Research Article

Saman Balya Yapım Sistemlerinin Dünyada ve Türkiye’de Tarihsel ve Evrimsel Süreçlerinin İncelenmesi

Volume: 5 Number: 1 July 4, 2025
EN TR

Saman Balya Yapım Sistemlerinin Dünyada ve Türkiye’de Tarihsel ve Evrimsel Süreçlerinin İncelenmesi

Abstract

Çalışmanın Amacı: Avrupa Yeşil Mutabakatı ve küresel iklim hedefleri doğrultusunda, yapı sektörünün çevresel etkilerinin azaltılması zorunluluk haline gelmiştir. Küresel enerji tüketiminin %36'sını ve CO₂ salınımının %37'sini oluşturan yapı sektöründe, sürdürülebilir malzeme kullanımı kritik önem taşımaktadır. Bu çalışma, ekolojik ve sürdürülebilir özellikleriyle öne çıkan saman balyalarının yapı üretiminde kullanımını, küresel ve yerel ölçekteki örnekler üzerinden karşılaştırmalı olarak analiz etmeyi amaçlamaktadır. Kavramsal/Kuramsal Çerçeve: Sürdürülebilir mimarlık, ekolojik mimarlık ve enerji etkin tasarım anlayışlarının gelişimi ile birlikte bitki-bazlı malzemeler önem kazanmıştır. Saman balyalarının yenilenebilir kaynak olması, döngüsel ekonomiye katkısı ve üstün ısı-ses yalıtım özellikleri literatürde vurgulanmaktadır. Bu çalışma, mevcut bilgi birikimindeki kronolojik sınıflandırma eksikliğini gidererek saman-balya yapım sistemlerinin evrimsel sürecini sistematik olarak ortaya koymaktadır. Küresel bağlamda ve Türkiye’deki mevcut durumun değerlendirmesi yapılmıştır. Yöntem: Araştırma, tarihsel analiz yöntemi kullanarak arşiv taraması ve literatür incelemesi gerçekleştirmiştir. 1850'lerden günümüze kadar olan dönem, coğrafi bölgeler (Amerika, Avrupa, Türkiye) ve teknolojik gelişim evrelerine göre sınıflandırılmıştır. Yapım teknikleri, prefabrikasyon sistemleri ve uygulama örnekleri karşılaştırmalı analiz ile değerlendirilmiştir. Yapı sektöründe samanın ülkemizde kullanım alanlarının geliştirilmesi ve küresel bağlamdaki üretimi tartışılmaya açılmıştır. Bulgular: Nebraska bölgesinde 1850'lerde başlayan saman balya yapımı, 1880 ilk patentinden 20. yüzyıl canlanmasına kadar evrim geçirmiştir. İngiltere ModCell firmasının prefabrik panel sistemi önemli kırılma noktası oluşturmuş, "Flying Factory" konsepti yerel üretimi desteklemiştir. Vivihouse sistemi ile açık kaynak kullanım olanağı doğmuştur. Türkiye'de 2000-2025 arası 70-100 yapı inşa edilmiş, prefabrik sistemler 2015 sonrası yaygınlaşmıştır. Sürece geç katılmasına rağmen Türkiye’de saman balya yapım sistemlerinin yaygınlaşma potansiyeli mevcuttur. Sonuç: Saman balyası, sürdürülebilir mimaride önemli bir alternatif olarak öne çıkmaktadır. Dünyada hızla yaygınlaşan bu yapım sistemi, Türkiye'de potansiyeline rağmen kısıtlı kalmaktadır. Önyargılar, ahşap malzemenin yüksek maliyeti ve sektörde farkındalık eksikliği gibi faktörler yaygınlaşmanın önündeki engeller olarak görülmektedir. Artan çevresel bilinç ve teknolojik gelişmelerle birlikte, saman balyasının Türkiye'de daha fazla benimsenmesi ve gelecek araştırmalar için temel oluşturması beklenmektedir.

Keywords

References

  1. ASHORI, A. ve NOURBAKHSH, A. (2010). Bio-based composites from waste agricultural residues. Waste Management, 30(4), 680-684. doi:10.1016/j.wasman.2009.11.033
  2. ASHOUR, T. ve WU, W. (2011). Using barley straw as building material. T. Ashour ve W. Wu (Ed.), Barley: production, cultivation and uses içinde (ss. 273-300). Nova Science Publishers.
  3. BENNETT J., BUTLER J., JONES B., SUTHERLAND E. (2022), Straw Construction In The Uk- Technical Guide First Edition 2022, Upstraw, School of Natural Building
  4. CHAMPION, C. (2009). Seismic response of innovative straw bale wall systems and system identification (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Georgia Institute of Technology.
  5. DUMAN, A. (2021). Sıkıştırılmış saman balyalarıyla oluşturulan modüllerden inşa edilen konutların incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, İstanbul.
  6. DZIDIC, S. (2017) Fire resistance of the straw bale walls 5th International Conference Contemporary Achievements in Civil Engineering, Subotica, Sırbistan. s. 423-432 doi:10.14415/konferencijaGFS2017.044
  7. ERYILDIZ, D. I. ve BAŞKAYA, A. (2000). Saman balyası ile yapılanma: Kırıkkale-Hasandede'de bir prototipin yapımı. Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, 15(2), 87-104.
  8. GEZER, H. (2012). Malzemenin gizil güçlerinin mimariye katkısı. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 201(2), 97-118.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Architecture (Other)

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

July 2, 2025

Publication Date

July 4, 2025

Submission Date

May 29, 2025

Acceptance Date

June 29, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 5 Number: 1

APA
Saatcioğlu, N. Ö., & Arapoglu, M. (2025). Saman Balya Yapım Sistemlerinin Dünyada ve Türkiye’de Tarihsel ve Evrimsel Süreçlerinin İncelenmesi. ART/Icle:/Sanat/Ve/Tasarım/Dergisi, 5(1), 142-170. https://doi.org/10.56590/stdarticle.1709200
AMA
1.Saatcioğlu NÖ, Arapoglu M. Saman Balya Yapım Sistemlerinin Dünyada ve Türkiye’de Tarihsel ve Evrimsel Süreçlerinin İncelenmesi. ART/icle. 2025;5(1):142-170. doi:10.56590/stdarticle.1709200
Chicago
Saatcioğlu, Nevzat Ömer, and Murat Arapoglu. 2025. “Saman Balya Yapım Sistemlerinin Dünyada Ve Türkiye’de Tarihsel Ve Evrimsel Süreçlerinin İncelenmesi”. ART/Icle:/Sanat/Ve/Tasarım/Dergisi 5 (1): 142-70. https://doi.org/10.56590/stdarticle.1709200.
EndNote
Saatcioğlu NÖ, Arapoglu M (July 1, 2025) Saman Balya Yapım Sistemlerinin Dünyada ve Türkiye’de Tarihsel ve Evrimsel Süreçlerinin İncelenmesi. ART/icle: Sanat ve Tasarım Dergisi 5 1 142–170.
IEEE
[1]N. Ö. Saatcioğlu and M. Arapoglu, “Saman Balya Yapım Sistemlerinin Dünyada ve Türkiye’de Tarihsel ve Evrimsel Süreçlerinin İncelenmesi”, ART/icle, vol. 5, no. 1, pp. 142–170, July 2025, doi: 10.56590/stdarticle.1709200.
ISNAD
Saatcioğlu, Nevzat Ömer - Arapoglu, Murat. “Saman Balya Yapım Sistemlerinin Dünyada Ve Türkiye’de Tarihsel Ve Evrimsel Süreçlerinin İncelenmesi”. ART/icle: Sanat ve Tasarım Dergisi 5/1 (July 1, 2025): 142-170. https://doi.org/10.56590/stdarticle.1709200.
JAMA
1.Saatcioğlu NÖ, Arapoglu M. Saman Balya Yapım Sistemlerinin Dünyada ve Türkiye’de Tarihsel ve Evrimsel Süreçlerinin İncelenmesi. ART/icle. 2025;5:142–170.
MLA
Saatcioğlu, Nevzat Ömer, and Murat Arapoglu. “Saman Balya Yapım Sistemlerinin Dünyada Ve Türkiye’de Tarihsel Ve Evrimsel Süreçlerinin İncelenmesi”. ART/Icle:/Sanat/Ve/Tasarım/Dergisi, vol. 5, no. 1, July 2025, pp. 142-70, doi:10.56590/stdarticle.1709200.
Vancouver
1.Nevzat Ömer Saatcioğlu, Murat Arapoglu. Saman Balya Yapım Sistemlerinin Dünyada ve Türkiye’de Tarihsel ve Evrimsel Süreçlerinin İncelenmesi. ART/icle. 2025 Jul. 1;5(1):142-70. doi:10.56590/stdarticle.1709200

ART/icle: Journal of Art and Design

ISSN: 2718-1057
e-ISSN: 2791-7665