Osmanlı Kentinde Ticari Mekânlar: Bedesten-Han-Arasta-Çarşı Mekanları Literatür Değerlendirmesi

Abstract

Osmanlı kentinde çarşı veya daha genel bir anlamda kentin ticari merkezi, bedesten, han ve arastalardan oluşmakta idi. Çarşı bölgesinde çarşının büyüklüğüne göre değişen sayıda cami ve hamam yapısı da bulunuyordu. Ayrıca, yapılı çevrenin yanısıra, kentin ticaret merkezinin yakınında, genellikle yiyecek maddelerinin veya hayvanların satıldığı haftanın belirli günü kurulan pazar alanları mevcuttu. Kentin ekonomik ve sosyal yapısının şekillendiği veya şekillendirdiği bu mekanlar, 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren şehircilik, mimarlık, sanat tarihi, tarih gibi çeşitli disiplinler tarafından farklı yaklaşımlarla çalışılmaktadır. Bu makale, Osmanlı döneminde, kentte yapılı çevre olarak gelişen ticari mekanları konu alan bu zengin literatürün değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Doğrudan ve dolaylı olarak ticari mekanları ele alan literatür, özellikle literatürün izlediği farklı metodolojiler, kaynak kullanımları, ve eğilimlere odaklanarak değerlendirilmektedir. Aynı zamanda, kronolojik bir çerçeve¬den incelendiğinde, zaman içinde Osmanlıda ticari mekanlar konulu araştırmalarda ne derece farklılıklar, gelişimler, ve yenilikler olduğu da irdelenmektedir. Makalenin sonunda ise konuyla ilgili daha geniş bir bibliyografya verilmektedir.

Keywords

• Ticari Mekanlar, Han, Bedesten, Arasta, Çarşı

Commercial Buildings in the Ottoman City: An Evaluation of the Literature on Bedesten- Han-Arasta-Çarşı

Abstract

Bazaar in the Ottoman city or the commercial center of the city in general developed and took its shape with bedesten, han and arasta buildings. Depending on the size of the bazaar, there were also one or more mosques and a bath building in the commer¬cial center. Besides the built environment, marketplaces and open-air bazaars for food or animals to be sold were founded near the commercial center on certain days of the week. These spaces which shaped or were shaped by the social and economic struc¬ture of the city have started to be studied in various disciplines like city planning, architecture, art history or history with various approaches since the second half of the 20th century. This paper aims to evaluate this rich literature related to the commercial space as built environment in the Ottoman period. The literature which is directly or indirectly related to the commercial spaces is evaluated with particular emphasis on the variety in their methodologies, use of sources, and approaches. Also, they are stud¬ied through a chronological framework to observe varying approaches, developments, and progress over time in research on the commercial space of the Ottomans. Finally, at the end of the paper, a broad bibliography related to the subject is provided.

Keywords

• Commercial Buildings, Han, Bedesten, Arasta, Çarşı

References

1. A. Kentiçi Ticari Mekalanlara İlişkin Kaynaklar (Kitap, Makale ve Tezler)
2. Acun, Hakkı, “Sivas-Kangal Alacahan Menzilhanı”, X. Türk Tarih Kongresi Ankara,
3. 26 Eylül 1986 Kongreye Sunulan Bildiriler, Ankara: Türk Tarih Kurumu
4. Yayını, 1994, c.V, s. 2369-2389. Akar, Tuba, “The Historical Formation of the Traditional/Commercial Center of Adana
5. and A Financial and Institutional Model for Preservation”, Yayınlanmamış
6. Yüksek Lisans tezi, ODTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara 2002. Akıntürk, Halise Esen, “Kurşunlu Han in Alaşehir Study Recording and Proposals for
7. Restoration”, Yayınlanmamış Yüksek Lisans tezi, DEÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, İzmir 1996. Akok, M., “Kütahya Büyük Bedesteni”, Vakıflar Dergisi, 1956, sy. 3, s. 81-84. Akozan, Feridun, “Türk Han ve Kervansarayları”, Türk Sanatı Tarihi Araştırma ve
8. İncelemeleri I, İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi Türk Sanat Tarihi Enstitüsü

9. Yayını, İstanbul, 1963, s. 133-167. Aktepe, Münir, “İzmir Çarşıları ve Hanlar Hakkında Önbilgi”, İ.Ü. Edebiyat Fakültesi
10. Tarih Dergisi, İstanbul, 1971, sy. 25, s. 105-154. Aktüre Sevgi, 19. Yüzyıl Sonunda Anadolu Kenti Mekansal Yapı Çözümlemesi, II.
11. baskı, Ankara: ODTÜ Mimarlık Fak.Yay., 1981. Alioğlu, Hakan Selçuk, “Saksı Han’ın Restorasyon Projesi”, Yayınlanmamış Yüksek
12. Lisans tezi, İTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, 1992. Alpdoğan, Tevfik, “The Bedesten of Tokat”, Yayınlanmamış Yüksek Lisans tezi, ODTÜ
13. Mimarlık Bölümü, Ankara, 1975. Amicis, E. De, İstanbul, çev. B. Akyavaş, Ankara: Kültür Bakanlığı, 1981 (orj. 1874). Anay, Hakan, “Restoration Project of Mısırlızade Han in Lefkoşa Cyprus”, Yayınlan
14. mamış Yüksek Lisans tezi, ODTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 2001. Atay, Çınar, “Kapanan Kapılar” İzmir Hanları, İzmir: İzmir Büyükşehir Belediyesi Yayını, 2003. Aygün, N., “XVIII. Yüzyılda Trabzon’un Ticari Yapıları”, Trabzon ve Çevresi
15. Uluslararası Tarih-Dil-Edebiyat Sempozyumu Bildirileri, Trabzon, 2002, c. 1, s. 249-272. Ayverdi, E. Hakkı, Osmanlı Mimarisinin İlk Devri, İstanbul, 1966. Ayverdi, E. Hakkı, Osmanlı Mimarisinde Çelebi ve II. Sultan Murad Devri, İstanbul, Bakırer, Ömür ve Emre Madran, “Ankara Kent Merkezinde Özellikle Hanlar ve
16. Bedestenin Ortaya Çıkışı ve Gelişimi”, Tarih İçinde Ankara (Eylül 1981
17. Seminer Bildirileri), der. A. T. Yavuz, II. Baskı, Ankara, 2000, s. 105-127. Bağbancı, Özlem Köprülü, “Bursa Hanlar Bölgesi Değişim ve Dönüşüm Sürecinin
18. İncelenmesi ve Bölgenin Korunması Üzerine Bir Araştırma”, Yayınlanmamış
19. Doktora tezi, YTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, 2007. Baldağ, İlkay, “Milas İlçe Merkezinde Yer Alan Çöllüoğlu Hanı’nın İncelenmesi ve
20. Restorasyon Projesi”, Yayınlanmamış Yüksek Lisans tezi, DEÜ Fen Bilimleri
21. Enstitüsü, İzmir, 2000. Baş, Ali, “Beylikler Dönemi Hanları”, Yayınlanmamış Doktora tezi, Selçuk Üniversitesi
22. Sosyal Bilimleri Enstitüsü, Konya, 1989. Baş, Ali, Kayseri Ticaret Yapıları Üzerine Bir Araştırma, Kayseri, 1996. Baş, Ali, “Konya ve Çevresinde Geç Dönem Osmanlı Kervansarayları”, Uluslararası
23. Sanat Tarihi Sempozyumu Prof. Dr. Gönül Öney’e Armağan 10-13 Ekim 2001
24. Bildiriler, İzmir: Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü,
25. , s. 83-95. Battal, Zehra, “The Restoration Project of the Bedesten of Gedik Ahmet Paşa in
26. Kütahya”, Yayınlanmamış Yüksek Lisans tezi, ODTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 1988. Benli, Gülhan, “İstanbul Tarihi Yarımadada Bulunan Han Yapıları ve Avlulu Hanların
27. Koruma Sorunları”, Yayınlanmamış Doktora tezi, YTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü,
28. İstanbul, 2007. Bilar, Ender ve Oral Onur, Edirne Çarşıları ve Yitirilen Tarihi Eserler, İstanbul, 1989. Boran, Ali, “Siirt’teki Kervan Yolları ve Hanlar”, Uluslararası Sanat Tarihi Sempozyumu
29. Prof. Dr. Gönül Öney’e Armağan 10-13 Ekim 2001 Bildiriler, İzmir: Ege
30. Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü, 2002, s. 155-161. Cerasi, M. Maurice, Osmanlı Kenti, İstanbul: YKY Yay., 2001 (2. baskı), s. 115-127. Ceylan, Oğuz, “Geleneksel Türk Osmanlı Çarşı Yapılarının Oluşumu, Gelişimi ve
31. Yakın Doğu Kültürleri ile Olan Etkileşimleri”, Doktora tezi, Mimar Sinan
32. Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 1989. Cezar, Mustafa, “Türk Tarihinde Kervansaray”, VIII. Türk Tarih Kongresi (11-13 Ekim
33. ), Ankara: Türk Tarih Kurumu Yay., 1981, c.II, s. 931-940. Cezar, Mustafa, “XIV-XVI. Yüzyıllar Türk Şehrinde Çarşının Konumu ve Çarşıların En
34. Tipik Yapısı”, Akademi, 1981, sy. 10, s. 12-25. Cezar, Mustafa, Typical Commercial Buildings of the Ottoman Classical Period and
35. the Ottoman Construction System, İstanbul: İş Bankası Yay., 1983. Cezar, Mustafa, Tipik Yapılarıyla Osmanlı Şehirciliğinde Çarşı ve Klasik Dönem İmar
36. Sistemi, İstanbul: Mimar Sinan Üniversitesi, 1985. Çakıcı, Sermin, “A Proposal for Preservation and Rehabilitation of Yeni Galle Pazarı
37. Hanı (former Ali Paşa Kervansarayı) and Its Immediate Surrounding in Bursa”,
38. Yayınlanmamış Yüksek Lisans tezi, ODTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 2008. Çakırlar, Ertan, “Edirne Rüstempaşa Kervansarayı”, Rölöve ve Restorasyon Dergisi,
39. Ankara, 1974, sy. 1, s. 129-143. Çam, Nusret, Türk Kültür Varlıkları Envanteri Gaziantep 27, Ankara: Türk Tarih
40. Kurumu Yay., 2006. Çam, Nusret, “Arasta” Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, İstanbul, 1991, c. 3, s. 335-336. Çelik, Uğur, “Amasya Kapu Ağası Hüseyin Ağa Bedesteni Restorasyon Önerisi”,
41. Yayınlanmamış Yüksek Lisans tezi, Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 2008. Çetin, Erol, “Sultanahmet Arastası”, Rölöve ve Restorasyon Dergisi, Ankara, 1987, sy. 6, s. 69-119. Dara, Ramis (haz.), Tarihi Bursa Hanları ve Kapalıçarşı, Bursa TED Koleji Kültür Yay., 2003. Daş, E., “Afyon Taşhan”, Uluslararası Sanat Tarihi Sempozyumu Prof. Dr. Gönül
42. Öney’e Armağan 10-13 Ekim 2001 Bildiriler, İzmir: Ege Üniversitesi Edebiyat
43. Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü, 2002, s. 205-211. Destici, Necla, “Kastamonu Yanık Han Koruma ve Sağlıklaştırma Çalışması”,
44. Yayınlanmamış Yüksek Lisans tezi, Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 1997. Engin, E., “Tarihi Trabzon Kentiçi Hanlarının Analizi ve Yeni İşlev Önerileri”,
45. Yayınlanmamış Yüksek Lisans tezi, KTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Trabzon, 2002. Erdenen, Orhan, İstanbul Çarşıları ve Kapalı Çarşı, İstanbul, Yenilik Yay., 1965. Ergenç, Özer, “Osmanlı Şehrinde Esnaf Örgütlerinin Fizik Yapıya Etkileri”, I.
46. Uluslararası Türkiye’nin Sosyal ve Ekonomik Tarihi Kongresi Tebliğleri,
47. Ankara, 1980, s. 103-109. Ergenç, Özer, XVI. Yüzyılın Sonlarında Bursa, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yay., 2006. Ergin, Osman, “Çarşı”, İslam Ansiklopedisi, İstanbul: MEB Yay., 1945, c. 3, s. 360-362. Ergin, Osman, “Bedestan”, İslam Ansiklopedisi, İstanbul: MEB Yay., 1961, c. 2, s. 440- 442. Eriş, Cem, “İstanbul’da Merkezi Ticaret Bölgesi Ticaret Yapılarının Gelişimi ve
48. Tahtakale Halil Ağa Hanı”, Yayınlanmamış Yüksek Lisans tezi, YTÜ Fen
49. Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, 1992. Ergin, Osman Nuri, Mecelle-i Umûr-ı Belediyye, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Yay., 1995. Ersoy, Bozkurt, İzmir Hanları, Atatürk Kültür , Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Ankara:
50. AKM Yayını no.49, 1991. Ersoy, Bozkurt, “Ankara Çengel Han”, Kültür ve Sanat, sy.Eylül 1991, s. 56-59. Ersoy, Bozkurt, “Osmanlı Şehir-içi Hanları, Plan Tasarımı ile Cephe ve Malzeme
51. Özellikleri”, Sanat Tarihi Dergisi, İzmir, 1994, sy.VII, s. 75-97. Ersoy, Bozkurt, “Osmanlı Şehir-içi Hanlarından Önemli Bir Örnek: Amasya Taş Han”,
52. Milletlerarası Türk Sanatları Kongresi, Ankara, 1995, c.II, s. 81-92. Ersoy, Bozkurt, “İşlevleri Yönünden Osmanlı Şehir-İçi Hanları”, Kültür ve Sanat, sy.
53. Haziran 1995, s. 17-20. Ersoy, Bozkurt, “Diyarbakır Deliller Hanı”, Kültür ve Sanat, Ankara, 1995, sy. 28, s. 21-23. Ersoy, Bozkurt, “Kırım Karasu-Bazar’daki Taşhan”, Uluslararası Sanat Tarihi
54. Sempozyumu Prof. Dr. Gönül Öney’e Armağan 10-13 Ekim 2001 Bildiriler,
55. İzmir: Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü, 2002, s. 275- 280. Ertürk, Nihal, “Bergama Taşhan”, Yayınlanmamış Yüksek Lisans tezi, ODTÜ Fen
56. Bilimleri Enstitüsü, Ankara 1993. Esen, Sibel Yıldırım, “Revitalization of Historic Commercial Areas Through the Main
57. Street Program in U.S.A.: A Case Study From The Boston Main Streets
58. Program”, Yayınlanmamış Yüksek Lisans tezi, ODTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 2006. Eyice, Semavi, “Elçi Hanı”, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Dergisi,
59. İstanbul, 1970, sy. 24, Mart 1970, s. 93-130. Eyice, Semavi, “Bedesten”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, İstanbul, 1992,
60. c. 5, s. 302-311. Eyice, Semavi, “Büyük Çarşı”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, İstanbul,
61. , c. 6, s. 507-513. Eyüpgiller, Kutgün ve M. Topçubaşı, I. Polat, “Kastamonu’da 19. Yüzyıl Ticaret
62. Yapıları”, ODTÜ Mimarlık Fakültesi Dergisi, 2008, c. 25, sy. 2, s. 1-20. Galland, A., Schefer’in Şerhleriyle, İstanbul’a Ait Günlük Hatıralar, çev. N. S. Örik,
63. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yay., 1949. Genca, S. Özgür, “Design Guidelines For Shop Buildings in Beypazarı Historic
64. Commercial Center”, Yayınlanmamış Yüksek Lisans tezi, ODTÜ Fen Bilimleri
65. Enstitüsü, Ankara, 2005. Gökalp, Semra Ener, “Restoration Project of Deveci Han in Tokat”, Yayınlanmamış
66. Yüksek Lisans tezi, ODTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 1987. Göyünç, Nejat, “Eski Malatya’da Silahdar Mustafa Paşa Hanı”, Tarih Enstitüsü
67. Dergisi, İstanbul, 1970, sy. 1, s. 63-92. Göyünç, Nejat, “Silahdar Mustafa Paşa Hanı’na Ait Bir Vesika”, İ.Ü. Edebiyat Fakültesi
68. Tarih Dergisi, İstanbul, 1971, sy. 1, s. 73-79. Gülersoy, Çelik, Kapalı Çarşının Romanı, İstanbul: İstanbul Kitaplığı, 1979. Gündüz, S., “Hanlar”, Birecik, Halfeti, Suruç, Bozova İlçeleri ile Rumkale’deki
69. Taşınmaz Kültür Varlıkları, ed. Aynur Durukan, Ankara, 1999, s. 127-129. Güran, Ceyhan, Türk Hanlarının Gelişimi ve İstanbul Hanları Mimarisi, Vakıflar
70. Genel Müdürlüğü Yayını, İstanbul, 1978. Işıközlü, Fazıl, “İstanbul’un Eski Vakıf Hanları”, Vakıflar Dergisi, 1973, sy.X, s. 421- 424. İlter, İsmet, Tarihi Türk Hanları, Ankara: Karayoları Genel Müdürlüğü Yayını, 1969. İnalcık, Halil, “The Hub of The City: Bedestan of Istanbul”, International Journal of
71. Turkish Studies, 1980, v. 1, s. 1-17. İnan, K., “Bedestenlerin Türk Ticari Mimarisindeki Yeri ve Trabzon Bedesteni”,
72. OTAM, Ankara, 1996, sy. 7, s. 119-132. Kaplanoğlu, Raif, Okçular Çarşısı, Bursa: Orhangazi Belediyesi ve Bursa Araştırmaları
73. Vakfı ortak yayını, 2007. Kapubağlı, Sonay, “İstanbul Tarihi Yarımadası’nda Uzun Çarşı ve Kilit Han”,
74. Yayınlanmamış Yüksek Lisans tezi, MSÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, 2002. Kepecioğlu, Kâmil, Bursa Hanları, Bursa: Halkevi Neşriyatı 4, 1935. Kılıçöte, Cansel, “Restoration Project of Deveci Han in Edirne”, Yayınlanmamış
75. Yüksek Lisans tezi, ODTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 1990. Kırzıoğlu, M. Fahrettin, “1753 ve 1846 yıllarında Erzurum Çarşıları ile Esnafını
76. Tanıtan Kağızmanlızadeler’in İki Vakfiyesi”, Atatürk Üniversitesi Edebiyat
77. Fakültesi Araştırma Dergisi, Ankara, 1976, sy. 7, s. 25-67. Kızılkaya, Eda, “Tarihsel Süreç İçinde Kayseri Ticaret Yapıları ve Kayseri Kale
78. Çarşısı’nın Değerlendirilmesi”, Yayınlanmamış Yüksek Lisans tezi, Gazi
79. Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 2005. Koçu, R. Ekrem, “İstanbul’un En Eski Tarihi Eserlerinden Bedesten ve Kapalıçarşı”,
80. Hayat Tarih Mecmuası, Şubat 1973, sy. 1, s. 49-58. Köprülü, İdris, “Diyarbakır Deliller Hanı’nın Otel Olarak Kullanılması”, V. Vakıf
81. Haftası, Restorasyon ve Vakıfların Ekonomik ve Sosyal Etkinlikleri Semineri
82. (7-13 Aralık 1987), Ankara: Vakıflar Genel Müdürlüğü Yay., s. 71-83. Kreiser, Klaus, “Bedesten-Bauten im Osmanischen Reich”, Istanbuler Mitteilungen,
83. Tübingen 1979, c. 29, s. 367-400. Kuban, Doğan, “Anadolu-Türk Şehri Tarihi Gelişmesi, Sosyal ve Fiziki Özellikleri
84. Üzerinde Bazı Gelişmeler”, Vakıflar Dergisi, 1968, sy.VII, s. 53-73. Kuban, Doğan, Osmanlı Mimarisi, İstanbul: YEM Yay., 2007. Küçükerman, Ö. ve K. Mortan, Kapalıçarşı, İstanbul: Kütür ve Turizm Bakanlığı
85. Yayınları, 2007. Madran, Emre, “Kuzey-Doğu Anadolu’da İki Bedesten”, Önasya, 1970, sy. 6/63, s. 10-11. Mantran, Robert, “Des Khans D’Istanbul Aux Entrepots de Galata”, CIÉPO Osmanlı
86. Öncesi ve Osmanlı Araştırmaları Uluslararası Komitesi VII. Sempozyumu
87. Bildirileri, Ankara, 1994, s. 185-190. Mayer, Georg, Türk Çarşısı: Şarkta Ticaretin Püf Noktası, çev. Yusuf Öztel, İstanbul,
88. Kitabevi, 2008. Morçöl, Ertuğrul, “A Study on Refunctioning of Ottoman City “Han”s-Amasya
89. Taşhan”, Yayınlanmamış Yüksek Lisans tezi, ODTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 1986. Oğuz, Filiz, “Manisa Kurşunlu Han”, Rölöve ve Restorasyon Dergisi, Ankara, 1974, sy. 1, s. 109-127. Oğuz, Filiz, “İzmir-Tire Bakırhan”, Rölöve ve Restorasyon Dergisi, Ankara, 1975, sy. 2, s. 157-182. Oğuz, F.A., “İzmir-Çeşme Kanuni Kervansarayı”, Vakıflar Dergisi, 1976, sy.XI, s. 107. Orhonlu, Cengiz, “Bayrampaşa Kervansarayı”, Vakıflar Dergisi, 1973, sy.X, s. 199-218. Orhonlu, Cengiz, “Osmanlı Kervansarayının İktisadi İçtimai Fonksiyonu Hakkında”,
90. Birinci Milletlerarası Türkoloji Kongresi, İstanbul: Tercüman Yay., 1973. Ödekan, A., “Bedesten”, Eczacıbaşı Sanat Ansiklopedisi, İstanbul: YEM Yay., 1997, c. 1, s. 209-210. Öncel, Fernaz, “Geleneksel Ticaret Dokusu İçinde “Kayseri Hançerli Sultan Vakfı
91. Bedesteni”nin Koruma Sorunları ve Değerlendirilmesi”, Yayınlanmamış
92. Yüksek Lisans tezi, YTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, 2007. Önder, Mehmet, “Yıktırılan Bedestenlerimiz”, Türk Kültürü, no. 30, Ankara, 1965. Öney, Gönül, “Lefkoşa’da Büyük Han ve Kumrucular Hanı”, Milletlerarası I. Kıbrıs
93. Tetkikleri Kongresi, Türk Heyeti Tebliğleri, Ankara, 1971, s. 271-297. Özbay, Hasan, “Renovation of the Historical Commercial Center of Tokat”,
94. Yayınlanmamış Yüksek Lisans tezi, ODTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 1987. Özbilgen, Erol, “Eski Malatya’da Silahdar Mustafa Paşa Hanı’nın Restitüsyonu
95. Hakkında”, Tarih Enstitüsü Dergisi, İstanbul, 1970, sy. 1, s. 93-102. Özdeş, Gündüz, Türk Çarşıları, Ankara: Tepe Yayınları, 1998. Özkarcı, Mehmet, “Gaziantep İl Merkezinde Bulunan Hanlar”, Yayınlanmamış Yüksek
96. Lisans tezi, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimleri Enstitüsü, Erzurum, 1987. Özkarcı, Mehmet, “Gaziantep’te Dört Han”, Vakıflar Dergisi, 1997, sy.XXVI, s. 275- 313. Özkarcı, Mehmet, “Gaziantep Elbeyli Hanı”, Cumhuriyetin 75. Yılına Armağan Gazi
97. antep, ed. Yusuf Küçükdağ, Gaziantep, 1999, s. 310-326. Özkarcı, Mehmet, ”Gaziantep’te Üç Han”, Osmanlı Döneminde Gaziantep Sempoz
98. yumu (22 Ekim 1999), ed. Yusuf Küçükdağ, Gaziantep, 2000, s. 243-267. Özkarcı, Mehmet, ”Kahramanmaraş’ta Osmanlı Dönemi Ticaret Yapılarının Türk
99. Mimarisindeki Yeri ve Önemi”, XIII. Türk Tarih Kongresi Ankara 4-8 Ekim
100. , Kongreye Sunulan Bildiriler, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yay., c. 3/II, s. 1213-1232. Özkarcı, Mehmet, Kahramanmaraş Türk Kültür Varlıkları Envanteri, Ankara: Türk
101. Tarih Kurumu Yay., 2007. Özme, Adil, “Urfa (Merkez) Hanları”, yayınlanmamış Doktora tezi, AÜ Sosyal Bilimler
102. Enstitüsü, Ankara, 2000. Özme, Adil, “Ruha (Urfa) Hanları Üzerine Bir Değerlendirme”, Belleten, Ankara,
103. , c.LXIX, sy. 254, s. 131-144. Schweiger, Salomon, Sultanlar Kentine Yolculuk 1578-81, çev. T. Noyan, İstanbul:
104. Kitap Yayınevi, 2004. Sims, Eleanor, “Trade and Travel: Markets and Caravanserais”, Architecture of the
105. Islamic World, ed. George Michell, London: Thames and Hudson, 1984, s. 80-111. Tankut, Gönül, “Osmanlı Şehrinde Ticari Fonsiyonların Mekansal Dağılımı”, VII.
106. Türk Tarih Kongresi, Ankara, 1973, s. 773-779. Tongur, H., “Türk Şehirlerinde Çarşılar ve Kapanlar”, Belediyeler Dergisi, no. 52, 1939. Tongur, H., “Türk Şehirlerinde Pazar ve Panayırlar”, Belediyeler Dergisi, no. 54, 1940. Tongur, H., “Türk Şehirlerinde Bedestenler ve Hanlar”, Belediyeler Dergisi, no. 58, 1940. Tuluk, Ö. İskender ve Fulya, Üstün, “Trabzon Bedesteni: Türk Bedesten Mimarisindeki
107. Yeri ve Sorunlarına İlişkin Bir Değerlendirme”, Belleten, Ankara, 2007, c.LXXI,
108. sy. 262, s. 923-937. Tuncer, O. Cezmi, “Kuşadası Öküz Mehmet Paşa Kervansarayı”,Rölöve ve Restorasyon
109. Dergisi, Ankara, 1975, sy. 2, s. 123-156. Tutal, O., “Bazaar Spaces in Ottoman Cities and Skopje Turkish Bazaar (Turska
110. Carsija)”, 7 Centuries of Ottoman Architecture “A Supra-National Heritage”, Nur
111. Akın, Afife Batur ve Selçuk Batur (eds.), İstanbul: YEM Yayını, 1999, s. 262-273. Tüfekçioğlu, A., “Bursa-Çanakkale Yolu Üzerindeki Köprüler ve Hanlar”, Uluslararası
112. Sanat Tarihi Sempozyumu Prof. Dr. Gönül Öney’e Armağan 10-13 Ekim 2001
113. Bildiriler, İzmir: Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü,
114. , s. 555-565. Türker, H., “Kapalıçarşı”, İller ve Belediyeler Dergisi, no. 7/83, 1952. Tüyel, S. Engin, “Restoration Project of Matyos Han in Tire İzmir”, Yayınlanmamış
115. Yüksek Lisans tezi, ODTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 1996. Usta, Gülay Keleş, “Anadolu Osmanlı Dönemi Mimarisinde Mekan Analizi: Han ve
116. Kervansaray Yapılarında Uygulama”, Yayınlanmamış Doktora tezi, KTÜ Fen
117. Bilimleri Enstitüsü, Trabzon, 1994. Ülgen, Ali Saim, “Ankara’da Mahmud Paşa Bedesteni ve Bitişiğindeki Han”, Fatih ve
118. İstanbul, no. 1/1, İstanbul, 1953. Weber, S., “The Transformation of an Arab-Ottoman Institution The Suq (Bazar) of
119. Damascus form the 16th to the 20th Century”, 7 Centuries of Ottoman
120. Architecture “A Supra-National Heritage”, Nur Akın, Afife Batur ve Selçuk
121. Batur (eds.), İstanbul: YEM Yayını, 1999, s. 244-253. Yavuz, Ayşıl Tükel, “Beypazarı Sulu Han”, III. Eyüpsultan Sempozyumu, Tebliğler,
122. İstanbul, 2000, s. 58-93. Yenice, Tülay Karadayı, “Gaziantep Zincirli Bedesten’in Restorasyonu”, Yayınlanmamış
123. Yüksek Lisans tezi, Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Konya, 2005. Yıldırım, Mücahit, “Diyarbakır Hasan Paşa Hanı Koruma ve Değerlendirilmesi”, Yayın
124. lanmamış Yüksek Lisans tezi, YTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, 1996. Yılmaz, Derya, “Adana-Kozan Arastası Restorasyon Önerisi”, Yayınlanmamış Yüksek
125. Lisans tezi, Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 2007. Yılmazçelik, İbrahim, XIX. Yüzyılın İlk Yarısında Diyarbakır (1790-1840), Ankara:
126. Türk Tarih Kurumu Yay., 1995. Yılmazer, Enver, “Safranbolu Arastası Onarımı”, Rölöve ve Restorasyon Dergisi,
127. Ankara, 1987, sy. 6, s. 181-186. Yüceer, Hülya, “Restoration Project of Abacıoğlu Hanı in Kemeraltı-İzmir”, Yayın
128. lanmamış Yüksek Lisans tezi, ODTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 1997. Yücesoy, Nail, “The Bedesten in Tire”, Yayınlanmamış Yüksek Lisans tezi, ODTÜ
129. Mimarlık Bölümü, Ankara, 1972. B. Kervansaraylara İlişkin Başlıca Kaynaklar Acun, Hakkı (der.), Anadolu Selçuklu Dönemi Kervansarayları, Ankara: Kültür ve
130. Turizm Bakanlığı, 2007. Akok, Mahmut, “Öresin Han ve Hızır İlyas Köşkü”, Belleten, 1958, c. 21, sy. 81, s. 139- Akok, Mahmut, “İshaklı Kervansarayı”, Türk Arkeoloji Dergisi, 1974, sy.XXI-2, Kültür
131. Bakanlığı Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü Yayını, Türk Tarih
132. Kurumu Basımevi, Ankara, s. 5-21. Akok, Mahmut ve Tahsin Özgüç, “Sarıhan”, Belleten, 1956, c.XX, sy. 79, s. 379-383. Akok, Mahmut ve Tahsin Özgüç, “Alayhan, Öresunhan ve Hızırilyas Köşkü – İki
133. Selçuklu Kervansarayı ve Bir Köşkü”, Belleten, 1957, c.XXI, sy. 81, s. 139-148. Akok, Mahmut ve Tahsin Özgüç, “Üç Selçuklu Abidesi: Dolay Han, Kesikköprü
134. Kervansarayı ve Han Camii”, Belleten, 1958, c.XXII, sy. 86, s. 251-259. Aytaç, İsmail, “Malatya-Elbistan Kervanyolu Güzergahı ve Kurttepe Hanı”, VI. Milli
135. Selçuklu Kültür ve Medeniyeti Semineri Bildirileri (16-17 Mayıs 1996), Selçuk
136. Üniversitesi Selçuklu Araştırmaları Merkezi Yayını, 1997, Selçuk Üniversitesi
137. Basımevi, Konya, s. 35-47. Aytaç, İsmail, “Selçuklu Döneminde Malatya-Kahta Kervanyolu ve Kervansarayları”,
138. I. Uluslararası Selçuklu Kültür ve Medeniyeti Kongresi Bildiriler 11-13 Ekim
139. , Konya: Selçuk Üniversitesi Selçuklu Araştırmaları Merkezi Yayını, 2001,
140. c. 1, s. 49-59. Baş, Ali, “Yeni Buluntular Işığında Zazadin Han’ın Değerlendirilmesi”, I. Uluslararası
141. Selçuklu Kültür ve Medeniyeti Kongresi Bildiriler 11-13 Ekim 2000, Konya:
142. Selçuk Üniversitesi Selçuklu Araştırmaları Merkezi Yayını, 2001, c.I, s. 101- 109. Baş, Ali, “Bilinmeyen Bir Selçuklu Kervansarayı: Yıkık Han”, I. Uluslararası Selçuklu
143. Kültür ve Medeniyeti Kongresi Bildiriler 11-13 Ekim 2000, Konya: Selçuk
144. Üniversitesi Selçuklu Araştırmaları Merkezi Yayını, 2001, c.I, s. 93-99. Bektaş, Cengiz, Selçuklu Kervansarayları, Korumaları, Kullanımları Üzerine Bir
145. Öneri - A Proposal Regarding The Seljuk Caravanserais, Their Protection and
146. Use, İstanbul: Yem Yayınları, 1999. Berkol, F., “Türk Vakıf Kervansarayları ve Bugün Turizm Hizmetinde Kullanılmaları”,
147. Vakıflar Dergisi, 1973, sy. X, s. 345-365. Binan, Ş. Can., “13. Yüzyıl Anadolu Kervansarayları Koruma Ölçütleri Üzerinde Bir
148. Araştırma”, Yayınlanmamış Doktora tezi, İTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, 1990. Binan, Can, “Anadolu’da Ulaşım ve Konaklama Yapıları Bağlamında Mimarlık,
149. Malzeme ve Yapı Üretimi Üzerine Yorumlar”, Geçmişten Geleceğe Anadolu’da
150. Malzeme ve Mimarlık, Sempozyum / UIA 2005 XXII. Dünya Mimarlık Kongresi,
151. İstanbul: TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi Yay., 2006, s. 179-210. Bozer, Rustem, “Eğirdir Hanı 1993 yılı Kazı Çalışmaları”, Göller Bölgesi Arkeolojik
152. Kültürel-Turistik Araştırma ve Değerlendirme Projesi 1993 Yılı Çalışmaları,
153. Ankara, 1994, s. 95-103. Erdmann, Kurt, Das Anatolishe Karavansaray des 13. Jahrhunderts, c. I, Berlin, Verlag
154. Gebr, Mann, 1961. Karaoğlu, A. Zeynep, “Konya Yakınındaki Kızılören Han’ın Tanıtımı ve
155. Değerlendirilmesi”, I. Uluslararası Selçuklu Kültür ve Medeniyeti Kongresi
156. Bildiriler 11-13 Ekim 2000, Konya: Selçuk Üniversitesi Selçuklu Araştırmaları
157. Merkezi Yayını, 2001, c. 1, s. 461-474. Karpuz, Haşim, “Sahip Ata’nın Yaptırdığı İshaklı (Sultandağı) Hanı”, Antalya 3.
158. Selçuklu Semineri Bildirileri 10-11 Şubat 1989, İstanbul: Antalya Valiliği
159. Yayınları, 1989, s. 82-90. Karpuz, Haşim, “Konya Dokuzun Hanı Kazı ve Restorasyon Çalışmaları”, Aslanapa
160. Armağanı, 1996, İstanbul: Bağlam Yayıncılık, 1996, s. 141-150. Köprülü, Fuat, “Ribat”, Vakıflar Dergisi, 1942, sy: 2, s. 267-288. Kuban, Doğan, “Kervansaraylar”, Selçuklu Çağında Anadolu Sanatı, İstanbul: Yapı
161. Kredi Yayınları, 2002, s. 227-250. Kuyulu, İnci, “A Comparison Between the Caravanserais of Anatolia and Central Asia
162. in the Middle Ages”, 10th International Congress of Turkish Art 17-23
163. September 1995 Procedings, Geneva, 1999, s. 421-433. Özergin, K., “Anadoluda Selçuklu Kervansarayları”, İ.Ü. Edebiyat Fakültesi Tarih
164. Dergisi, sy.II-(XV) 20, 1965, s. 141-167 Özgüç, Tahsin ve Mahmut Akok, “Ağzıkara Han”, Yıllık Araştırmalar Dergisi, 1956
165. , sy. 1, s. 93-104. Tuncer, Orhan Cezmi, “Diyarbakır-Bitlis Kervan Yolu ve Üzerindeki Hanlarımız”,
166. Vakıflar Dergisi, 1997, sy.XXV, s. 9-34. Tuncer, Orhan Cezmi, “Niğde-Aksaray Sultan Hanında Bazı İzlerin
167. Değerlendirilmesi”, Önasya, yıl 6, c. 6, sy. 72, s. 14-15. Tuncer, Orhan Cezmi, “Bitlis-Van Karayolu ve Üzerindeki Hanlar”, Sanat Tarihi
168. Yıllığı, İstanbul: İ.Ü. Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Enstitüsü, 1981, c.IX-X, s. 317-352. Turan, Osman, “Selçuk Kervansarayları”, Belleten, 1946, c.X, sy. 39, s. 471-496. Ünal, Hüseyin Rahmi, “Iğdır Yakınlarında Bir Selçuklu Kervansarayı ve Doğubeyazıt
169. Batum Kervan Yolu Hakkında Notlar”, Sanat Tarihi Yıllığı, İ.Ü. Edebiyat
170. Fakültesi Sanat Tarihi Enstitüsü Yayını, 1970, c.III, s. 7-15. Ünal, Hüseyin Rahmi, “Osmanlı Öncesi Devirden Yayınlanmamış Birkaç Han
171. Üzerine Bir İnceleme”, Ankara Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Araştırma
172. Dergisi, Prof. A. L. Gabriel Özel Sayısı 9, Ankara, 1978, s. 453-484. Ünal, Hüseyin Rahmi, “Sevserek Hanı (Malatya-Pötürge) ve Yerhan (Erzincan
173. Refahiye) Hakkında Bir İnceleme”, I. Milletlerarası Türkoloji Kongresi
174. Tebliğler, İstanbul, 1979, s. 952-968. Ünal, Hüseyin Rahmi, “Burdur/Bucak İncir Hanı’nda Temel Araştırmaları ve
175. Temizlik Çalışmaları (Eylül 1992)”, X. Vakıf Haftası Kitabı, Ankara: Vakıflar
176. Genel Müdürlüğü Yay., 1993, s. 399-422. Ünal, Hüseyin Rahmi, “İncir Hanı 1993 Çalışmaları”, Sanat Tarihi Dergisi, 1996, c.
177. VIII, s. 117-129. Ünal, Hüseyin Rahmi, “A Propos de la Datation Des Khans Seldjoukides sans cour en
178. Anatolie”, The Art of the Saljugs in Iran and Anatolia, ed. R. Hillen, Costa
179. Mesa, California, Mazda Publisher, 1994, s. 295-300. Ünal, Hüseyin Rahmi, “L’Apport Des Fouilles D’Incir Khan A Notre Connaissance
180. Des Caravanserails Seldjoukides”, 10th International Congress of Turkish Art,
181. 23 September 1995, Procedings, Geneva: Foundation Max von Berckhem,
182. , s. 695-705. Yavuz, Ayşıl Tükel, “Alara Han’ın Tanıtılması ve Değerlendirillmesi”, Belleten, 1969,
183. c.XXXIII, sy. 132, s. 429-491. Yavuz, Ayşıl Tükel, “Anadolu’da Eşodaklı Selçuklu Hanları”, ODTÜ Mimarlık
184. Fakültesi Degisi, Ankara, 1976, c. 2, sy. 2, s. 187-204. Yavuz, Ayşıl Tükel, “Anadolu Selçuklu Kervansaraylarında Mekan-İşlev İlişkisi İçinde
185. Savunma ve Barınma”, IX. Vakıf Haftası Kitabı, Ankara: Vakıflar Genel
186. Müdürlüğü Yay., 1991, s. 253-284. Yavuz, Ayşıl Tükel, “Mirçinge Han ve Selçuklu Dönemi Eşodaklı Kervansarayları
187. Arasındaki Yeri”, ODTÜ Mimarlık Fakültesi Dergisi, c. 11, sy. 1-2, Ankara,
188. , s. 41-55. Yavuz, Ayşıl Tükel, “Anadolu Kervansarayları ve Vakıflar”, XI. Vakıf Haftası Kitabı,
189. Ankara: Vakıflar Genel Müdürlüğü yay., 1994, s. 39-46. Yavuz, Ayşıl Tükel, “Anadolu Selçuklu Dönemi Kervansaraylarının Tipolojisi”, IV.
190. Milli Selçuklu Kültür ve Medeniyeti Semineri Bildirileri 25-26 Nisan 1994,
191. Konya: Selçuk Üniversitesi Selçuklu Araştırmaları Merkezi Yayını, 1995, s. 183-198. Yavuz, Ayşıl Tükel, “Anatolian Seljuk Caravanserais and Their Use As State Houses”,
192. th International Congress of Turkish Art, 17-23 September 1995, Procedings,
193. Geneva, Foundation Max von Berckhem 1999, s. 757-765. Yavuz, Ayşıl Tükel, “Anadolu Selçuklu Dönemi Hanları ve Posta-Menzil Derbent
194. Teşkilatları”, Prof. Dr. Doğan Kuban’a Armağan, İstanbul: Eren Yayınları,
195. , s. 25-39. Yavuz, Ayşıl Tükel, “Melleç’teki Han ve İki Sahınlı Anadolu Selçuklu Dönemi
196. Hanları”, VI. Milli Selçuklu Kültür ve Medeniyeti Semineri Bildirileri, Konya:
197. S.Ü. Selçuklu Araştırmaları Merkezi Yayını, 1997, s. 7-34. Yavuz, Ayşıl Tükel, “The Concepts That Shape Anatolian Seljuq Caravanserais”,
198. Muqarnas, 1997, c. 14, s. 92-96. Yavuz, Ayşıl Tükel, “Anadolu Selçuklu Dönemi Kervansarayları Üzerinde Çalışmalar,
199. Bilgiler, Bulgular -1997”, Uluslararası Dördüncü Türk Kültürü Kongresi
200. Bildirileri 4-7 Kasım 1997, Ankara:Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı, 2000, c.
201. II, s. 239-259. Yavuz, Ayşıl, “Kervansaraylar”, Anadolu Selçukluları ve Beylikler Dönemi Uygarlığı,
202. eds. Ali Uzay Peker ve Kenan Bilici, Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yay.,
203. , c. II, s. 435-445.
204. Osmanlı Kentinde Ticari Mekânlar: Bedesten-Han-Arasta
205. Çarşı Mekânları Literatür Değerlendirmesi Tuba AKAR