Lise Öğrencilerinin Utangaçlık ve Benlik Saygılarının Fonksiyonel Olmayan Tutumlar Açısından İncelenmesi

Utangaçlık ayrıca bireyin yeni insanlarla tanışmasını, yeni arkadaşlar edinmesini ve değişik yaşantılardan zevk almasınıgüçleştiren en önemli etmen olarak görülmektedir Zimbardo, 1977 .Utangaçlık kişinin sadece sosyal ilişkilerini etkilemekle kalmaz aynızamanda bireyin kendine değer verişdüzeyini, olaylara ve kişilere yönelik bilişsel yorumlamalarınıda etkiler. Utangaç kişiler kendi düşünce ve davranışlarına fazlaca odaklanıp kendilerini suçlayıp ve başkalarıtarafından olumsuz değerlendirilmekten korkarlar. Bu bireyler daha çok çevresindekilerden gelecek geribildirimlerle ilgilenirler. Bu türden kaygılar bireyin kendisi hakkında yanlışve olumsuz inançların oluşmasına neden olmaktadır Henderson ve Zimbardo, 1998 . Van Der Molen 1990 ’ göre de utangaç kişilerin en belirgin özellikleri kendilerine yönelik olarak geliştirdikleri olumsuz ve akılcıolmayan düşüncelerdir. Bu çalışmada ergenlerin utangaçlık ve benlik saygısının fonksiyonel olmayan tutumlarla anlamlıdüzeyde ilişkili olup olmadığıve fonksiyonel olmayan tutumların utangaçlık ve benlik saygısınıanlamlıdüzeyde yordayıp yordamadığıincelenmiştir. Araştırma genel tarama modeline uygun olarak yürütülmüştür. Araştırma örneklemi Trabzon il merkezindeki liselerin 9.10. ve 11. sınıflarda eğitimine devam eden öğrenciler arasından tesadüfi küme örnekleme yöntemi ile seçilen 259’u kız, 239’u erkek olmak üzere toplam 498 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmayla ilgili verileri toplamak için “Utangaçlık Ölçeği”, “Coopersmith Benlik SaygısıEnvanteri” ve “Fonksiyonel Olmayan Tutumlar Ölçeği” kullanılmıştır. Utangaçlık,benlik saygısıve fonksiyonel olmayan tutumlar arasındaki ilişkinin analizi ‘Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı’ tekniği kullanılarak yapılmıştır. Fonksiyonel Olmayan Tutumların öğrencilerin utangaçlık ve benlik saygısıdüzeylerini açıklama gücünü belirlemek için regresyon analizi kullanılmıştır. Öğrencilerin utangaçlık ve benlik saygısıarasında negatif yönde anlamlı; utangaçlık ve fonksiyonel olmayan tutumların onaylanma alt boyutu ile pozitif yönde anlamlıbir ilişkiye rastlanılmıştır. Benlik saygısıile mükemmelci tutum ve onaylanma ihtiyacıarasında da negatif yönde anlamlıbir ilişkiye rastlanılmıştır. Benlik saygısınıhangi değişkenlerin yordadığına ilişkin regresyon analizi sonuçlarınıincelendiğinde mükemmelci ve onaylanma ihtiyacının benlik saygısınıanlamlıdüzeyde yordadığıgörülmüştür. Utangaçlığıhangi değişkenlerin yordadığına ilişkin analiz sonuçlarıincelendiğinde sadece onaylanma ihtiyacının utangaçlığıanlamlıdüzeyde yordadığıgörülmüştür.

Purpose and significance: Shyness, which is described as that an individual feel restless in his relationships with other persons, is simply a disturbing feeling, which is felt during interpersonal relationships and embarrasses natural behaviors Enç, 1980 . Also, shyness is seen as the most important factor, which causes difficulties in the individual while he meets other people, tries to have new friends and enjoys different experiences Zimbardo, 1977 . Shyness affects not only the individual’s social relationships but also his self-esteem level and his cognitive comments about people and events. Ashamed persons focus on their own views and behaviors more than usual, blame themselves and are scared of if others evaluate them negatively. Such people generally interested in feedbacks, which shall come from others around them. This sort of considerations causes incorrect and negative beliefs in the individual about himself Henderson and Zimbardo, 1998 . According to Van Der Molen 1990 , the most significant characteristic of ashamed people is their negative and irrational views about themselves. Such negative opinions developed by themselves on themselves cause low self-esteem Henderson and Zimbardo, 1998 . Page 1989 reported that possibility for low self-esteem is higher for ashamed people compared with those, who are not ashamed. Arends 2000 claims that contrary to general opinion, ashamed people’s selfesteem is not low. He emphasizes that ashamed people may build low self-esteem due to their experiences during their interpersonal relationships; however, this low self-esteem is not the reason for shyness but it’s a result of it. Another concept is the concept of dysfunctional attitudes, which is associated with depression. Furthermore, it is believed that it causes depression. It appeared for the first time when Beck’s cognitive-behavioral therapy approach, which was developed by him for depression treatment, was used Beck, Rush, Show and Emery 1979 . Therefore, it is generally considered along with