San Francisco Konferansı Sürecinde Büyük Devletlerin Veto Yetkisi Üzerine Tartışmalar

As the end of the Second World War approaches, the Allies, driven by the difficulties of “preventing a new war” as well as winning a war, set out to take the initiative as the victors of the war. Thus, the victors of the Second World War rolled up their sleeves to shape the international system to be established after the war within the scope of their own desires and existing power relations. After all, the international orders of the post-war are always taking shape as desired by the powerful states that are the victors of the war. The efforts of the great powers to establish a new international order in order to ensure peace, stability and collective security in the future, after defeating the Axis, will be called the United Nations (UN). This study discusses how the "veto right of the great powers with their permanent member position in the Security Council -which is the most important organ of the UN in the protection of peace and security- is evaluated in the Turkish press, during the San Francisco Conference period. Within the scope of this subject, the data of the study consists of the news and editorials of the newspapers scanned from the Periodical Publication Archive of the National Library, the minutes and records of the Turkish Grand National Assembly and the main works in the literature. As a result, it is understood that this power of the great powers that have the right to veto - which they describe in proportion to the duties and responsibilities they assumed during the war - has been criticized by the Turkish press as deficient and imperfect. Turkey; Despite the criticisms made clearly both from the chair of the TBMM and in the press; chose to be in this organization by keeping up with the international order and accepted to be a member of the UN Organization.

İkinci Dünya Savaşı’nın sonuna yaklaşılırken, bir savaşı kazanmak kadar yeni bir savaşı önlemenin zorluklarıyla hareket eden Müttefikler, savaşın galipleri olarak inisiyatifi ele almak üzere harekete geçmişlerdir. Böylece İkinci Dünya Savaşı’nın galipleri, savaş sorası kurulacak uluslararası sistemi kendi istekleri ve mevcut güç ilişkileri kapsamında şekillendirmek üzere kolları sıvamıştır. Ne de olsa savaş sonrasının uluslararası düzenleri her zaman savaşın galipleri olan güçlü devletlerin istediği biçimde şekillenmektedir. Büyük güçlerin Mihveri yenilgiye uğrattıktan sonra istikbalde barış, istikrar ve kolektif emniyeti sağlamak adına yeni milletlerarası bir düzen kurma çalışmaları Birleşmiş Milletler (BM) adını alacaktır. Bu çalışma, Sam Francisco Konferansı döneminde büyük güçlerin, BM’nin barış ve güvenliğin korunmasındaki en önemli organı Güvenlik Konseyi’nde daimi üye pozisyonuyla veto hakkına sahip olmalarının Türk basınında nasıl değerlendirildiğini ele almaktadır. Bu konu kapsamında çalışmanın verilerini Milli Kütüphane’nin Süreli Yayın Arşivi’nden konuyla ilgili olarak taranan gazetelerin haber ve başmakaleleri, TBMM Zabıtları ve literatürdeki temel eserler oluşturmaktadır. Sonuçta anlaşılmaktadır ki, savaş sırasında üslendikleri görev ve sorumluluklarla orantılı nitelendirdikleri veto hakkına sahip bulunan büyük güçlerin bu yetkisi, Türk basını tarafından eksik ve kusurlu nitelendirilerek eleştirilmiştir. Açık biçimde hem TBMM kürsüsünde hem de basında yapılan eleştirilere rağmen uluslararası düzene ayak uydurarak bir teşkilat içerisinde bulunmayı tercih eden Türkiye, BM Teşkilatının bir üyesi olmayı kabul etmiştir.