Year 2019, Volume , Issue 46, Pages 269 - 278 2019-08-31

GAZNE’SİZ GAZNELİ DEVLETİ: HÜSREV MELİK DÖNEMİ (1160–1186)

İzzetullah ZEKİ [1]


Gazneli Devleti son dönemlerinde önce Oğuzların, ardından Gurluların istilasıyla karşı karşıya kalmıştır. Bu çerçevede Sultan Sencer’in soydaşları Oğuzlara karşı yenik düşerek katledilmesi de Gazne’nin düşmesini hızlandırmıştır. 552/1157 yılında devletin başına geçen Hüsrev Şah b. Behram Şah, Selçuklu himayesinden mahrum kaldığı için fazla tutunamamış, 555/1160 yılında Oğuzlara karşı yenilerek Hindistan’a firar etmek zorunda kalmıştır. Böylece Gazne, hanedanın elinden çıkmıştır. Lahor’da devletin başına geçen son Gazneli sultanı Tâcüddevle Hüsrev Melik’in yumuşak huylu, cömert sıfatlı kişiliğinin yanı sıra işret meclislerine düşkünlüğü onu devlet işlerinden alıkoymuştur. Bu zafiyetine bağlı olarak 577/1181 yılında Sultan Gıyâseddin Muhammed b. Sam’ın önderliğindeki Gurluların saldırılarına maruz kalmıştır. Devletinin zayıflığını göz önünde bulunduran Hüsrev Melik, 582/1186 yılında Gurlularla barış anlaşmasına yönelmiştir. Fakat barış antlaşması gerçekleşmeden Gurlular tarafından oluşturulan bir hile sonucunda esir düşmüş, 589/1193 yılında hapisteyken öldürülmüştür. Böylece Gazne’nin ardından Gazneli hanedanı da tamamen son ermiştir.
Gazne, Gazneliler, Melik Hüsrev, Oğuzlar, Gurlular.
  • BAYUR, Hikmet (1987), Hindistan Tarihi, I, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları
  • BOSWORTH, Clifford Edmund (1999), Târîh-i Gaznevîyân, (çev. Hasan Enuşe), Tahran: Müesses-i İntişârât-ı Emir Kebir Yayınları.
  • Cüzcânî, Kadı Minhac Sirâc (1962), Tabakât-ı Nâsırî, I (hzl. Abdülhay Habîbî), Kâbil: Encümen-i Târîh-i Afganistan Pûhaney Matbaası.
  • HALÎLÎ, Halîlullah (2013), Saltanat-ı Gaznevîyân, Kâbil: Afganistan İslâm Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı Yayınları.
  • Hândmir, Muhammed b. Hâvendşah (1988), Ravzatü’s-Safa fî Sireti’l-Enbiya ve’l-Mulûk ve’l-Hulefâ, (çev. Abdulkadir eş-Şahveli), Kahire: ed-Dârü’l-Mısriyye Li’l-Kitab Li’n- Neşr ve’t-Tevzi Yayınları.
  • İbnü’l-Esîr, İzzüddin Ebü’l-Hasan Ali b. Muhammed b. Muhammed b. Abdülkerim el-Cezerî eş-Şeybânî, el-Kâmil fî’t-Târîh Târîh-i İbnü’l-Esîr, (hzl. Ebu Suheyb el-Keremî), Ürdün: Beytü’l-Efkârü’d-Devliyye Yayınları.
  • KAFESOĞLU, İbrahim (2014), Selçuklular ve Selçuklu Tarihi Üzerine Araştırmalar, İstanbul: Ötüken Yayınları.
  • KÖYMEN, Mehmet Altay (2011), Büyük Selçuklu İmparatorluğu Tarihi, II, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  • MERÇİL, Erdoğan (2014), Afganistan ve Hindistan’da Bir Türk Devleti Gazneliler, İstanbul: Bilge Kültür Sanat Yayınları.
  • Müstevfî, Hamdullah İbn Ebu Bekir Ahmed (2015), Târîh-i Güzide, Tahran: İntişârât-ı Emir Kebir.
  • PERVİZ, Abbâs, (1957), Târîh-i Deyâlime ve Gaznevîyân, Tahran: Müessese-i Matbuât-i Ali Ekber-i İlmî.
  • PİYADEOĞLU, Cihan (2017/04.1), “Sultan Sencer’in Kürdistân Eyaleti Kurdurmuş Olduğu İddiası Üzerine Bir Değerlendirme”, Uluslar arası Selçuklu Araştırmaları Dergisi, VI, s. 1-12.
  • SIDIQUİ, Iqtıdar Husain (1996), “Gurlular”, DİA, İstanbul, s. 207–221.
  • TURAN, Osman (1996), Selçuklu Tarihi ve Türk İslam Medeniyeti, İstanbul: Turan Neşriyatı.
  • Utbî, Ebû Nasr Muhammed b. Abdilcebbâr el-Utbî er-Râzî (1966), Târîh-i Yemînî, (çev. Ebû’ş-Şeref Nâsih b. Zafer Curfadekânî), (thk. Cafer Şiâr), Tahran: Tahran Üniversitesi Yayınları.
  • YAZICI, Nesimi (2013), İlk Türk İslam Devletleri, Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları
  • ZEKİ, İzzetullah (2019), Gazneli Mahmud’un Din Politikası, Konya: Çizgi Kitabevi.
Primary Language tr
Subjects History
Journal Section Articles
Authors

Orcid: 0000-0001-6571-7377
Author: İzzetullah ZEKİ
Institution: Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İlahiyat Fakültesi İslam Tarihi ve Sanatları Bölümü, Burdur/Türkiye,

Dates

Publication Date : August 31, 2019

Bibtex @research article { sutad636785, journal = {Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi}, issn = {1300-5766}, eissn = {2458-9071}, address = {Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Müdürlüğü Alaeddin Keykubat Yerleşkesi Eski Hukuk Binası Kat:4 Selçuklu/KONYA}, publisher = {Selcuk University}, year = {2019}, volume = {}, pages = {269 - 278}, doi = {10.21563/sutad.636785}, title = {GAZNE’SİZ GAZNELİ DEVLETİ: HÜSREV MELİK DÖNEMİ (1160–1186)}, key = {cite}, author = {Zeki̇, İzzetullah} }
APA Zeki̇, İ . (2019). GAZNE’SİZ GAZNELİ DEVLETİ: HÜSREV MELİK DÖNEMİ (1160–1186) . Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi , (46) , 269-278 . DOI: 10.21563/sutad.636785
MLA Zeki̇, İ . "GAZNE’SİZ GAZNELİ DEVLETİ: HÜSREV MELİK DÖNEMİ (1160–1186)" . Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi (2019 ): 269-278 <https://dergipark.org.tr/en/pub/sutad/issue/49652/636785>
Chicago Zeki̇, İ . "GAZNE’SİZ GAZNELİ DEVLETİ: HÜSREV MELİK DÖNEMİ (1160–1186)". Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi (2019 ): 269-278
RIS TY - JOUR T1 - GAZNE’SİZ GAZNELİ DEVLETİ: HÜSREV MELİK DÖNEMİ (1160–1186) AU - İzzetullah Zeki̇ Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.21563/sutad.636785 DO - 10.21563/sutad.636785 T2 - Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 269 EP - 278 VL - IS - 46 SN - 1300-5766-2458-9071 M3 - doi: 10.21563/sutad.636785 UR - https://doi.org/10.21563/sutad.636785 Y2 - 2020 ER -
EndNote %0 Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi GAZNE’SİZ GAZNELİ DEVLETİ: HÜSREV MELİK DÖNEMİ (1160–1186) %A İzzetullah Zeki̇ %T GAZNE’SİZ GAZNELİ DEVLETİ: HÜSREV MELİK DÖNEMİ (1160–1186) %D 2019 %J Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi %P 1300-5766-2458-9071 %V %N 46 %R doi: 10.21563/sutad.636785 %U 10.21563/sutad.636785
ISNAD Zeki̇, İzzetullah . "GAZNE’SİZ GAZNELİ DEVLETİ: HÜSREV MELİK DÖNEMİ (1160–1186)". Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi / 46 (August 2019): 269-278 . https://doi.org/10.21563/sutad.636785
AMA Zeki̇ İ . GAZNE’SİZ GAZNELİ DEVLETİ: HÜSREV MELİK DÖNEMİ (1160–1186). sutad. 2019; (46): 269-278.
Vancouver Zeki̇ İ . GAZNE’SİZ GAZNELİ DEVLETİ: HÜSREV MELİK DÖNEMİ (1160–1186). Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi. 2019; (46): 269-278.