Research Article

Sinemada Işık Kullanımı Üzerine Örnek Bir Çözümleme

Number: 57 August 30, 2025
TR EN

Sinemada Işık Kullanımı Üzerine Örnek Bir Çözümleme

Abstract

Işık, teknik ve teknolojinin gelişmesine paralel olarak 1900’lü yılların başından başlayarak günümüze kadar sinema sanatında hem nesneleri görünür kılmak hem de dramatik etkiyi oluşturmak amacıyla kullanılmaya başlanmıştır. Estetik değerlerin ön plana çıkarılmasında, anlatının desteklenmesinde ve duygusal etkinin oluşturulmasında ışık kullanımı önemli bir yer tutmaktadır. Yönetmen, çerçeve içinde yer alan konu üzerine ışığın hangi yönlerden, ne miktarda geleceğine karar verir ve konu üzerine düşen bu ışığı düzenleyerek elde etmek istediği estetik değeri ve duygusal etkiyi oluşturarak amacı doğrultusunda anlatısını desteklemektedir. Hikâye anlatma sanatı olan sinema, hikayesini oluştururken sinematografik unsurlarını kullanmaktadır. Çalışmada hem görüntünün oluşturulmasında hem de hikâyenin anlam üretiminde önemli bir yer tutan ışık unsuru anlam yaratımına etkisi açısından incelenmiştir. Bu bağlamda örneklem olarak seçilen “En İyi Sinematografi, En İyi Yapım Tasarımı, En İyi Uluslararası Film ve En İyi Film Müziği” ödüllerini almış olan Edward Berger’in yönetmenliğini yapmış olduğu 2022 yapımı Batı Cephesinde Yeni Bir Şey Yok filminin analiz edilmesi önemlidir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden birisi olan Henrich Wölfflin’in biçimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Çalışma sonucunda ışık tasarımının kompozisyonda dengeyi sağlamak, çerçevenin sınırlarını belirlemek, konuyu dramatize etmek, ilgiyi konu üzerinde toplamak, bakışı yönlendirmek, karakterlerin duygu durumunu izleyiciye yansıtmak ve anlamı desteklemek amacıyla kullanıldığı görülmüştür.

Keywords

Sinema, Işık, Aydınlatma, Estetik, Batı cephesi, Anlatı

References

  1. Abisel, N. (2003). Sessiz Sinema. (2. Baskı). Om yayınları.
  2. Akbaş, F. (2016). Fotoğraf Teknik Okumaları. İstanbul: Say Yayınları.
  3. Akarcan, M. (2020). Korku Filmlerinde Işık Etkisinin Genel Olarak İncelenmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(75), 948-955.
  4. Algan, E. (1999). Görüntü Yönetmenliğine Giriş. Eskişehir: Çözüm İletişim Hizmetleri Ltd.Şti. Yayınları.
  5. Ankaralıgil, N. (2016). Çözümleme ve Örneklerle Sinemada Görüntü Düzenleme. Literatürk Academia.
  6. Arslantepe, M. (2012). Sinema Okur Yazarlığı. İzmit: Umuttepe Yayınları.
  7. Aytaş, M., & Aybek, İ. (2021). Aydınlatma ve Renk Tasarımının Anlam Yaratımına Etkisi: Şahsiyet Dizisi Üzerine Bir Değerlendirme. Turkish Studies-Social, 16(1), 95-111.
  8. Bayram, F. (2011). Işık ve Aydınlatma: Işığın Televizyon ve Sinemada İşlevsel Kullanımı Üzerine Bir Değerlendirme. Erciyes İletişim Dergisi, 1(2), 123.
  9. Butler, A. M. (2011). Film Çalışmaları. (Çev. Ali Toprak), İstanbul Kalkedon Yayınları.
  10. Bordwell, D., & Thompson, K. (2009). Film Sanatı. (Çev: E. Yılmaz ve E.S.Onat), Ankara: De Ki Yayınları.
APA
Avlar, A. (2025). Sinemada Işık Kullanımı Üzerine Örnek Bir Çözümleme. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 57, 87-108. https://doi.org/10.52642/susbed.1618391
AMA
1.Avlar A. Sinemada Işık Kullanımı Üzerine Örnek Bir Çözümleme. SUSBED. 2025;(57):87-108. doi:10.52642/susbed.1618391
Chicago
Avlar, Ali. 2025. “Sinemada Işık Kullanımı Üzerine Örnek Bir Çözümleme”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, nos. 57: 87-108. https://doi.org/10.52642/susbed.1618391.
EndNote
Avlar A (August 1, 2025) Sinemada Işık Kullanımı Üzerine Örnek Bir Çözümleme. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 57 87–108.
IEEE
[1]A. Avlar, “Sinemada Işık Kullanımı Üzerine Örnek Bir Çözümleme”, SUSBED, no. 57, pp. 87–108, Aug. 2025, doi: 10.52642/susbed.1618391.
ISNAD
Avlar, Ali. “Sinemada Işık Kullanımı Üzerine Örnek Bir Çözümleme”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 57 (August 1, 2025): 87-108. https://doi.org/10.52642/susbed.1618391.
JAMA
1.Avlar A. Sinemada Işık Kullanımı Üzerine Örnek Bir Çözümleme. SUSBED. 2025;:87–108.
MLA
Avlar, Ali. “Sinemada Işık Kullanımı Üzerine Örnek Bir Çözümleme”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 57, Aug. 2025, pp. 87-108, doi:10.52642/susbed.1618391.
Vancouver
1.Ali Avlar. Sinemada Işık Kullanımı Üzerine Örnek Bir Çözümleme. SUSBED. 2025 Aug. 1;(57):87-108. doi:10.52642/susbed.1618391