QASIM TINISTANOV, ƏHMƏD CAVAD VƏ MİKAYIL MÜŞFİQ LİRİKASININ ORTAQ XÜSUSİYYƏTLƏRİ

Ali İhsan Çevik

doi:10.21563/sutad.856686

QASIM TINISTANOV, ƏHMƏD CAVAD VƏ MİKAYIL MÜŞFİQ LİRİKASININ ORTAQ XÜSUSİYYƏTLƏRİ

Abstract

XX əsrin əvvəllərində yaşayıb-yaradan dahi Azərbaycan şəxsiyyətlərindən şair Əhməd Cavad və Mikayıl Müşfiq ilə qırğız ədəbiyyatının böyük şair-yazarı, bədii nəsrin və müasir qırğız dilinin banisi Qasım Tınıstanovun həyat və yaradıcılıqları bir-birinə bənzəməkdədir. Eyni dövrdə yazıb-yaradan şairlərin yaradıcılığında azadlıq, istiqlal, milliyyətçilik ideyalarının tərənnümü ilə yanaşı, vətən, torpaq, onun ecazkar təbiəti də ustalıqla təsvir edilmişdir. Bu xarakterik xüsusiyyətlərinə görə Qasım Tınıstanov poeziyasının gözəl nümunələrindən biri olan “Ысык-Көлгө” (Isık gölə) şeiri ilə Əhməd Cavad və Mikayıl Müşfiqin eyniadlı “Göy göl” şeirləri uyğunluq təşkil edir. Dağların ətəyində, meşələrin əhatəsində yerləşən, Tanrıdan aldığı gözəlliyi ilə sanki təbiətin özünə belə naz edən “Göy göl” və “Ысык-Көлгө” (Isık gölə) misralarında şairlərin yanğısı, doğma diyara, ana təbiətə böyük sevgisi, vətənpərvərlik duyğusu hiss olunmaqdadır. Azərbaycan təbiətinin bənzərsiz abidəsi Göy göl və qırğız elinin gözəllik abidəsi Isık göl ömür boyu azadlıq, istiqlal düşüncələri ilə yanıb-tutuşan şairlərin xəyallarını bəzəmiş və acı sonluğun gələcəyini bilərək sətiraltı mənalarla duyğularını dilə gətirməkdən çəkinməmişlər. Hər üç şeir milliyyətçilik, azadlıq və qəhrəmanlıq motifləri daşıdığından dolayı Sovet rejimi tərəfindən sərt bir şəkildə tənqid olunmuş, beləliklə Qasım Tınıstanov, Əhməd Cavad, Mikayıl Müşfiq kimi böyük şəxsiyyətlər 1937-ci ildə repressiyaya məruz qalaraq güllələnmişlər.

Keywords

References

Abdıkerimova, A. (2012). Kasım Tınıstanov’un Dramaturgiyadaki Tecrübesi (çev: Ömer Küçükmehmetoğlu). Bizim Külliye, 53, 20-22. Erişim adresi: https://drive.google.com/file/d/0Bx3WKN52DfTeb3JtV09DZW9XYjA/view.
Aşnin, F.D., Nasilov, D. M. & Alpatov, V. M. (2016). Mahvedilmiş Türkoloji. İstanbul: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
Buran, A. (2007). Kurşunlanan Türkoloji. Elazığ: Manas Yayınları.
Cavad, Ə. (2005). Seçilmiş Əsərləri. Bakı: Şərq-Qərb.
Əhmədova, L. (2018). Azərbaycan Poeziyasının Mikayıl Müşfiq Zirvəsi. Bakı: Azərbaycan Milli Kitabxanası.
Ekici, F . (2014). Kaçkınbay Artıkbayev – XX. Yüzyıl Kırgız Edebiyatı Tarihi (çev. Mayramgül Dıykanbayeva). Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 3(1), 416- 422. doi: 10.7884/teke.283.
Maksutova, S. (2012). Kasım Tınıstanov (çev: Güldana Murzakulova). Bizim Külliye, 53, 16-19. Erişim adresi: https://drive.google.com/file/d/0Bx3WKN52DfTeb3JtV09DZW9XYjA/view.
Müşfiq, M. (2004). Seçilmiş Əsərləri. Bakı: Şərq-Qərb.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Creative Arts and Writing

Journal Section

Research Article

Authors

Ali İhsan Çevik This is me
0000-0002-2769-7915
Türkiye

Publication Date

April 20, 2020

Submission Date

January 1, 2020

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2020 Number: 48

DOI

https://doi.org/10.21563/sutad.856686

IZ

https://izlik.org/JA39CT42PJ

Cite

RIS / Bibtex

APA

Çevik, A. İ. (2020). QASIM TINISTANOV, ƏHMƏD CAVAD VƏ MİKAYIL MÜŞFİQ LİRİKASININ ORTAQ XÜSUSİYYƏTLƏRİ. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 48, 327-338. https://doi.org/10.21563/sutad.856686

AMA

1.Çevik Aİ. QASIM TINISTANOV, ƏHMƏD CAVAD VƏ MİKAYIL MÜŞFİQ LİRİKASININ ORTAQ XÜSUSİYYƏTLƏRİ. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi. 2020;(48):327-338. doi:10.21563/sutad.856686

Chicago

Çevik, Ali İhsan. 2020. “QASIM TINISTANOV, ƏHMƏD CAVAD VƏ MİKAYIL MÜŞFİQ LİRİKASININ ORTAQ XÜSUSİYYƏTLƏRİ”. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, nos. 48: 327-38. https://doi.org/10.21563/sutad.856686.

EndNote

Çevik Aİ (April 1, 2020) QASIM TINISTANOV, ƏHMƏD CAVAD VƏ MİKAYIL MÜŞFİQ LİRİKASININ ORTAQ XÜSUSİYYƏTLƏRİ. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi 48 327–338.

IEEE

[1]A. İ. Çevik, “QASIM TINISTANOV, ƏHMƏD CAVAD VƏ MİKAYIL MÜŞFİQ LİRİKASININ ORTAQ XÜSUSİYYƏTLƏRİ”, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, no. 48, pp. 327–338, Apr. 2020, doi: 10.21563/sutad.856686.

ISNAD

Çevik, Ali İhsan. “QASIM TINISTANOV, ƏHMƏD CAVAD VƏ MİKAYIL MÜŞFİQ LİRİKASININ ORTAQ XÜSUSİYYƏTLƏRİ”. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi. 48 (April 1, 2020): 327-338. https://doi.org/10.21563/sutad.856686.

JAMA

1.Çevik Aİ. QASIM TINISTANOV, ƏHMƏD CAVAD VƏ MİKAYIL MÜŞFİQ LİRİKASININ ORTAQ XÜSUSİYYƏTLƏRİ. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi. 2020;:327–338.

MLA

Çevik, Ali İhsan. “QASIM TINISTANOV, ƏHMƏD CAVAD VƏ MİKAYIL MÜŞFİQ LİRİKASININ ORTAQ XÜSUSİYYƏTLƏRİ”. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, no. 48, Apr. 2020, pp. 327-38, doi:10.21563/sutad.856686.

Vancouver

1.Ali İhsan Çevik. QASIM TINISTANOV, ƏHMƏD CAVAD VƏ MİKAYIL MÜŞFİQ LİRİKASININ ORTAQ XÜSUSİYYƏTLƏRİ. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi. 2020 Apr. 1;(48):327-38. doi:10.21563/sutad.856686