Research Article

İklim Değişikliğinin Anadolu Kestanesinin (Castanea sativa Mill.) Potansiyel Yayılış Alanlarına Olası Etkileri: Bozdağlar ve Aydın Dağları Örneği

Number: 87 June 30, 2025
EN TR

İklim Değişikliğinin Anadolu Kestanesinin (Castanea sativa Mill.) Potansiyel Yayılış Alanlarına Olası Etkileri: Bozdağlar ve Aydın Dağları Örneği

Abstract

Bu çalışma, Bozdağlar ve Aydın Dağları’nda Castanea sativa yetişmesine uygun alanların iklim değişikliklerinden nasıl ve ne şekilde etkileneceğini tahmin edebilmek amacıyla hazırlanmıştır. İnceleme alanı, Türkiye’nin batısındaki Ege Bölgesi sınırları içinde kalmaktadır. Doğu – Batı yönünde birbirine paralel olarak uzanan bu dağlık sahada, Türkiye kestane üretiminin 2/3’ü karşılanmaktadır. Çalışma literatür taraması ve veri temini ile başlamıştır. Bu kapsamda ilçe bazlı Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) bitkisel üretim istatistikleri derlenmiş, böylece kestane üretiminin mekânsal dağılışı belirlenmiştir. Sonrasında kestane yetiştiriciliğinin günümüzdeki potansiyel ve gelecekteki olası dağılımının belirlenmesine çalışılmış, bu amaçla MaxEnt versiyon 3.4.4 yazılımı kullanılmıştır. Günümüzdeki potansiyel yetiştiricilik alanlarını belirlemek amacıyla WorldClim veri tabanındaki 1960-1990 referans dönemine ait 19 biyoiklimsel değişken kullanılmıştır. Gelecekteki olası yayılış alanlarını belirlemek için ise yine WorldClim veri tabanında CCSM4 küresel dolaşım modeli tercih edilmiştir. Bu model kapsamında, iki farklı Temsili Konsantrasyon Rotası (RCP) ve iki ayrı projeksiyon dönemi (RCP4.5 ve RCP8.5) dikkate alınarak modeller oluşturulmuştur. Böylece 2050 ve 2070 yıllarına ait biyoiklim değişkenleri analiz edilmiştir. Günümüz ve gelecekteki projeksiyon modelleri, kestanenin üretim istatistikleri ve arazi gözlemleri dikkate alınarak 4 sınıfa ayrılıp haritalanmıştır. Buna göre günümüzdeki potansiyel uygunluk alanları, mevcut üretim istatistikleri ile de büyük ölçüde örtüşmüştür. Geleceğe yönelik projeksiyonlar, iklim değişikliğinin kestane yetiştiriciliği için uygun alanları önemli ölçüde daraltacağını, hatta gerekli önlemlerin alınmaması durumunda da tamamen ortadan kalkabileceğini göstermiştir.

Keywords

Supporting Institution

Balıkesir Üniversitesi, Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi

Ethical Statement

Bu çalışma için etik kurul iznine gerek yoktur.

Thanks

Sayın Editör ve Hakemlere katkılarından dolayı teşekkürlerimizi sunarız.

References

  1. Aktaş, G. (2019). Aydın ili Nazilli ilçesi Oyukbaba Dağı’ndaki kestane (castanea sativa) topluluklarının ekolojisi ve ekonomik önemi (Tez No. 545273) [Yüksek Lisans Tezi, Balıkesir Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
  2. Ali, S., Makanda, T. A., Umair, M., & Ni, J. (2023). MaxEnt model strategies to studying current and future potential land suitability dynamics of wheat, soybean and rice cultivation under climatic change scenarios in East Asia. Plos one, 18(12), 1-24. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0296182
  3. Álvarez-Álvarez, P., Aviñoa-Arias, A., Díaz-Varela, E., López-Bao, J. V. & Pérez-Girón, J. C. (2025). Impact of climate change over distribution and potential range of chestnut in the Iberian Peninsula. Front. For. Glob. Change, 8, 1-14. https://doi.org/10.3389/ffgc.2025.1561027
  4. Atalay, Dutucu, A. (2023). Anadolu Kestanesi’nin (Castanea sativa) Anadolu’daki günümüz ve gelecek (2100) olası dağılışının modellenmesi. Journal of Human Sciences, 20(4), 446-460. https://doi.org/10.14687/jhs.v20i4.6405
  5. Atalay, İ. (1994). Türkiye vejetasyon coğrafyası, Ege Üniversitesi Basımevi.
  6. Atalay, İ. (2008). Ekosistem ekolojisi ve coğrafyası, Çevre ve Orman Bakanlığı.
  7. Atasoy, E. & Altıngöz, Y. (2011). Dünya ve Türkiye’de kestanenin önemi ve üretimi. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Dergisi, 1(22), 1-13.
  8. Beridze, B., Sekiewicz, K., Walas, L., Thomas, P. A., Danelia, I., Fazaliyev, V., Kvartskhava, G., Sos, J., & Dering, M. (2023). Biodiversity protection against anthropogenic climate change: Conservation prioritization of Castanea sativa in the South Caucasus based on genetic and ecological metrics. Ecology and Evolution. 13(5), 1-19. https://doi.org/10.1002/ece3.10068

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Ecology in Geography

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 30, 2025

Submission Date

April 7, 2025

Acceptance Date

May 26, 2025

Published in Issue

Year 2025 Number: 87

APA
Soykan, A., Özdel, M. M., Cürebal, İ., & Durak, M. (2025). İklim Değişikliğinin Anadolu Kestanesinin (Castanea sativa Mill.) Potansiyel Yayılış Alanlarına Olası Etkileri: Bozdağlar ve Aydın Dağları Örneği. Türk Coğrafya Dergisi, 87, 125-134. https://doi.org/10.17211/tcd.1671105
AMA
1.Soykan A, Özdel MM, Cürebal İ, Durak M. İklim Değişikliğinin Anadolu Kestanesinin (Castanea sativa Mill.) Potansiyel Yayılış Alanlarına Olası Etkileri: Bozdağlar ve Aydın Dağları Örneği. Turk Geog. Rev. 2025;(87):125-134. doi:10.17211/tcd.1671105
Chicago
Soykan, Abdullah, Muhammed Mustafa Özdel, İsa Cürebal, and Melike Durak. 2025. “İklim Değişikliğinin Anadolu Kestanesinin (Castanea Sativa Mill.) Potansiyel Yayılış Alanlarına Olası Etkileri: Bozdağlar Ve Aydın Dağları Örneği”. Türk Coğrafya Dergisi, nos. 87: 125-34. https://doi.org/10.17211/tcd.1671105.
EndNote
Soykan A, Özdel MM, Cürebal İ, Durak M (June 1, 2025) İklim Değişikliğinin Anadolu Kestanesinin (Castanea sativa Mill.) Potansiyel Yayılış Alanlarına Olası Etkileri: Bozdağlar ve Aydın Dağları Örneği. Türk Coğrafya Dergisi 87 125–134.
IEEE
[1]A. Soykan, M. M. Özdel, İ. Cürebal, and M. Durak, “İklim Değişikliğinin Anadolu Kestanesinin (Castanea sativa Mill.) Potansiyel Yayılış Alanlarına Olası Etkileri: Bozdağlar ve Aydın Dağları Örneği”, Turk Geog. Rev., no. 87, pp. 125–134, June 2025, doi: 10.17211/tcd.1671105.
ISNAD
Soykan, Abdullah - Özdel, Muhammed Mustafa - Cürebal, İsa - Durak, Melike. “İklim Değişikliğinin Anadolu Kestanesinin (Castanea Sativa Mill.) Potansiyel Yayılış Alanlarına Olası Etkileri: Bozdağlar Ve Aydın Dağları Örneği”. Türk Coğrafya Dergisi. 87 (June 1, 2025): 125-134. https://doi.org/10.17211/tcd.1671105.
JAMA
1.Soykan A, Özdel MM, Cürebal İ, Durak M. İklim Değişikliğinin Anadolu Kestanesinin (Castanea sativa Mill.) Potansiyel Yayılış Alanlarına Olası Etkileri: Bozdağlar ve Aydın Dağları Örneği. Turk Geog. Rev. 2025;:125–134.
MLA
Soykan, Abdullah, et al. “İklim Değişikliğinin Anadolu Kestanesinin (Castanea Sativa Mill.) Potansiyel Yayılış Alanlarına Olası Etkileri: Bozdağlar Ve Aydın Dağları Örneği”. Türk Coğrafya Dergisi, no. 87, June 2025, pp. 125-34, doi:10.17211/tcd.1671105.
Vancouver
1.Abdullah Soykan, Muhammed Mustafa Özdel, İsa Cürebal, Melike Durak. İklim Değişikliğinin Anadolu Kestanesinin (Castanea sativa Mill.) Potansiyel Yayılış Alanlarına Olası Etkileri: Bozdağlar ve Aydın Dağları Örneği. Turk Geog. Rev. 2025 Jun. 1;(87):125-34. doi:10.17211/tcd.1671105

Publisher: Türk Coğrafya Kurumu / Turkish Geographical Society