Research Article

Sıra Dışı Orta Bizans Başlıklarından İki Adet Dörtlü Sütunce Başlığı

Volume: 34 Number: 2 December 30, 2025
TR EN

Sıra Dışı Orta Bizans Başlıklarından İki Adet Dörtlü Sütunce Başlığı

Abstract

Makalede Uşak Müzesi’nin arkeolojik taş eser bölümünden iki başlık tanıtılmaktadır. Başlıklar, dörtlü sütunce şeklinde biçimlendirilmiş taşıyıcılarıyla monolit olup özel bir başlık biçimi sergilemeleri nedeniyle beraber ele alınmaktadır. Mimari bir kontekst içerisinde bulunmamışlardır. Müze kayıtlarında sadece bir tanesinin geliş yeri belli olup Frigya Sebastesi’ne 9 km. mesafedeki Sivaslı/Ağaçbeyli’den geldiği kaydedilmiştir. Orta Bizans mimari plastiğinin klasik motiflerini taşısalar da biçim ve bezeme uygulanışı açısından sıra dışıdırlar. Her ne kadar başlık tipleri kendi içerisinde çok çeşitlilik gösterse de söz konusu başlıklar başlık ve taşıyıcı arasında bir ara ögenin mevcudiyetiyle yaygın başlık tiplerinden farklı bir özellik göstermektedirler. Başlıklardan birini kabaranın ana motif olması sebebiyle ‘kabaralı başlık’, belli bir tipolojiye oturtulması zor olan diğerini ise arkad motifinden ve üstteki sepeti andıran kısmından dolayı ‘kalathosu arkad frizli başlık’ kategorisinde ele alınabilirler. En iyi ve öncelikli karşılaştırma örnekleri Sebaste kazılarından gelir. Hatta Sebaste’deki bir kilise için başlıkları günümüze ulaşmamış düğümlü dörtlü sütunceli templon taşıyıcıları (10. yüzyıl) öngörülmektedir. Burada ele alınan başlıkların sütuncelerinin nasıl biçimlendirildiğini bilmesek de boğumlu veya düğümlü olmaları muhtemeldir.

Keywords

References

  1. Acun, H. (1985). Manisa’daki Türbe Mimarisi. Belleten 49/195, 479-502. https://doi.org/10.37879/ttkbelleten.997858 (erişim 01.12.2024)
  2. Alpaslan, S. (1996). Antalya’nın Demre (Kale) İlçesindeki H. Nikolaos Kilisesi’nde Dini Ayinle İlgili Plastik Eserler, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, yayınlanmamış doktora tezi, Ankara.
  3. Altripp, M. (2006). Die geknoteten Säulen in der byzantinischen und romanischen Kunst, Mediaevistik 19, 9-19. https://www.jstor.org/stable/42586335 (erişim 01.12.2024)
  4. Altunkaynak Duğan, S. (2014), Kütahya’nın Altıntaş Köyü’nde Bulunan Seydisül Türbesi’ndeki Deesis Sahnesi. Höyük 5, 83-91.
  5. Andıç, A. (2012). İzmir Arkeoloji Müzesi’ndeki Bizans Dönemi Taş Eserleri, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Çanakkale.
  6. Asutay-Effenberger, N. (2006). Konya Alaeddin Camisi Yapım Evreleri Üzerine Düşünceler. METU JFA 23/2, 113-122. https://open.metu.edu.tr/handle/11511/51000 (erişim 01.12.2024)
  7. Belke, K.-Mersich, N. (1990). Phrygien und Pisidien, TIB 7, Wien.
  8. Bogdanović, J. (2008).Canopies: The Framing of Sacred Space in the Byzantine Ecclesiastical Tradition, Vol. I. A Dissertation Presented to the Faculty of Princeton University in candidacy for the Degree of Doctor of Philosophy.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Art History

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 30, 2025

Submission Date

June 13, 2025

Acceptance Date

September 1, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 34 Number: 2

APA
Armağan, M. E. (2025). Sıra Dışı Orta Bizans Başlıklarından İki Adet Dörtlü Sütunce Başlığı. Sanat Tarihi Dergisi, 34(2), 823-839. https://doi.org/10.29135/std.1719481
AMA
1.Armağan ME. Sıra Dışı Orta Bizans Başlıklarından İki Adet Dörtlü Sütunce Başlığı. STD. 2025;34(2):823-839. doi:10.29135/std.1719481
Chicago
Armağan, Muhsine Eda. 2025. “Sıra Dışı Orta Bizans Başlıklarından İki Adet Dörtlü Sütunce Başlığı”. Sanat Tarihi Dergisi 34 (2): 823-39. https://doi.org/10.29135/std.1719481.
EndNote
Armağan ME (December 1, 2025) Sıra Dışı Orta Bizans Başlıklarından İki Adet Dörtlü Sütunce Başlığı. Sanat Tarihi Dergisi 34 2 823–839.
IEEE
[1]M. E. Armağan, “Sıra Dışı Orta Bizans Başlıklarından İki Adet Dörtlü Sütunce Başlığı”, STD, vol. 34, no. 2, pp. 823–839, Dec. 2025, doi: 10.29135/std.1719481.
ISNAD
Armağan, Muhsine Eda. “Sıra Dışı Orta Bizans Başlıklarından İki Adet Dörtlü Sütunce Başlığı”. Sanat Tarihi Dergisi 34/2 (December 1, 2025): 823-839. https://doi.org/10.29135/std.1719481.
JAMA
1.Armağan ME. Sıra Dışı Orta Bizans Başlıklarından İki Adet Dörtlü Sütunce Başlığı. STD. 2025;34:823–839.
MLA
Armağan, Muhsine Eda. “Sıra Dışı Orta Bizans Başlıklarından İki Adet Dörtlü Sütunce Başlığı”. Sanat Tarihi Dergisi, vol. 34, no. 2, Dec. 2025, pp. 823-39, doi:10.29135/std.1719481.
Vancouver
1.Muhsine Eda Armağan. Sıra Dışı Orta Bizans Başlıklarından İki Adet Dörtlü Sütunce Başlığı. STD. 2025 Dec. 1;34(2):823-39. doi:10.29135/std.1719481