OKUL YÖNETİCİLERİNİN LİDERLİK ROLLERİNE İLİŞKİN YAPILAN YÜKSEK LİSANS TEZLERİNİN İNCELENMESİ
Öz
Okullar, dünyada meydana gelen çeşitli değişikliklerden etkilenmektedir. Bu değişikliklerin okul yapılarına nasıl yansıtılacağını sağlamak, okul müdürlerinin sorumluluğu haline gelmiştir. Bu nedenle, okul müdürlerinin liderlik niteliklerini güncellemeleri beklenmektedir. Okullarda etkili iletişimin sağlanması ve olumlu bir okul ikliminin oluşturulması, paydaşların birbirleriyle ve dış çevreleriyle olan çeşitli etkileşimlerinde okul müdürlerinin olumlu ya da olumsuz bir etki yarattığı görülmektedir. Etkili okulların oluşturulması, paydaşların motive olmaları ve sağlıklı bir şekilde ilerlemeleri okul müdürünün liderlik becerilerini kullanabilmesi ile ilişkilidir. Bu çalışma, okul yöneticilerinin liderlik rollerine odaklanan yüksek lisans tezlerini incelemeyi amaçlamaktadır. 2018-2022 yıllarını kapsayan bu araştırmada, liderlik konusunda yapılmış 37 yüksek lisans tezi içerik analiziyle incelenmiştir. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmıştır. Belirlenen kategorilerin frekansları ve oranlı frekansları hesaplanmıştır. Yapılan tez incelemesi sonuçları, okul liderlerinin liderlik rollerini ve bu özelliklere özgü davranışları sergileme düzeylerinin artmasının performansı da artırdığını göstermektedir. İncelenen tezlerde, okul yöneticilerinin liderlik rollerinin olumlu bir okul iklimi oluşturmada önemli bir rol oynadığı vurgulanmıştır. Araştırma sonuçları, geleneksel yönetim modelinin yetersiz olduğunu göstererek, okul müdürlerinin liderlik, örnek kişilik ve davranışlarıyla çevrelerini etkileyebilen eğitim yöneticileri olmaları için çeşitli çalışmalar yapılması gerektiğini ortaya koymaktadır. Okul müdürlerinin, geleneksel yöneticilik rollerinden vazgeçip çağın gereksinimlerine uyum sağlayabilecek genel geliştirme ve tamamlama eğitimi alması önerilmektedir. Ayrıca, okul müdürlerine okulu geliştirmelerine ve liderlik becerilerini geliştirmelerine olanak tanıyan eğitimler ve seminerler düzenlenmesi de önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akdağ, B. (2002). Öğretim liderliğinin bir davranış boyutu: okulun misyonunu tanımlama. Eğitim Araştırmaları Dergisi, 9, 1–7.
- Aksaraylı, M. F. (2015). Dönüştürücü liderlik ve değişimde dönüştürücü liderlik paradigması. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 6(12), 108-124
- Akyüz, B., & Eren, M. Ş. (2013). Hizmetkâr liderlik davranışlarının eğitim sektörü üzerindeki etkisine yönelik teorik bir çalışma. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, 8(2).
- Arabacı, İ. B., Karabatak, S., & Polat, H. (2016). Ortaöğretim okulu yöneticilerinin dağıtımcı liderlik rollerine ilişkin öğretmen algıları. Kastamonu Eğitim Dergisi, 24(3), 1015-1032.
- Artık, L. (2019). Okul yöneticilerinin liderlik ve girişimcilik özelliklerinin incelenmesi. Bahçeşehir Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
- Aydın, A., Yılmaz, K. & Altınkurt, Y. (2013). Eğitim yönetiminde pozitif psikoloji. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 10(1), 1470-1490.
- Aytaç, T. (2000). Okul vizyonu nedir? Nasıl geliştirilir? C. Elma & K. Demir (Ed), Yönetimde çağdaş yaklaşımlar: Uygulamalar ve sorunlar içinde (ss. 1-13). Ankara: Anı Yayıncılık.
- Babcock-Roberson, M. E. & Strickland, O. J. (2010). The relationship between charismatic leadership, work engagement, and organizational citizenship behaviors. The Journal of Psychology, 144(3), 313–326.
- Bakan, İ., & Büyükbeşe, T. (2010). Liderlik türleri ve güç kaynaklarına ilişkin mevcut-gelecek durum karşılaştırması. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2010(2), 73-84.
- Başaran, İ. E. (1992). Yönetimde insan ilişkileri. Ankara: Kadıoğlu Matbaası. Bolman, L. G. & Deal, T. E. (1991). Reframing organizations: Artistry, choice and leadership. San Francisco: Jossey-Bass.