Research Article

ACELE DENEYİMLERİNİN ÖLÇÜLMESİ (RUSH EXPERIENCES SCALE-RES): TÜRK KÜLTÜRÜ İÇİN GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI

Volume: 23 Number: 3 September 30, 2025
TR EN

ACELE DENEYİMLERİNİN ÖLÇÜLMESİ (RUSH EXPERIENCES SCALE-RES): TÜRK KÜLTÜRÜ İÇİN GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI

Abstract

Öz: Acele deneyimi kavramı ilk olarak macera turizmi alanına (Buckley, 2012) yakın zamanda (Tez, 2023) ise ciddi serbest zaman literatürüne dahil edilmiştir. Araştırmada, ciddi serbest zaman katılımcılarının “acele deneyimlerini” değerlendirebilecek kısa bir psikometrik ölçüm aracının Türk kültürü için adaptasyon çalışmasını gerçekleştirmektir. Bu bağlamda, araştırma ciddi serbest zaman katılımına ilişkin katılımcılarının acele deneyimlerini değerlendirebilecek ulusal alanda ilk nicel ölçüm aracını sunmaktadır. Araştırmanın evren ve örneklemini Türkiye’de yer alan ciddi serbest zaman katılımcıları (macera-yüksek riskli sporcular ve ekstrem sporcular) oluşturmaktadır. Araştırmada ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Veriler çevrimiçi oluşturulan “Google Form” aracılığıyla ve kartopu yöntemi ile katılımcılara ulaşılarak toplanmıştır. Ciddi serbest zaman katılımcılarından toplanan veriler ile katılımcılara ilişkin “tanımlayıcı istatistiksel analizler”, verilerin dağılımına ilişkin normal varsayımına ilişkin analizler”, yapının Türk kültürü için doğrulanmasına ilişkin AFA ve Birinci Düzey DFA”, yapıya ilişkin ek güvenirlik ve geçerlilik analizi olan “birleşim ve ayrışım geçerliliği (AVE-CR), ölçüm güvenirliğine ilişkin Cronbach Alpha, katılımcıların verdikleri cevaplara ilişkin taban ve tavan etkileri analizleri yapılmıştır. Yapı güvenirliği için AFA ve DFA gerçekleştirilmiştir ve bu kapsamda Türk kültürü için Acele Deneyimi Ölçeği’nin tek faktörlü ve 13 maddelik faktör yapısı ile geçerli ve güvenilir ölçmeler yapabilen bir ölçüm aracı olduğu belirlenmiştir.

Keywords

References

  1. Bandalos, D. L., & Finney, S. J. (2010). Factor analysis: Exploratory and confirmatory. In G. R. Hancock & R. O. Mueller (Eds.), The reviewer’s guide to quantitative methods in the social sciences (pp. 93–114). Routledge.
  2. Bandalos, D. L., Finney, S. J., Hancock, G. R., & Mueller, R. O. (2010). The reviewer’s guide to quantitative methods in the social sciences. Routledge.
  3. Brislin, R. W. (1970). Back-translation for cross-cultural research. Journal of Cross-Cultural Psychology, 1(3), 185–216. https://doi.org/10.1177/135910457000100301
  4. Brymer, E., & Gray, T. (2009). Dancing with nature: Rhythm and harmony in extreme sport participation. Journal of Adventure Education & Outdoor Learning, 9(2), 135–149. https://doi.org/10.1080/14729670902856617
  5. Brymer, E., & Schweitzer, R. (2013). Extreme sports are good for your health: A phenomenological understanding of fear and anxiety in extreme sport. Journal of Health Psychology, 18(4), 477–487. https://doi.org/10.1177/1359105312446770
  6. Buckley, R. (2012). Rush as a key motivation in skilled adventure tourism: Resolving the risk recreation paradox. Tourism Management, 33(4), 961–970. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2011.10.002
  7. Buckley, R. C. (2016). Qualitative analysis of emotions: Fear and thrill. Frontiers in Psychology, 7, 1187. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2016.01187
  8. Büyüköztürk, Ş. (2011). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma tasarımı, SPSS uygulamaları ve yorumlama. Pegem.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Sports and Recreation

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

September 22, 2025

Publication Date

September 30, 2025

Submission Date

March 18, 2025

Acceptance Date

September 17, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 23 Number: 3

APA
Yavaş, Ö., Karakulak, İ., Eyuboğlu, E., & Çelebi, M. (2025). ACELE DENEYİMLERİNİN ÖLÇÜLMESİ (RUSH EXPERIENCES SCALE-RES): TÜRK KÜLTÜRÜ İÇİN GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI. SPORMETRE Beden Eğitimi Ve Spor Bilimleri Dergisi, 23(3), 81-92. https://doi.org/10.33689/spormetre.1660137
AMA
1.Yavaş Ö, Karakulak İ, Eyuboğlu E, Çelebi M. ACELE DENEYİMLERİNİN ÖLÇÜLMESİ (RUSH EXPERIENCES SCALE-RES): TÜRK KÜLTÜRÜ İÇİN GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi. 2025;23(3):81-92. doi:10.33689/spormetre.1660137
Chicago
Yavaş, Özge, İzzet Karakulak, Ender Eyuboğlu, and Murat Çelebi. 2025. “ACELE DENEYİMLERİNİN ÖLÇÜLMESİ (RUSH EXPERIENCES SCALE-RES): TÜRK KÜLTÜRÜ İÇİN GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI”. SPORMETRE Beden Eğitimi Ve Spor Bilimleri Dergisi 23 (3): 81-92. https://doi.org/10.33689/spormetre.1660137.
EndNote
Yavaş Ö, Karakulak İ, Eyuboğlu E, Çelebi M (September 1, 2025) ACELE DENEYİMLERİNİN ÖLÇÜLMESİ (RUSH EXPERIENCES SCALE-RES): TÜRK KÜLTÜRÜ İÇİN GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 23 3 81–92.
IEEE
[1]Ö. Yavaş, İ. Karakulak, E. Eyuboğlu, and M. Çelebi, “ACELE DENEYİMLERİNİN ÖLÇÜLMESİ (RUSH EXPERIENCES SCALE-RES): TÜRK KÜLTÜRÜ İÇİN GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI”, SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, vol. 23, no. 3, pp. 81–92, Sept. 2025, doi: 10.33689/spormetre.1660137.
ISNAD
Yavaş, Özge - Karakulak, İzzet - Eyuboğlu, Ender - Çelebi, Murat. “ACELE DENEYİMLERİNİN ÖLÇÜLMESİ (RUSH EXPERIENCES SCALE-RES): TÜRK KÜLTÜRÜ İÇİN GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI”. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 23/3 (September 1, 2025): 81-92. https://doi.org/10.33689/spormetre.1660137.
JAMA
1.Yavaş Ö, Karakulak İ, Eyuboğlu E, Çelebi M. ACELE DENEYİMLERİNİN ÖLÇÜLMESİ (RUSH EXPERIENCES SCALE-RES): TÜRK KÜLTÜRÜ İÇİN GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi. 2025;23:81–92.
MLA
Yavaş, Özge, et al. “ACELE DENEYİMLERİNİN ÖLÇÜLMESİ (RUSH EXPERIENCES SCALE-RES): TÜRK KÜLTÜRÜ İÇİN GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI”. SPORMETRE Beden Eğitimi Ve Spor Bilimleri Dergisi, vol. 23, no. 3, Sept. 2025, pp. 81-92, doi:10.33689/spormetre.1660137.
Vancouver
1.Özge Yavaş, İzzet Karakulak, Ender Eyuboğlu, Murat Çelebi. ACELE DENEYİMLERİNİN ÖLÇÜLMESİ (RUSH EXPERIENCES SCALE-RES): TÜRK KÜLTÜRÜ İÇİN GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi. 2025 Sep. 1;23(3):81-92. doi:10.33689/spormetre.1660137