Araştırma Makalesi

Sıra Dışı Orta Bizans Başlıklarından İki Adet Dörtlü Sütunce Başlığı

Cilt: 34 Sayı: 2 30 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Sıra Dışı Orta Bizans Başlıklarından İki Adet Dörtlü Sütunce Başlığı

Öz

Makalede Uşak Müzesi’nin arkeolojik taş eser bölümünden iki başlık tanıtılmaktadır. Başlıklar, dörtlü sütunce şeklinde biçimlendirilmiş taşıyıcılarıyla monolit olup özel bir başlık biçimi sergilemeleri nedeniyle beraber ele alınmaktadır. Mimari bir kontekst içerisinde bulunmamışlardır. Müze kayıtlarında sadece bir tanesinin geliş yeri belli olup Frigya Sebastesi’ne 9 km. mesafedeki Sivaslı/Ağaçbeyli’den geldiği kaydedilmiştir. Orta Bizans mimari plastiğinin klasik motiflerini taşısalar da biçim ve bezeme uygulanışı açısından sıra dışıdırlar. Her ne kadar başlık tipleri kendi içerisinde çok çeşitlilik gösterse de söz konusu başlıklar başlık ve taşıyıcı arasında bir ara ögenin mevcudiyetiyle yaygın başlık tiplerinden farklı bir özellik göstermektedirler. Başlıklardan birini kabaranın ana motif olması sebebiyle ‘kabaralı başlık’, belli bir tipolojiye oturtulması zor olan diğerini ise arkad motifinden ve üstteki sepeti andıran kısmından dolayı ‘kalathosu arkad frizli başlık’ kategorisinde ele alınabilirler. En iyi ve öncelikli karşılaştırma örnekleri Sebaste kazılarından gelir. Hatta Sebaste’deki bir kilise için başlıkları günümüze ulaşmamış düğümlü dörtlü sütunceli templon taşıyıcıları (10. yüzyıl) öngörülmektedir. Burada ele alınan başlıkların sütuncelerinin nasıl biçimlendirildiğini bilmesek de boğumlu veya düğümlü olmaları muhtemeldir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Acun, H. (1985). Manisa’daki Türbe Mimarisi. Belleten 49/195, 479-502. https://doi.org/10.37879/ttkbelleten.997858 (erişim 01.12.2024)
  2. Alpaslan, S. (1996). Antalya’nın Demre (Kale) İlçesindeki H. Nikolaos Kilisesi’nde Dini Ayinle İlgili Plastik Eserler, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, yayınlanmamış doktora tezi, Ankara.
  3. Altripp, M. (2006). Die geknoteten Säulen in der byzantinischen und romanischen Kunst, Mediaevistik 19, 9-19. https://www.jstor.org/stable/42586335 (erişim 01.12.2024)
  4. Altunkaynak Duğan, S. (2014), Kütahya’nın Altıntaş Köyü’nde Bulunan Seydisül Türbesi’ndeki Deesis Sahnesi. Höyük 5, 83-91.
  5. Andıç, A. (2012). İzmir Arkeoloji Müzesi’ndeki Bizans Dönemi Taş Eserleri, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Çanakkale.
  6. Asutay-Effenberger, N. (2006). Konya Alaeddin Camisi Yapım Evreleri Üzerine Düşünceler. METU JFA 23/2, 113-122. https://open.metu.edu.tr/handle/11511/51000 (erişim 01.12.2024)
  7. Belke, K.-Mersich, N. (1990). Phrygien und Pisidien, TIB 7, Wien.
  8. Bogdanović, J. (2008).Canopies: The Framing of Sacred Space in the Byzantine Ecclesiastical Tradition, Vol. I. A Dissertation Presented to the Faculty of Princeton University in candidacy for the Degree of Doctor of Philosophy.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sanat Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

13 Haziran 2025

Kabul Tarihi

1 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 34 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Armağan, M. E. (2025). Sıra Dışı Orta Bizans Başlıklarından İki Adet Dörtlü Sütunce Başlığı. Sanat Tarihi Dergisi, 34(2), 823-839. https://doi.org/10.29135/std.1719481
AMA
1.Armağan ME. Sıra Dışı Orta Bizans Başlıklarından İki Adet Dörtlü Sütunce Başlığı. STD. 2025;34(2):823-839. doi:10.29135/std.1719481
Chicago
Armağan, Muhsine Eda. 2025. “Sıra Dışı Orta Bizans Başlıklarından İki Adet Dörtlü Sütunce Başlığı”. Sanat Tarihi Dergisi 34 (2): 823-39. https://doi.org/10.29135/std.1719481.
EndNote
Armağan ME (01 Aralık 2025) Sıra Dışı Orta Bizans Başlıklarından İki Adet Dörtlü Sütunce Başlığı. Sanat Tarihi Dergisi 34 2 823–839.
IEEE
[1]M. E. Armağan, “Sıra Dışı Orta Bizans Başlıklarından İki Adet Dörtlü Sütunce Başlığı”, STD, c. 34, sy 2, ss. 823–839, Ara. 2025, doi: 10.29135/std.1719481.
ISNAD
Armağan, Muhsine Eda. “Sıra Dışı Orta Bizans Başlıklarından İki Adet Dörtlü Sütunce Başlığı”. Sanat Tarihi Dergisi 34/2 (01 Aralık 2025): 823-839. https://doi.org/10.29135/std.1719481.
JAMA
1.Armağan ME. Sıra Dışı Orta Bizans Başlıklarından İki Adet Dörtlü Sütunce Başlığı. STD. 2025;34:823–839.
MLA
Armağan, Muhsine Eda. “Sıra Dışı Orta Bizans Başlıklarından İki Adet Dörtlü Sütunce Başlığı”. Sanat Tarihi Dergisi, c. 34, sy 2, Aralık 2025, ss. 823-39, doi:10.29135/std.1719481.
Vancouver
1.Muhsine Eda Armağan. Sıra Dışı Orta Bizans Başlıklarından İki Adet Dörtlü Sütunce Başlığı. STD. 01 Aralık 2025;34(2):823-39. doi:10.29135/std.1719481