Araştırma Makalesi

SOMUT NORM DENETİMDE BAKILMAKTA OLAN DAVA ŞARTI

Sayı: 67 30 Temmuz 2026
PDF İndir
TR EN

SOMUT NORM DENETİMDE BAKILMAKTA OLAN DAVA ŞARTI

Öz

Somut norm denetiminde bir anayasaya aykırılık iddiası Anayasa Mahkemesi’nin önüne ancak bakılmakta olan bir dava aracılığıyla getirilebilmektedir. Çalışmada bakılmakta olan dava şartı Anayasa Mahkemesi kararları ışığında çeşitli yönlerden incelenmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda ilk olarak Anayasa Mahkemesi’nin önüne gelen itiraz başvurusunda şartın var olup olmadığını denetleme yetkisi tartışılmıştır. Ardından dava kavramının çeşitli usul kanunlarındaki ve anayasa yargısındaki kapsamları karşılaştırılmıştır. Davanın bakılmakta olması şartı, görev meselesi ve davanın yöntemine uygun olarak açılmış olması gerekliliği üzerinden incelenmiştir. Son kısımda ise bakılmakta olan dava şartının norm denetimi sürecinde ne zamana kadar aranacağına ve davanın sona erme hallerine değinilmiştir. Anayasa Mahkemesi’nin konuya ilişkin kararları incelendiğinde 2000’li yıllara kadar bakılmakta olan dava şartı konusunda hassas davrandığı göze çarpmaktadır. Kuruluşunun ilk yıllarında bakılmakta olan dava şartına ilişkin denetim yetkisini çekingen ve sınırlı bir şekilde kullanırken ilerleyen yıllarda katı, dar ve daha müdahaleci bir yorum anlayışı benimsemiştir. Günümüzde ise görev meselesi ve davanın sona ermesi hali dışında önüne gelen itiraz başvurularında bakılmakta olan dava konusuna müdahale etmediği görülmektedir. Nitekim çalışmada da Anayasa Mahkemesi’nin ilk bakışta belli olan açık ve net bir sorun olmadıkça dava mahkemesinin bakılmakta olan davanın varlığına ilişkin tespitine müdahale etmemesi gerektiği vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Söz konusu doktora çalışması, TÜBİTAK BİDEB tarafından 2211-Yurt İçi Lisansüstü Burs Programı kapsamında desteklenmektedir. Destekleri için TÜBİTAK’a teşekkür ediyorum.

Teşekkür

Bu makale, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Anabilim Dalı’nda Prof. Dr. Abdullah Sezer’in danışmanlığında hazırlanmakta olan “Somut Norm Denetiminde Uygulanacak Kural Sorunu” başlıklı doktora çalışması kapsamında Marmara Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 29/2 hükmü gereği olarak hazırlanmıştır. Doktora tez danışman hocamın kendisi, makaleye katkısının sınırlı olduğu gerekçesiyle ortak yazar olmayı tercih etmemiştir. Katkısı için teşekkür ederim.

Kaynakça

  1. Akyılmaz B, Sezginer M ve Kaya C, Türk İdari Yargılama Hukuku (2. bs Savaş Yayınevi 2019).
  2. Aliefendioğlu Y, ‘Türk Anayasa Yargısında İptal Davası ve İtiraz Yolu’ (1984) 1 Anayasa Yargısı 101-137.
  3. Aliefendioğlu Y, Anayasa Yargısı ve Türk Anayasa Mahkemesi (Yetkin Yayınları 1996).
  4. Anayurt Ö, Anayasa Hukuku Genel Kısım (Temel İlkeler, Kavram ve Kurumlar) (7. bs Seçkin Yayıncılık 2024).
  5. Armağan S, ‘Dava Mahkemelerinde Anayasaya Aykırılık Defi ve Re’sen Sevk’ (1966) 32 [2-4] İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası 715-748.
  6. Atalı M, Ermenek İ ve Erdoğan E, Medeni Usul Hukuku (5. bs Yetkin Yayınları 2022).
  7. Atar Y, Türk Anayasa Hukuku (17. bs Seçkin Yayıncılık 2024).
  8. Atay EE, İdari Yargılama Hukuku (2. bs Seçkin Yayıncılık 2023).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hukuk (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

8 Nisan 2026

Kabul Tarihi

28 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 67

Kaynak Göster

APA
Nasip, M. (2026). SOMUT NORM DENETİMDE BAKILMAKTA OLAN DAVA ŞARTI. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 67, 281-310. https://doi.org/10.54049/taad.1925671
AMA
1.Nasip M. SOMUT NORM DENETİMDE BAKILMAKTA OLAN DAVA ŞARTI. TAAD. 2026;(67):281-310. doi:10.54049/taad.1925671
Chicago
Nasip, Mustafa. 2026. “SOMUT NORM DENETİMDE BAKILMAKTA OLAN DAVA ŞARTI”. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, sy 67: 281-310. https://doi.org/10.54049/taad.1925671.
EndNote
Nasip M (01 Temmuz 2026) SOMUT NORM DENETİMDE BAKILMAKTA OLAN DAVA ŞARTI. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 67 281–310.
IEEE
[1]M. Nasip, “SOMUT NORM DENETİMDE BAKILMAKTA OLAN DAVA ŞARTI”, TAAD, sy 67, ss. 281–310, Tem. 2026, doi: 10.54049/taad.1925671.
ISNAD
Nasip, Mustafa. “SOMUT NORM DENETİMDE BAKILMAKTA OLAN DAVA ŞARTI”. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi. 67 (01 Temmuz 2026): 281-310. https://doi.org/10.54049/taad.1925671.
JAMA
1.Nasip M. SOMUT NORM DENETİMDE BAKILMAKTA OLAN DAVA ŞARTI. TAAD. 2026;:281–310.
MLA
Nasip, Mustafa. “SOMUT NORM DENETİMDE BAKILMAKTA OLAN DAVA ŞARTI”. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, sy 67, Temmuz 2026, ss. 281-10, doi:10.54049/taad.1925671.
Vancouver
1.Mustafa Nasip. SOMUT NORM DENETİMDE BAKILMAKTA OLAN DAVA ŞARTI. TAAD. 01 Temmuz 2026;(67):281-310. doi:10.54049/taad.1925671