TR
EN
İklim değişikliğine bağlı olarak zeytinin (Olea europaea L.) Türkiye'de gelecekteki dağılımının modellenmesi ve uyum stratejileri üzerine bir inceleme
Abstract
Bu çalışma, MaxEnt modelleme aracı kullanılarak zeytinin (Olea europaea L.) dağılımında etkili olan biyoiklim değişkenlerini belirlemeyi ve yetiştiricilik için günümüzdeki potansiyel ile gelecekteki olası uygunluk modellerini oluşturmayı amaçlamaktadır. Günümüzdeki potansiyel habitat alanlarının belirlenebilmesi için yakın geçmişe (1970-2000) ilişkin biyoiklim değişkenleri kullanılmıştır. Gelecek tahminleri ise MRI-ESM2-0 modelinin SSP2-4.5 ve SSP5-8.5 emisyon senaryolarına dayalı olarak 2041-2060 ve 2081-2100 dönemlerine ait biyoiklim değişkenlerinden yararlanılarak yapılmıştır. Modelleme sonucunda, zeytinin dağılımına en fazla katkı sağlayan değişkenlerin Bio12 (yıllık yağış), Bio7 (yıllık sıcaklık değişim aralığı) ve Bio9 (en kurak 3 ayın ortalama sıcaklığı) olduğu belirlenmiştir. SSP2-4.5 ve SSP5-8.5 senaryolarından simüle edilen gelecek iklim modelleri, genel olarak günümüzle kıyaslandığında, uygun alanların gelecekte daha yüksek rakımlı alanlara ve kuzey yönüne doğru kayma olasılığı gösterebileceğini tahmin etmektedir. Ayrıca daha önce zeytin yetiştiriciliğine elverişsiz olan bazı alanların, gelecek dönemlerde daha uygun hale gelebileceğini öngörmektedir. Özellikle, ilerleyen yıllarda Karadeniz ve Marmara kıyılarının zeytin yetiştiriciliği için daha elverişli hale gelmesi beklenmektedir. İklim değişikliğinin zeytin üzerindeki zorlayıcı etkilerini hafifletmek ve sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla iklim değişikliğine uyum stratejilerinin geliştirilmesi ve uygulanması önemlidir. Bu doğrultuda, çalışmada sulama ve toprak yönetimi, çeşit seçimi, hastalık ve zararlılarla mücadele, hasat teknikleri, teknoloji kullanımı ve eğitim gibi faktörler ele alınmış ve uyum stratejileri açısından değerlendirilmiştir.
Keywords
Thanks
We would like to thank Prof. Dr. Ahmet MERT, Assoc. Prof. Dr. Özdemir ŞENTÜRK and the trainers of the event organized by the Scientific and Technological Research Council of Turkey (“TUBITAK 2237-BİDEB, Calculation and Mapping of Land Diversity with Entropy Based Algorithms”; Event No: 1129B372201166) for sharing their knowledge and experience with us in the technical part of the study.
References
- Ahmadi, M., Hemami, M. R., Kaboli, M., & Shabani, F. (2023). MaxEnt brings comparable results when the input data are being completed; Model parameterization of four species distribution models. Ecology and Evolution, 13(2), 1-13. https://doi.org/10.1002/ece3.9827
- Akça Uçkun, A. (2022). Yeni nesil zeytin yetiştiriciliği. Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık Tic. Ltd. Şti. Akyol, A., Örücü, Ö. K., Arslan, E. S., & Sarıkaya, A. G. (2023). Predicting of the current and future geographical distribution of Laurus nobilis L. under the effects of climate change. Environmental Monitoring and Assessment, 195, 1-18. https://doi.org/10.1007/s10661-023-11086-z
- Arenas-Castro, S., Gonçalves, J. F., Moreno, M., & Villar, R. (2020). Projected climate changes are expected to decrease the suitability and production of olive varieties in southern Spain. Science of the Total Environment, 709, 1-13. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2019.136161
- Ashraf, U., Ali, H., Chaudry, M. N., Ashraf, I., Batool, A., & Saqib, Z. (2016). Predicting the potential distribution of Olea ferruginea in Pakistan incorporating climate change by using Maxent model. Sustainability, 8(8), 1-11. https://doi.org/10.3390/su8080722
- Avolio, E., Orlandi, F., Bellecci, C., Fornaciari, M., & Federico, S. (2012). Assessment of the impact of climate change on the olive flowering in Calabria (Southern Italy). Theoretical and Applied Climatology, 107, 531-540. https://doi.org/10.1007/s00704-011-0500-2
- Besnard, G., Khadari, B., Navascués, M., Fernández-Mazuecos, M., El Bakkali, A., Arrigo, N., Baali-Cherif, D., Brunini-Bronzini de Caraffa, V., Santoni, S., Vargas, P., & Savolainen, V. (2013). The complex history of the olive tree: from Late Quaternary diversification of Mediterranean lineages to primary domestication in the northern Levant. Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, 280(1756), 1-7. https://doi.org/10.1098/rspb.2012.2833
- Booth, T. H. (2018). Why understanding the pioneering and continuing contributions of BIOCLIM to species distribution modelling is important. Austral ecology, 43(8), 852-860. https://doi.org/10.1111/aec.12628
- Brown, J. L., Bennett, J. R., & French, C. M. (2017). SDMtoolbox 2.0: the next generation Python-based GIS toolkit for landscape genetic, biogeographic and species distribution model analyses. PeerJ 5, e409, 1-12. https://doi.org/10.7717/peerj.4095
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Biogeography, Ecology in Geography, Physical Geography and Environmental Geology (Other)
Journal Section
Research Article
Publication Date
December 30, 2024
Submission Date
July 29, 2024
Acceptance Date
August 26, 2024
Published in Issue
Year 2024 Number: 86
APA
Özdel, M. M., Ustaoğlu, B., & Cürebal, İ. (2024). İklim değişikliğine bağlı olarak zeytinin (Olea europaea L.) Türkiye’de gelecekteki dağılımının modellenmesi ve uyum stratejileri üzerine bir inceleme. Türk Coğrafya Dergisi, 86, 105-120. https://doi.org/10.17211/tcd.1524269
AMA
1.Özdel MM, Ustaoğlu B, Cürebal İ. İklim değişikliğine bağlı olarak zeytinin (Olea europaea L.) Türkiye’de gelecekteki dağılımının modellenmesi ve uyum stratejileri üzerine bir inceleme. Turk Geog. Rev. 2024;(86):105-120. doi:10.17211/tcd.1524269
Chicago
Özdel, Muhammed Mustafa, Beyza Ustaoğlu, and İsa Cürebal. 2024. “İklim Değişikliğine Bağlı Olarak Zeytinin (Olea Europaea L.) Türkiye’de Gelecekteki Dağılımının Modellenmesi Ve Uyum Stratejileri üzerine Bir Inceleme”. Türk Coğrafya Dergisi, nos. 86: 105-20. https://doi.org/10.17211/tcd.1524269.
EndNote
Özdel MM, Ustaoğlu B, Cürebal İ (December 1, 2024) İklim değişikliğine bağlı olarak zeytinin (Olea europaea L.) Türkiye’de gelecekteki dağılımının modellenmesi ve uyum stratejileri üzerine bir inceleme. Türk Coğrafya Dergisi 86 105–120.
IEEE
[1]M. M. Özdel, B. Ustaoğlu, and İ. Cürebal, “İklim değişikliğine bağlı olarak zeytinin (Olea europaea L.) Türkiye’de gelecekteki dağılımının modellenmesi ve uyum stratejileri üzerine bir inceleme”, Turk Geog. Rev., no. 86, pp. 105–120, Dec. 2024, doi: 10.17211/tcd.1524269.
ISNAD
Özdel, Muhammed Mustafa - Ustaoğlu, Beyza - Cürebal, İsa. “İklim Değişikliğine Bağlı Olarak Zeytinin (Olea Europaea L.) Türkiye’de Gelecekteki Dağılımının Modellenmesi Ve Uyum Stratejileri üzerine Bir Inceleme”. Türk Coğrafya Dergisi. 86 (December 1, 2024): 105-120. https://doi.org/10.17211/tcd.1524269.
JAMA
1.Özdel MM, Ustaoğlu B, Cürebal İ. İklim değişikliğine bağlı olarak zeytinin (Olea europaea L.) Türkiye’de gelecekteki dağılımının modellenmesi ve uyum stratejileri üzerine bir inceleme. Turk Geog. Rev. 2024;:105–120.
MLA
Özdel, Muhammed Mustafa, et al. “İklim Değişikliğine Bağlı Olarak Zeytinin (Olea Europaea L.) Türkiye’de Gelecekteki Dağılımının Modellenmesi Ve Uyum Stratejileri üzerine Bir Inceleme”. Türk Coğrafya Dergisi, no. 86, Dec. 2024, pp. 105-20, doi:10.17211/tcd.1524269.
Vancouver
1.Muhammed Mustafa Özdel, Beyza Ustaoğlu, İsa Cürebal. İklim değişikliğine bağlı olarak zeytinin (Olea europaea L.) Türkiye’de gelecekteki dağılımının modellenmesi ve uyum stratejileri üzerine bir inceleme. Turk Geog. Rev. 2024 Dec. 1;(86):105-20. doi:10.17211/tcd.1524269