Ortaokul 7. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretim Programının CIPP Modeline Göre Değerlendirilmesi

This study aims to evaluate the 2018 secondary school 7th grade Religious Culture and Ethics (RCE) curriculum based on teachers’ experiences within the perspectives of Stufflebeam’s Context–Input–Process–Product (CIPP) evaluation model. Curriculum evaluation studies contribute not only to assessing the quality of current implementations but also to understanding policy transformations in education systems. However, a review of the literature reveals a limited number of comprehensive studies examining the 7th grade RCE curriculum holistically through the CIPP framework and grounded in teachers’ perspectives. The research was conducted using a qualitative case study design. Data were collected through semi-structured interviews with 30 RCE teachers working in Afyonkarahisar, Türkiye, and through document analysis of the curriculum. The data were structured using descriptive analysis in accordance with the CIPP dimensions and further examined through thematic content analysis. Findings indicate that, at the context level, the curriculum provides a coherent philosophical and objective-based framework; however, this framework is only partially reflected in classroom practices. At the input level, learning outcomes generally align with individual and societal needs, yet the dominance of the cognitive domain limits the development of affective and behavioral dimensions. At the process level, teachers predominantly rely on traditional instructional strategies, while material limitations and classroom size affect implementation. At the product level, assessment practices appear insufficient in capturing the intended competencies of the curriculum. Overall, while the study identifies notable strengths of the 2018 curriculum, it highlights areas requiring improvement, particularly in content density, sensitivity to individual differences, and assessment practices. In light of the curriculum reform implemented in 2024, the findings offer a historical perspective for understanding the rationale behind program revisions.

Bu araştırma, 2018 yılında yürürlüğe giren ortaokul 7. sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) öğretim programını öğretmen deneyimleri temelinde Stufflebeam’in Bağlam–Girdi–Süreç–Ürün (CIPP) modeli çerçevesinde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Program değerlendirme çalışmaları, yalnızca mevcut uygulamaların niteliğini belirlemekle kalmayıp, eğitim politikalarındaki dönüşümleri anlamaya da katkı sunmaktadır. Ancak alanyazında 7. sınıf DKAB öğretim programının öğretmen görüşlerine dayalı ve CIPP modeli temelinde bütüncül biçimde incelendiği çalışmaların sınırlı olduğu görülmektedir. Araştırma nitel durum çalışması deseninde yürütülmüş; veriler Afyonkarahisar ilinde görev yapan 30 DKAB öğretmeniyle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler ve program dokümanlarının analizi yoluyla toplanmıştır. Veriler, CIPP modelinin boyutları çerçevesinde betimsel analizle yapılandırılmış, ardından içerik analizi ile tematik olarak çözümlenmiştir. Bulgular, bağlam boyutunda programın felsefi temeller ve genel amaçlar açısından tutarlı bir çerçeve sunduğunu; ancak bu yaklaşımın sınıf içi uygulamalara sınırlı ölçüde yansıdığını göstermektedir. Girdi boyutunda kazanımların bireysel ve toplumsal ihtiyaçlarla genel olarak uyumlu olduğu, ancak bilişsel alanın baskınlığı nedeniyle duyuşsal ve davranışsal boyutların görece zayıf kaldığı belirlenmiştir. Süreç boyutunda öğretmenlerin çoğunlukla geleneksel öğretim stratejilerine yöneldiği; materyal eksikliği ve sınıf mevcudu gibi yapısal faktörlerin uygulamayı etkilediği görülmüştür. Ürün boyutunda ise mevcut ölçme-değerlendirme uygulamalarının programın hedeflediği yetkinlikleri tam olarak yansıtmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, araştırma 2018 programının güçlü yönlerini ortaya koymakla birlikte, özellikle içerik yoğunluğu, bireysel farklılıklara duyarlılık ve değerlendirme uygulamaları bakımından geliştirilmesi gereken alanlara işaret etmektedir. 2024 yılında yürürlüğe giren yeni program bağlamında bulgular, program değişiminin gerekçelerini anlamaya yönelik tarihsel bir perspektif sunmaktadır.

تهدف هذه الدراسة إلى تقويم منهج مادة الثقافة الدينية والأخلاق للصف السابع في المرحلة المتوسطة، الصادر عام 2018، اعتمادًا على خبرات المعلمين في ضوء نموذج السياق–المدخلات–العملية–النواتج (CIPP) الذي طوّره ستفلبيم. تسهم دراسات تقويم المناهج التعليمية في تقييم جودة التطبيق القائم، كما تساعد في فهم التحولات في السياسات التعليمية. إلا أن مراجعة الأدبيات تشير إلى محدودية الدراسات التي تناولت منهج الصف السابع بصورة شمولية في إطار نموذج CIPP ومن خلال منظور المعلمين. اعتمدت الدراسة المنهج النوعي وفق تصميم دراسة الحالة. جُمعت البيانات من خلال مقابلات شبه منظمة مع 30 معلمًا لمادة الثقافة الدينية والأخلاق في ولاية أفـيون قره حصار بتركيا، إضافة إلى تحليل وثائق المنهج. وتم تحليل البيانات باستخدام التحليل الوصفي وفق أبعاد نموذج CIPP، ثم تحليل المحتوى لاستخلاص الموضوعات الرئيسة. أظهرت النتائج أن المنهج، في بعد السياق، يتمتع بإطار فلسفي وأهداف منسجمة، إلا أن هذا الإطار لا ينعكس بصورة كاملة في الممارسات الصفية. وفي بعد المدخلات، تبين أن مخرجات التعلم تتوافق عمومًا مع احتياجات الفرد والمجتمع، غير أن التركيز المفرط على الجانب المعرفي يحد من تنمية الجوانب الوجدانية والسلوكية. أما في بعد العملية، فقد تبين اعتماد المعلمين بدرجة كبيرة على الأساليب التقليدية، مع تأثير محدودية الوسائل التعليمية وكثافة الصفوف على التطبيق. وفي بعد النواتج، أظهرت النتائج قصورًا في أدوات التقويم من حيث قياس الكفايات المستهدفة. وتخلص الدراسة إلى أن منهج 2018 يتمتع بجوانب قوة ملحوظة، إلا أنه يحتاج إلى تطوير في مجالات كثافة المحتوى، ومراعاة الفروق الفردية، وأساليب التقويم. وفي ضوء التعديل المنهجي الذي أُقر عام 2024، تقدم النتائج منظورًا تاريخيًا لفهم دوافع هذا التغيير