Forehand, R., Sullivan, A. & Jones, D. (2016). Parental perceptions of technology and technology-focused parenting: Associations with youth screen time. Journal of Applied Developmental Psychology, 44, 28-38. https://doi.org/10.1016/j.appdev.2016.02.005
57. Sohn, S. Y., Rees, P., Wildridge, B., Kalk, N. J. & Carter, B. (2019). Prevalence of problematic smartphone usage and associated mental health outcomes amongst children and young people: a systematic review, meta-analysis and GRADE of the evidence. BMC psychiatry, 19(1), 1-10.
58. Solter, A. J. (2020). Bilinçli Bebek (Çev.: A. Cebennoyon). İstanbul: Doğan Kitap.
59. Sürü, D. (2020). “Aileler İçin İnternet ve Sosyal Medya Kullanımı Psiko-eğitimi” Programı’nın kişiler üzerine olan etkisinin incelenmesi, Kadem Kadın Araştırmaları Dergisi, 6(1) 113-136. https://doi.org/10.21798/kadem.2020162324
60. Thorvaldsen, S., Egeberg, G., Pettersen, G. O. & Vavik, L. (2011). Digital dysfunctions in primary school: A pilot study. Computers & Education, 56(1), 312-319. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2010.07.008
61. Toran, M., Ulusoy, Z., Aydın, B., Deveci, T. & Akbulut, A. (2016). Çocuklarin dijital oyun kullanimina ilişkin annelerin görüşlerinin değerlendirilmesi. Kastamonu Education Journal, 24(5), 2263.
62. Tosun, N. & Mihci, C. (2020). An examination of digital parenting behavior in parents with preschool children in the context of lifelong learning. Sustainability, 12(18), 7654. https://doi.org/10.3390/su12187654
63. TÜİK (2021). Çocuklarda bilişim teknolojileri kullanım araştırması. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Cocuklarda-Bilisim-Teknolojileri-Kullanim-Arastirmasi2021
64. TÜİK (2023). İstatistiklerle Çocuk, 2023. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Cocuk-2023-53679#:~:text=Adrese%20Dayal%C4%B1%20N%C3%BCfus%20Kay%C4%B1t%20Sistemi,7%27sini%20k%C4%B1z%20%C3%A7ocuklar%20olu%C5%9Fturdu.
65. TÜİK (2024a). Hanehalkı Bilişim Teknolojileri (BT) Kullanım Araştırması, 2024. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hanehalki-Bilisim-Teknolojileri-(BT)-Kullanim-Arastirmasi-2024-53492
66. TÜİK (2024b). Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması, 2024. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Cocuklarda-Bilisim-Teknolojileri-Kullanim-Arastirmasi-2024-53638
67. Türen, Ş., & Bağçeli Kahraman, P. (2025). The predictive relationships between children's digital game addiction tendencies and mothers' digital parenting awareness and digital literacy levels. Education and Information Technologies, 30(3), 3115-3144.
68. Türkel, N. (2021). Ebeveynlerin sosyal medya bağımlılık düzeyleri ile dijital ebeveynlik tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. [Yüksek lisans tezi]. Üsküdar Üniversitesi.
69. Ulusoy, A. & Bostancı, M. (2014). Çocuklarda sosyal medya kullanımı ve ebeveyn rolü. The Journal of Academic Social Science Studies, 28, 559-572.
70. UNICEF. (2017). Dünya çocuklarının durumu 2017. New York, Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu, http://www. unicef. org. tr/files/bilgimerkezi/doc/SOWC_ 2017_SUM_TR. pdf adresinden edinilmiştir.
71. Üstündağ, A. (2024). Parenting in the digital age: How is the digital awareness of mothers? Journal of Learning and Teaching in Digital Age, 9(1), 50-60. https://doi.org/10.53850/joltida.1290600
72. We are Social (2022). Digital 2022. https://wearesocial.com/uk/blog/2022/01/digital-2022-another-year-of-bumper-growth-2/
73. We are Social (2024). Digital 2024. https://datareportal.com/reports/digital-2024-global-overview-report
74. Yang, F., Helgason, A. R., Sigfusdottir, I. D. & Kristjansson, A. L. (2013). Electronic screen use and mental well-being of 10-12 year old children. European Journal of Public Health, 23(3), 492-498. https://doi.org/10.1093/eurpub/cks102
75. Yaman, F. (2018). Türkiye’deki ebeveynlerin dijital ebeveynlik öz yeterliklerinin incelenmesi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Anadolu Üniversitesi.
76. Yaman, F., Dönmez, O., Akbulut, Y., Yurdakul, I. K., Çoklar, A. N. & Guyer, T. (2019). Ebeveynlerin dijital ebeveynlik yeterliklerinin çeşitli demografik değişkenler açısından incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 44(199). http://dx.doi.org/10.15390/EB.2019.7897
77. Yao, M. & Zhong, Z. (2014). Loneliness, social contacts and internet addiction: A cross-lagged panale study. Computers in Human Behaviour, 30, 164-170. https://doi.org/10.1016/j.chb.2013.08.007
78. Yaşaroğlu, C. & Sönmez, D. (2022). Evaluating the digital parenting levels of parents of primary school students during the pandemic based on different variables. Research on Education and Media, 14(2), 97–107. https://doi.org/10.2478/rem-2022-0027
79. Yay, M. (2019). Dijital ebeveynlik. İstanbul: Yeşilay Yayınları.
80. Yiğit, B. (2011). Sınıfta disiplin ve öğrenci davranışının yönetimi. M. Şişman ve S. Turan (Ed). Sınıf Yönetimi. Ankara: Pegem Akademi 77-95.
81. Zabatiero, J., Straker, L., Mantilla, A., Edwards, S. & Danby, S. (2018). Young children and digital technology: Australian early childhood education and care sector adults’ perspectives. Australasian Journal of Early Childhood, 43(2), 14–22. https://doi.org/10.23965/AJEC.43.2.02
82. Zhang-Kennedy, L., Abdelaziz, Y. & Chiasson, S. (2017). Cyberheroes: The design and evaluation of an interactive ebook to educate children about online privacy. International Journal of Child-Computer Interaction, 13, 10-18. https://doi.org/10.1016/j.ijcci.2017.05.001