Research Article

Paylaşımlı Elektrikli Skuterlerde Güvenlik Algısı: Risk Algısı Teorisi Perspektifi

Number: 57 August 30, 2025
TR EN

Paylaşımlı Elektrikli Skuterlerde Güvenlik Algısı: Risk Algısı Teorisi Perspektifi

Abstract

Günümüzde mikromobilite araçları, kent içi ulaşımda önemli bir alternatif haline gelmiştir. Ancak e-skuter kullanımındaki bu artış, özellikle trafik yoğunluğunun ve yetersiz altyapının riskleri artırdığı kentsel ortamlarda kullanıcı güvenliğine ilişkin endişeleri de beraberinde getirmiştir. Bu çalışma, Türkiye'nin en büyük ve en karmaşık kentsel ortamlarından biri olan İstanbul'daki paylaşımlı elektrikli skuter kullanıcılarının güvenlik algılarını anlamayı ve bu algılara dayalı olarak geliştirdikleri stratejileri incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın teorik temeli, bireylerin risk algılarının yalnızca objektif tehlikelere göre değil, kişisel deneyimlere, çevresel koşullara ve sosyal bağlama göre de şekillendiğini öne süren Risk Algısı Teorisine dayanmaktadır. Katılımcı gözlem yöntemi ile toplanan veriler, tematik analiz yöntemiyle incelenmiş ve güvenlik tehditleri, güvenlik stratejileri, kullanıcı deneyimleri, altyapı ve çevresel faktörler ile teknolojik sorunlar olmak üzere beş ana tema belirlenmiştir. Özellikle trafik, altyapı eksiklikleri ve teknolojik arızalar gibi faktörlerin kullanıcıların güvenlik algılarını olumsuz etkilediği gözlemlenmiştir. Araştırmanın bulguları, paylaşımlı e-skuter kullanıcılarının hız kontrolü, güvenli rotalar seçme gibi stratejiler geliştirerek risk algılarını yönetmeye çalıştığını ortaya koymuştur. Sonuç olarak, mikromobilite sistemlerinin daha güvenli hale getirilmesi için altyapı iyileştirmeleri, teknolojik geliştirmeler ve kullanıcı eğitimleri gibi öneriler sunulmuştur. Bu çalışma, paylaşımlı e-skuter kullanımının güvenlik açısından değerlendirilmesine katkı sağlayarak, şehir plancıları ve politika yapıcılar için önemli ipuçları sunmaktadır.

Keywords

E-skuter, İstanbul, Katılımcı Gözlem, Risk Algısı Teorisi

References

  1. Abduljabbar, R. L., Liyanage, S., & Dia, H. (2021). The role of micro-mobility in shaping sustainable cities: A systematic literature review. Transportation Research Part D: Transport and Environment, 92, 102734. https://doi.org/10.1016/j.trd.2021.102734
  2. Aizpuru, M., Farley, K. X., Rojas, J. C., Crawford, R. S., Moore, T. J., & Wagner, E. R. (2019). Motorized scooter injuries in the era of scooter-shares: A review of the national electronic surveillance system. The American Journal of Emergency Medicine, 37(6), 1133–1138. https://doi.org/10.1016/j.ajem.2019.03.049
  3. Almannaa, M. H., Alsahhaf, F. A., Ashqar, H. I., Elhenawy, M., Masoud, M., & Rakotonirainy, A. (2021). Perception Analysis of E-Scooter Riders and Non-Riders in Riyadh, Saudi Arabia: Survey Outputs. Sustainability, 13(2), 863. https://doi.org/10.3390/su13020863
  4. Arikan Öztürk, E., Karaçor, F., & Bayirtepe, H. (2024). The characteristics of e-scooter accidents reported by police in Türkiye. Traffic Injury Prevention, 25(8), 1089–1097. https://doi.org/10.1080/15389588.2024.2363478
  5. Beck, S., Barker, L., Chan, A., & Stanbridge, S. (2020). Emergency department impact following the introduction of an electric scooter sharing service. Emergency Medicine Australasia, 32(3), 409–415. https://doi.org/10.1111/1742-6723.13419
  6. Bianchi, A., Gallina, S., Cianflone, F., Tafuri, A., Cerruto, M. A., & Antonelli, A. (2022). E-scooter accidents: A rising cause of kidney injury. Urologia Journal, 89(4), 506–510. https://doi.org/10.1177/03915603211037611
  7. Bickerstaff, K., & Walker, G. (2001). Public understandings of air pollution: The ‘localisation’ of environmental risk. Global Environmental Change, 11(2), 133–145. https://doi.org/10.1016/S0959-3780(00)00063-7
  8. Bieliński, T., & Ważna, A. (2020). Electric Scooter Sharing and Bike Sharing User Behaviour and Characteristics. Sustainability, 12(22), 9640. https://doi.org/10.3390/su12229640
  9. Boyatzis, R. E. (1998). Transforming Qualitative Information: Thematic Analysis and Code Development. SAGE.
  10. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
APA
Öztaş Karlı, R. G. (2025). Paylaşımlı Elektrikli Skuterlerde Güvenlik Algısı: Risk Algısı Teorisi Perspektifi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 57, 55-70. https://doi.org/10.52642/susbed.1617445
AMA
1.Öztaş Karlı RG. Paylaşımlı Elektrikli Skuterlerde Güvenlik Algısı: Risk Algısı Teorisi Perspektifi. SUSBED. 2025;(57):55-70. doi:10.52642/susbed.1617445
Chicago
Öztaş Karlı, Rukiye Gizem. 2025. “Paylaşımlı Elektrikli Skuterlerde Güvenlik Algısı: Risk Algısı Teorisi Perspektifi”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, nos. 57: 55-70. https://doi.org/10.52642/susbed.1617445.
EndNote
Öztaş Karlı RG (August 1, 2025) Paylaşımlı Elektrikli Skuterlerde Güvenlik Algısı: Risk Algısı Teorisi Perspektifi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 57 55–70.
IEEE
[1]R. G. Öztaş Karlı, “Paylaşımlı Elektrikli Skuterlerde Güvenlik Algısı: Risk Algısı Teorisi Perspektifi”, SUSBED, no. 57, pp. 55–70, Aug. 2025, doi: 10.52642/susbed.1617445.
ISNAD
Öztaş Karlı, Rukiye Gizem. “Paylaşımlı Elektrikli Skuterlerde Güvenlik Algısı: Risk Algısı Teorisi Perspektifi”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 57 (August 1, 2025): 55-70. https://doi.org/10.52642/susbed.1617445.
JAMA
1.Öztaş Karlı RG. Paylaşımlı Elektrikli Skuterlerde Güvenlik Algısı: Risk Algısı Teorisi Perspektifi. SUSBED. 2025;:55–70.
MLA
Öztaş Karlı, Rukiye Gizem. “Paylaşımlı Elektrikli Skuterlerde Güvenlik Algısı: Risk Algısı Teorisi Perspektifi”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 57, Aug. 2025, pp. 55-70, doi:10.52642/susbed.1617445.
Vancouver
1.Rukiye Gizem Öztaş Karlı. Paylaşımlı Elektrikli Skuterlerde Güvenlik Algısı: Risk Algısı Teorisi Perspektifi. SUSBED. 2025 Aug. 1;(57):55-70. doi:10.52642/susbed.1617445