Research Article

KARABÜK İLİ ESKİPAZAR İLÇESİ HAMZALAR KÖYÜ BÜRNÜK MAHALLESİ GELENEKSEL KONUTLARININ MİMARİ ÖZELLİKLERİ

Volume: 15 Number: 2 October 20, 2026
EN TR

KARABÜK İLİ ESKİPAZAR İLÇESİ HAMZALAR KÖYÜ BÜRNÜK MAHALLESİ GELENEKSEL KONUTLARININ MİMARİ ÖZELLİKLERİ

Abstract

Geleneksel kırsal konutlar, bulundukları coğrafyanın doğal çevre koşullarını, yerel yapı malzemelerini, yapım tekniklerini ve toplumsal yaşam biçimini yansıtan önemli kültürel miras unsurlarıdır. Anadolu’nun farklı bölgelerinde görülen kırsal yerleşimler, çevresel ve sosyo-kültürel koşulların etkisiyle farklı mimari karakterler geliştirmiştir. Karabük ilinin Eskipazar ilçesine bağlı Hamzalar Köyü Bürnük Mahallesi de geleneksel kırsal konut dokusunu önemli ölçüde koruyabilmiş yerleşimlerden biridir. Buna karşın yerleşimin geleneksel konutlarına ilişkin ayrıntılı mimari incelemeler oldukça sınırlıdır. Bu çalışma, Bürnük Mahallesi’nde yer alan geleneksel konutların plan özelliklerini, yapım sistemlerini, yapı malzemelerini, cephe düzenlerini ve iç mekân özelliklerini inceleyerek mimari karakterlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında öncelikle geleneksel Türk konutu ve kırsal mimari üzerine gerçekleştirilen çalışmalar incelenmiş, ardından arazi çalışmaları ile yerleşimde bulunan geleneksel konutlar gözlem, ölçüm ve fotoğrafla belgeleme yöntemleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Arazi çalışmaları kapsamında geleneksel konutlar yerinde incelenmiş; plan özellikleri, yapım sistemi, yapı malzemeleri, cephe düzeni ve iç mekân özellikleri ölçüm, gözlem ve fotoğrafla belgeleme çalışmaları doğrultusunda değerlendirilmiştir. İncelemeler sonucunda konutların eğimli arazi koşullarına uyum sağlayacak biçimde konumlandığı, zemin katların ağırlıklı olarak ahır, depo ve diğer servis mekânlarına, üst katların ise yaşam alanlarına ayrıldığı belirlenmiştir. Yapılarda yığma taş ve ahşap karkas sistem birlikte kullanılmış, bazı örneklerde ise taşıyıcı sistemin tamamen ahşap karkastan oluşturulduğu görülmüştür. Konutlarda köşe sofalı ve iç sofalı plan tiplerinin yaygın olduğu, sofa mekânının yörede “çardak” olarak adlandırıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca çıkma biçiminde düzenlenen hela ve yıkanma mekânları, ahşap kapı ve pencere doğramaları ile ocak, yüklük, gusülhane, sedir ve çiçeklik gibi geleneksel iç mekân elemanlarının önemli ölçüde özgünlüğünü koruduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte bazı yapılarda bakımsızlık, malzeme bozulmaları ve sonradan gerçekleştirilen müdahalelere bağlı değişiklikler de gözlenmiştir. Araştırma sonucunda Bürnük Mahallesi’nin, Eskipazar ilçesinin geleneksel kırsal konut mimarisini özgün biçimde yansıtan yerleşimlerden biri olduğu ortaya konulmuştur. Yerleşimin mimari özelliklerinin belgelenmesi, geleneksel yapı kültürünün kayıt altına alınması ve gelecek kuşaklara aktarılması açısından önem taşımaktadır.

Keywords

References

  1. Aydın, Dicle - Çınar, Kerim. “An Analysis of Cultural and Geographical Lasting Characteristics Through the Use of Local Materials in Anatolia: Dwellings in the Konya Plain, Turkey”. Global Built Environment Review (GBER) 7/1 (2009), 31-49.
  2. Azizsoy, Anar - Eser, Celal. “Kırsal Mekânda Tarihî Konutlar ve Yerleşim Üzerindeki Fiziksel Dağılımları”. Kastamonu Araştırmaları: Araç ve Kırsalı (Tarih, Arkeoloji ve Sanat Tarihi Yazıları), ed. Anar Azizsoy. 169-222. Ankara: Nobel Bilimsel Eserler, 2024.
  3. Başlılar Altun, Serpil. Geleneksel Türk Evleri, Kullanılan Yapı Malzemeleri, Yapı Elemanları ve Yapım Sistemleri. Trabzon: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2008.
  4. Çetin, Elif. “Geleneksel Konut Mimarisinde Niş Temelli Elemanlar Bağlamında “Göz Göre”: Ovacık Kırsalında Tipolojik ve Mekânsal Bir Değerlendirme”. Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi (TAKSAD) 15/1 (2026), 45- 62. https://doi.org/10.5281/zenodo.20321889
  5. Çetin, Elif - Mutlu, Mehmet. “Karabük İli Ovacık İlçesi Dudaş Köyündeki Yapıların Geleneksel Malzeme Kullanımı ve Yapım Tekniği Açısından Değerlendirilmesi”. International Design and Art Journal 3/1 (2021), 25-38.
  6. Çetin, Elif - Mutlu, Mehmet. “Ovacık (Karabük) İlçesindeki Geleneksel Konutların Kırsal Mimari Bağlamında İncelenmesi”. Sanat Tarihi Dergisi 34/2 (2025), 623-657. https://doi.org/10.29135/std.1716126
  7. Çobancaoğlu, Tülay. “Türkiye'de Geleneksel Ahşap Ev Yapı Sistemlerinin İrdelenerek Gruplandırılmasına Yönelik Bir Değerlendirme”. Tasarım + Kuram 2/3 (2003), 27-42.
  8. Çorapçıoğlu, Kemal vd. Yöresel Kırsal Mimari Kimlik. İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü, 2008.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

History of Architecture

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 20, 2026

Submission Date

July 22, 2026

Acceptance Date

October 19, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 15 Number: 2

APA
Çetin, E., & Arslan, B. (2026). KARABÜK İLİ ESKİPAZAR İLÇESİ HAMZALAR KÖYÜ BÜRNÜK MAHALLESİ GELENEKSEL KONUTLARININ MİMARİ ÖZELLİKLERİ. Tarih Kültür Ve Sanat Araştırmaları Dergisi, 15(2), 180-205. https://doi.org/10.5281/zenodo.23497670
AMA
1.Çetin E, Arslan B. KARABÜK İLİ ESKİPAZAR İLÇESİ HAMZALAR KÖYÜ BÜRNÜK MAHALLESİ GELENEKSEL KONUTLARININ MİMARİ ÖZELLİKLERİ. Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi. 2026;15(2):180-205. doi:10.5281/zenodo.23497670
Chicago
Çetin, Elif, and Büşra Arslan. 2026. “KARABÜK İLİ ESKİPAZAR İLÇESİ HAMZALAR KÖYÜ BÜRNÜK MAHALLESİ GELENEKSEL KONUTLARININ MİMARİ ÖZELLİKLERİ”. Tarih Kültür Ve Sanat Araştırmaları Dergisi 15 (2): 180-205. https://doi.org/10.5281/zenodo.23497670.
EndNote
Çetin E, Arslan B (October 1, 2026) KARABÜK İLİ ESKİPAZAR İLÇESİ HAMZALAR KÖYÜ BÜRNÜK MAHALLESİ GELENEKSEL KONUTLARININ MİMARİ ÖZELLİKLERİ. Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi 15 2 180–205.
IEEE
[1]E. Çetin and B. Arslan, “KARABÜK İLİ ESKİPAZAR İLÇESİ HAMZALAR KÖYÜ BÜRNÜK MAHALLESİ GELENEKSEL KONUTLARININ MİMARİ ÖZELLİKLERİ”, Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi, vol. 15, no. 2, pp. 180–205, Oct. 2026, doi: 10.5281/zenodo.23497670.
ISNAD
Çetin, Elif - Arslan, Büşra. “KARABÜK İLİ ESKİPAZAR İLÇESİ HAMZALAR KÖYÜ BÜRNÜK MAHALLESİ GELENEKSEL KONUTLARININ MİMARİ ÖZELLİKLERİ”. Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi 15/2 (October 1, 2026): 180-205. https://doi.org/10.5281/zenodo.23497670.
JAMA
1.Çetin E, Arslan B. KARABÜK İLİ ESKİPAZAR İLÇESİ HAMZALAR KÖYÜ BÜRNÜK MAHALLESİ GELENEKSEL KONUTLARININ MİMARİ ÖZELLİKLERİ. Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi. 2026;15:180–205.
MLA
Çetin, Elif, and Büşra Arslan. “KARABÜK İLİ ESKİPAZAR İLÇESİ HAMZALAR KÖYÜ BÜRNÜK MAHALLESİ GELENEKSEL KONUTLARININ MİMARİ ÖZELLİKLERİ”. Tarih Kültür Ve Sanat Araştırmaları Dergisi, vol. 15, no. 2, Oct. 2026, pp. 180-05, doi:10.5281/zenodo.23497670.
Vancouver
1.Elif Çetin, Büşra Arslan. KARABÜK İLİ ESKİPAZAR İLÇESİ HAMZALAR KÖYÜ BÜRNÜK MAHALLESİ GELENEKSEL KONUTLARININ MİMARİ ÖZELLİKLERİ. Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi. 2026 Oct. 1;15(2):180-205. doi:10.5281/zenodo.23497670