TR
EN
İklim değişikliğine bağlı olarak zeytinin (Olea europaea L.) Türkiye'de gelecekteki dağılımının modellenmesi ve uyum stratejileri üzerine bir inceleme
Öz
Bu çalışma, MaxEnt modelleme aracı kullanılarak zeytinin (Olea europaea L.) dağılımında etkili olan biyoiklim değişkenlerini belirlemeyi ve yetiştiricilik için günümüzdeki potansiyel ile gelecekteki olası uygunluk modellerini oluşturmayı amaçlamaktadır. Günümüzdeki potansiyel habitat alanlarının belirlenebilmesi için yakın geçmişe (1970-2000) ilişkin biyoiklim değişkenleri kullanılmıştır. Gelecek tahminleri ise MRI-ESM2-0 modelinin SSP2-4.5 ve SSP5-8.5 emisyon senaryolarına dayalı olarak 2041-2060 ve 2081-2100 dönemlerine ait biyoiklim değişkenlerinden yararlanılarak yapılmıştır. Modelleme sonucunda, zeytinin dağılımına en fazla katkı sağlayan değişkenlerin Bio12 (yıllık yağış), Bio7 (yıllık sıcaklık değişim aralığı) ve Bio9 (en kurak 3 ayın ortalama sıcaklığı) olduğu belirlenmiştir. SSP2-4.5 ve SSP5-8.5 senaryolarından simüle edilen gelecek iklim modelleri, genel olarak günümüzle kıyaslandığında, uygun alanların gelecekte daha yüksek rakımlı alanlara ve kuzey yönüne doğru kayma olasılığı gösterebileceğini tahmin etmektedir. Ayrıca daha önce zeytin yetiştiriciliğine elverişsiz olan bazı alanların, gelecek dönemlerde daha uygun hale gelebileceğini öngörmektedir. Özellikle, ilerleyen yıllarda Karadeniz ve Marmara kıyılarının zeytin yetiştiriciliği için daha elverişli hale gelmesi beklenmektedir. İklim değişikliğinin zeytin üzerindeki zorlayıcı etkilerini hafifletmek ve sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla iklim değişikliğine uyum stratejilerinin geliştirilmesi ve uygulanması önemlidir. Bu doğrultuda, çalışmada sulama ve toprak yönetimi, çeşit seçimi, hastalık ve zararlılarla mücadele, hasat teknikleri, teknoloji kullanımı ve eğitim gibi faktörler ele alınmış ve uyum stratejileri açısından değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Teşekkür
Çalışmanın teknik kısmında bilgi ve tecrübelerini bizimle paylaşan Prof. Dr. Ahmet MERT’e, Doç. Dr. Özdemir ŞENTÜRK’e ve Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu tarafından düzenlenen etkinliğin (“TÜBİTAK 2237-BİDEB, Arazi Çeşitliliğinin Entropi Temelli Algoritmalar ile Hesaplanması ve Haritalanması”; Etkinlik No: 1129B372201166) eğitmenlerine teşekkür ederiz.
Kaynakça
- Ahmadi, M., Hemami, M. R., Kaboli, M., & Shabani, F. (2023). MaxEnt brings comparable results when the input data are being completed; Model parameterization of four species distribution models. Ecology and Evolution, 13(2), 1-13. https://doi.org/10.1002/ece3.9827
- Akça Uçkun, A. (2022). Yeni nesil zeytin yetiştiriciliği. Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık Tic. Ltd. Şti. Akyol, A., Örücü, Ö. K., Arslan, E. S., & Sarıkaya, A. G. (2023). Predicting of the current and future geographical distribution of Laurus nobilis L. under the effects of climate change. Environmental Monitoring and Assessment, 195, 1-18. https://doi.org/10.1007/s10661-023-11086-z
- Arenas-Castro, S., Gonçalves, J. F., Moreno, M., & Villar, R. (2020). Projected climate changes are expected to decrease the suitability and production of olive varieties in southern Spain. Science of the Total Environment, 709, 1-13. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2019.136161
- Ashraf, U., Ali, H., Chaudry, M. N., Ashraf, I., Batool, A., & Saqib, Z. (2016). Predicting the potential distribution of Olea ferruginea in Pakistan incorporating climate change by using Maxent model. Sustainability, 8(8), 1-11. https://doi.org/10.3390/su8080722
- Avolio, E., Orlandi, F., Bellecci, C., Fornaciari, M., & Federico, S. (2012). Assessment of the impact of climate change on the olive flowering in Calabria (Southern Italy). Theoretical and Applied Climatology, 107, 531-540. https://doi.org/10.1007/s00704-011-0500-2
- Besnard, G., Khadari, B., Navascués, M., Fernández-Mazuecos, M., El Bakkali, A., Arrigo, N., Baali-Cherif, D., Brunini-Bronzini de Caraffa, V., Santoni, S., Vargas, P., & Savolainen, V. (2013). The complex history of the olive tree: from Late Quaternary diversification of Mediterranean lineages to primary domestication in the northern Levant. Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, 280(1756), 1-7. https://doi.org/10.1098/rspb.2012.2833
- Booth, T. H. (2018). Why understanding the pioneering and continuing contributions of BIOCLIM to species distribution modelling is important. Austral ecology, 43(8), 852-860. https://doi.org/10.1111/aec.12628
- Brown, J. L., Bennett, J. R., & French, C. M. (2017). SDMtoolbox 2.0: the next generation Python-based GIS toolkit for landscape genetic, biogeographic and species distribution model analyses. PeerJ 5, e409, 1-12. https://doi.org/10.7717/peerj.4095
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Biyocoğrafya, Coğrafyada Ekoloji, Fiziksel Coğrafya ve Çevre Jeolojisi (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Aralık 2024
Gönderilme Tarihi
29 Temmuz 2024
Kabul Tarihi
26 Ağustos 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2024 Sayı: 86
APA
Özdel, M. M., Ustaoğlu, B., & Cürebal, İ. (2024). İklim değişikliğine bağlı olarak zeytinin (Olea europaea L.) Türkiye’de gelecekteki dağılımının modellenmesi ve uyum stratejileri üzerine bir inceleme. Türk Coğrafya Dergisi, 86, 105-120. https://doi.org/10.17211/tcd.1524269
AMA
1.Özdel MM, Ustaoğlu B, Cürebal İ. İklim değişikliğine bağlı olarak zeytinin (Olea europaea L.) Türkiye’de gelecekteki dağılımının modellenmesi ve uyum stratejileri üzerine bir inceleme. Türk Coğ. Derg. 2024;(86):105-120. doi:10.17211/tcd.1524269
Chicago
Özdel, Muhammed Mustafa, Beyza Ustaoğlu, ve İsa Cürebal. 2024. “İklim değişikliğine bağlı olarak zeytinin (Olea europaea L.) Türkiye’de gelecekteki dağılımının modellenmesi ve uyum stratejileri üzerine bir inceleme”. Türk Coğrafya Dergisi, sy 86: 105-20. https://doi.org/10.17211/tcd.1524269.
EndNote
Özdel MM, Ustaoğlu B, Cürebal İ (01 Aralık 2024) İklim değişikliğine bağlı olarak zeytinin (Olea europaea L.) Türkiye’de gelecekteki dağılımının modellenmesi ve uyum stratejileri üzerine bir inceleme. Türk Coğrafya Dergisi 86 105–120.
IEEE
[1]M. M. Özdel, B. Ustaoğlu, ve İ. Cürebal, “İklim değişikliğine bağlı olarak zeytinin (Olea europaea L.) Türkiye’de gelecekteki dağılımının modellenmesi ve uyum stratejileri üzerine bir inceleme”, Türk Coğ. Derg., sy 86, ss. 105–120, Ara. 2024, doi: 10.17211/tcd.1524269.
ISNAD
Özdel, Muhammed Mustafa - Ustaoğlu, Beyza - Cürebal, İsa. “İklim değişikliğine bağlı olarak zeytinin (Olea europaea L.) Türkiye’de gelecekteki dağılımının modellenmesi ve uyum stratejileri üzerine bir inceleme”. Türk Coğrafya Dergisi. 86 (01 Aralık 2024): 105-120. https://doi.org/10.17211/tcd.1524269.
JAMA
1.Özdel MM, Ustaoğlu B, Cürebal İ. İklim değişikliğine bağlı olarak zeytinin (Olea europaea L.) Türkiye’de gelecekteki dağılımının modellenmesi ve uyum stratejileri üzerine bir inceleme. Türk Coğ. Derg. 2024;:105–120.
MLA
Özdel, Muhammed Mustafa, vd. “İklim değişikliğine bağlı olarak zeytinin (Olea europaea L.) Türkiye’de gelecekteki dağılımının modellenmesi ve uyum stratejileri üzerine bir inceleme”. Türk Coğrafya Dergisi, sy 86, Aralık 2024, ss. 105-20, doi:10.17211/tcd.1524269.
Vancouver
1.Muhammed Mustafa Özdel, Beyza Ustaoğlu, İsa Cürebal. İklim değişikliğine bağlı olarak zeytinin (Olea europaea L.) Türkiye’de gelecekteki dağılımının modellenmesi ve uyum stratejileri üzerine bir inceleme. Türk Coğ. Derg. 01 Aralık 2024;(86):105-20. doi:10.17211/tcd.1524269