Research Article

19-20. Yüzyıllar Anadolu Türk Halı Sanatında Özgün Bir Kompozisyon: Manzara Tasvirleri

Volume: 32 Number: 1 September 23, 2023
TR EN

19-20. Yüzyıllar Anadolu Türk Halı Sanatında Özgün Bir Kompozisyon: Manzara Tasvirleri

Abstract

Bu makalenin konusunu, 19. ve 20. yüzyıllarda Kırşehir, Kula ve Lâdik’te dokunan, motif ve kompozisyon özellikleri açısından Türk halı sanatında özgün bir grup teşkil eden manzara tasvirli halılar oluşturmaktadır. Manzara kompozisyonları mihrap tasvirli halılarda mihrap nişinde, mihrap tasviri olmayan halılarda zeminde üst üste birkaç sıra tekrarlanmaktadır. Kula yöresine ait halılarda manzara kompozisyonlarının mihrap nişinde, mihrap tasviri olmayan halılarda zeminde iki yanda üst üste simetrik tasvir edilmesi karakteristiktir. Manzara kompozisyonunda, stilize ev ve ağaç motifleri ile bu motiflerin ön planında bahçe tasvirleri görülmektedir. Manzara tasvirli halılar uluslararası kaynaklarda cemetery rug, grave rug ve friedhofteppiche gibi isimlerle anılmaktadır. Bu terimler Türkçeye mezarlı/mezarlıklı olarak çevrilmiştir. Mezarlı/mezarlıklı halı tabiri için üzerinde en çok durulan nokta kompozisyonda tasvir edilen mimari unsurların bazı halılarda mezar taşına benzetilmesidir. Çalışma kapsamında, müze koleksiyonları ve kaynaklardan tespit edilen manzara tasvirli halılar detaylı olarak incelenmiştir. Üslup özellikleri ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Manzara kompozisyonlarında mezar/mezarlık ile ilgili motif bulunmamaktadır. Manzara tasvirli halıların motif ve kompozisyonları ait olduğu dönemin sanatsal özellikleri çerçevesinde değerlendirildiğinde, tasvir edilen motiflerin batılılaşma dönemi süslemelerinin sevilen kompozisyonu hayali manzara tasvirleri olduğu anlaşılmaktadır.

Keywords

References

  1. Kaynakça And, M. (2004). Osmanlı Tasvir Sanatları:1 Minyatür. İstanbul: YKY.
  2. Anmaç, E. (1997), Geçmişten Günümüze Kula Halılarının Teknik Ve Sanatsal Özellikleri Ve Yeni Tasarımlar, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Dokuz Eylül Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
  3. Arık, R. (1976). Batılılaşma Dönemi Anadolu Tasvir Sanatı. Ankara: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  4. Arık, R. (1983), Manzaralı Halılar, II. Milletlerarası Türk Folklor Kongresi Bildirileri, V. Cilt, 23-30.
  5. Aslanapa, O. (2005). Türk Halı Sanatının Bin Yılı. İstanbul: İnkilap Kitabevi.
  6. Bennett, I. (1985). Oriental Carpets and Rugs. Portugal.
  7. Butterweck, G. ve Orasch, D. (1986). Handbook of Anatolian Carpets. Wien: Im Eigenverlag.
  8. Deniz, B. (1984), Kırşehir Halıları. Arkeoloji-Sanat Tarihi Dergisi, S. 3, 25-81.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Islamic Arts, Art History

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

September 23, 2023

Publication Date

September 23, 2023

Submission Date

June 27, 2022

Acceptance Date

May 8, 2023

Published in Issue

Year 2023 Volume: 32 Number: 1

APA
Karaçay, Ç. (2023). 19-20. Yüzyıllar Anadolu Türk Halı Sanatında Özgün Bir Kompozisyon: Manzara Tasvirleri. Sanat Tarihi Dergisi, 32(1), 257-279. https://doi.org/10.29135/std.1136564
AMA
1.Karaçay Ç. 19-20. Yüzyıllar Anadolu Türk Halı Sanatında Özgün Bir Kompozisyon: Manzara Tasvirleri. STD. 2023;32(1):257-279. doi:10.29135/std.1136564
Chicago
Karaçay, Çiğdem. 2023. “19-20. Yüzyıllar Anadolu Türk Halı Sanatında Özgün Bir Kompozisyon: Manzara Tasvirleri”. Sanat Tarihi Dergisi 32 (1): 257-79. https://doi.org/10.29135/std.1136564.
EndNote
Karaçay Ç (September 1, 2023) 19-20. Yüzyıllar Anadolu Türk Halı Sanatında Özgün Bir Kompozisyon: Manzara Tasvirleri. Sanat Tarihi Dergisi 32 1 257–279.
IEEE
[1]Ç. Karaçay, “19-20. Yüzyıllar Anadolu Türk Halı Sanatında Özgün Bir Kompozisyon: Manzara Tasvirleri”, STD, vol. 32, no. 1, pp. 257–279, Sept. 2023, doi: 10.29135/std.1136564.
ISNAD
Karaçay, Çiğdem. “19-20. Yüzyıllar Anadolu Türk Halı Sanatında Özgün Bir Kompozisyon: Manzara Tasvirleri”. Sanat Tarihi Dergisi 32/1 (September 1, 2023): 257-279. https://doi.org/10.29135/std.1136564.
JAMA
1.Karaçay Ç. 19-20. Yüzyıllar Anadolu Türk Halı Sanatında Özgün Bir Kompozisyon: Manzara Tasvirleri. STD. 2023;32:257–279.
MLA
Karaçay, Çiğdem. “19-20. Yüzyıllar Anadolu Türk Halı Sanatında Özgün Bir Kompozisyon: Manzara Tasvirleri”. Sanat Tarihi Dergisi, vol. 32, no. 1, Sept. 2023, pp. 257-79, doi:10.29135/std.1136564.
Vancouver
1.Çiğdem Karaçay. 19-20. Yüzyıllar Anadolu Türk Halı Sanatında Özgün Bir Kompozisyon: Manzara Tasvirleri. STD. 2023 Sep. 1;32(1):257-79. doi:10.29135/std.1136564

Cited By